LIVE UPDATES
Art&Argëtim

30 vjet nga shembja e Bashkimit Sovjetik, çfarë leksionesh duhet të nxjerrim

19 Dhjetor 2021, 18:03 Nga DOSJA
30 vjet nga shembja e Bashkimit Sovjetik, çfarë leksionesh duhet

Himni sovjetik shprehej ndër të tjera se Bashkimi Sovjetik ishte “i pathyeshëm”. Megjithatë, 30 vjet më parë, presidenti i atëhershëm rus, Boris Jelcin, së bashku me liderët e Ukrainës dhe Bjellorusisë, nënshkruan marrëveshjen që krijoi ‘Komonuelthin’ e Shteteve të Pavarura.

Ai akt shënoi fundin e Bashkimit të Republikave Socialiste Sovjetike (BRSS). Ngjarjet ndodhën në një vend qëllimisht të fshehtë:një resort që përdorej nga elita sovjetike për gjueti në mesin e një pylli të madh në Bjellorusi. Siç shkruan historiani Vladisllav Zhubok në librin e tij të ri “Kolapsi:Rënia e Bashkimit Sovjetik”, të ftuarit e mëparshëm aty kishin qenë ndër të tjera presidenti kuban Fidel Kastro dhe udhëheqësi komunist i Gjermanisë Lindore Erik Honeker.

Të dielën e 8 dhjetorit 1991, Zhubok shkroi: ”Kishin ardhur rreth 160 gazetarë, të cilët ishin shumë kureshtarë për procedurat që do të ndiqeshin”. Prania e tyre ishte më se e përshtatshme. Ai ishte një nga ato raste kur gazetaria kishte shkruar vërtet draftin e parë të historisë.

Që nga fillimi i reformave të Perestrojkës në mesin e viteve 1980, korrespondentëve sovjetikë dhe atyre ndërkombëtarë, u ishte lejuar një liri e paprecedentë për të shkruar mbi Bashkimin Sovjetik. Ndaj atyre nuk duhej t’u mohohej një vend në krye të faqeve të parë për atë akt përfundimtar.

Perestrojka – që do të thotë “rindërtim” – ishte politika që lideri sovjetik, Mikail Gorbaçov, kishte synuar të zbatonte për të rigjallëruar sistemin sovjetik që kishte kaluar në koma prej disa vitesh. Por në vend të ringjalljes, ajo reformë çoi në rënien e Bashkimit Sovjetik, që u konfirmua më në fund atë fundjavë të ftohtë të fundit të vitit 1991.

Gorbaçovi nuk kishte pritur që rruga e ndryshimit të ishte e lehtë. Megjithatë, siç argumenton Zhubok, ai mund ta kishte përgatitur më mirë veten. Zhubok thotë se Gorbaçov “injoroi qëllimisht leksionet e historisë”. Shumë elementë konservatorë në elitën politike sovjetike ishin të kujdesshëm ndaj ndryshimeve.

Bashkë me Perestrojkën erdhi dhe Gllasnost – që do të thotë ‘hapje’- pra leja për një diskutim

publik të paprecedentë të problemeve që kishin kapluar sistemin sovjetik. Gazetarët mund të mbulonin histori që më parë kishin qenë tabu. Në fakt, Gorbaçovi i angazhoi ata për të promovuar kauzën e tij.

Dhe gazetarët e morën me dëshirë këtë rol. Siç shkruan gazetari dhe akademiku Ivan Zasurski në librin e tij të vitit 2004 “Media dhe pushteti në Rusinë post-sovjetike:”Me lejen e Sekretarit të Përgjithshëm, gazetarët sulmuan edhe establishmentin e partisë”.

Optimizmi karakterizoi si raportimin e medias sovjetike, ashtu edhe asaj ndërkombëtare gjatë asaj periudhe. Ajo ishte epoka e “fundit të historisë” – sipas shprehjes së famshme të Frensis Fukujamës – një kohë kur ai dhe shumë të tjerë përshëndetën atë që ata besonin se po vinte: “një fitore e pakontestueshme e liberalizmit ekonomik dhe politik”.

Edhe ata që mund të mos e kenë ndarë entuziazmin e madh mbi triumfin e liberalizmit perëndimor, kujtojnë se ajo qe një epokë shumë më emocionuese se çdo tjetër. “Në ato vite mund të flisje praktikisht me cilindo, frika ishte shpërndarë, ishe një kohë e jashtëzakonshme”- kujtoi gazetari kanadez me baim në Moskë, Fred Ueir në një intervistë për librin tim të vitit 2020 “Korrespondent nga Moskë:Raportimi mbi Rusinë nga Lenini tek Putin”.

