"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS, por ti