Uuir mbërriti për herë të parë në Moskë në vitin 1986, një vit pasi Gorbaçovi u ngjit në pushtet. Ai erdhi në Bashkimin Sovjetik si korrespondent i gazetës komuniste kanadeze “The Canadian Tribune”. Pra, ai nuk ishte një aleat i natyrshëm i atyre që përqafuan me entuziazëm rënien e socializmit sovjetik.

E megjithatë ai e kujton atë si “një moment fantastik”. Fundi i komunizmit, ishte fillimi i karrierës sime në raportimin e lajmeve ndërkombëtare. Unë shkova në Moskë si producent për agjencinë televizive të lajmeve Visnews (më vonë Televizioni Reuters). Isha në kohën e duhur për të parë sesi bota në të cilën isha rritur, po ndryshonte përgjithmonë.

Lufta e Ftohtë, në të cilën blloqet rivale të pushtetit të komunizmit sovjetik dhe kapitalizmit amerikan, u përballën kundër njëri-tjetrit, po merrte fund. Tre dekada më vonë, kam reflektuar shumë mbi raportin mes gazetarisë dhe historisë. Më kujtohet se sa shpejt u shuan ato ndjenja eksitimi dhe optimizmi në marrëdhëniet e Rusisë me Perëndimin.

Pasojat e shembjes së Bashkimit Sovjetik, ndihen edhe sot në konfliktin në Ukrainë, dhe në konfrontimin midis Kremlinit dhe Perëndimit që ka ndodhur prej atij konflikti. Një pjesë e asaj përplasje, ka lindur nga interpretimet e ndryshme mbi Luftën e Dytë Botërore.

Ne jetojmë sot në një epokë kur gazetarët kanë nevojë më shumë se kurrë të kuptojnë mënyrën se si përdoret historia, në mënyrë që të promovojnë narrativat politike në ngjarjet aktuale. Historia ndikon si në diskursin bashkëkohor politik, ashtu edhe në atë gazetaresk si brenda Perëndimit, ashtu edhe midis Perëndimit dhe Rusisë.

Kjo është arsyeja pse në Universitetin e Londrës, ku unë jap mësim në departamentin e gazetarisë, po hapim një kurs të ri në Gazetari, Politikë dhe Histori. Mendoni pak për lëvizjen “Black Lives Matter” në SHBA, dhe diskutimin që ka shkaktuar ajo mbi trashëgiminë e perandorisë dhe skllavërinë.

Apo se si të dyja palët në debatin mbi Brexit-it, e interpretuan rolin e Britanisë në Luftën e Dytë Botërore. Mendoni gjithashtu mbi qasjen e gjerë të Vladimir Putin kundër Perëndimit në 75-vjetorin e përfundimit të atij konflikti, kur ai paralajmëroi, në një artikull për National Interest:“Revizionizmi historik, manifestimet e të cilit ne tani i shohim në Perëndim, kryesisht në lidhje me temat e Luftës së Dytë Botërore dhe përfundimin e saj, është shumë i rrezikshëm!”.

Tani, 30 vjet pas rënies së Bashkimit Sovjetik, marrëdhëniet e Rusisë me Perëndimin janë më të këqija se në çdo kohë që nga fundi i Luftës së Ftohtë. Në qershor të këtij viti – duke iu referuar pikës aktual të tensionit më të madh midis Rusisë dhe Perëndimit, që është Ukraina – Putin këmbënguli se “rusët dhe ukrainasit janë një popull, një tërësi e vetme”.

Më afër në kohë, shefat e politikës së jashtme të Britanisë së Madhe dhe SHBA-së, kanë qenë të prirur të theksojnë mbështetjen e tyre mbi sovranitetin e Ukrainës. Këto janë dy interpretime jashtëzakonisht të ndryshme të historisë së largët dhe të afërt, të cilat hedhin një hije mbi ngjarjet aktuale. Prandaj, kushdo që synon të shkruajë draftin e parë të historisë, duhet ta njohë vetë historinë. 

Marrë nga Bota.al

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

dikur dikur bashkimi sovjetik boris jelcin lufta e ftohte bashkimi sovjetik boris jelcin lufta e ftohte

Sondazh

Poll

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend

Grabitet me armë një bankë e nivelit të dytë në Tiranë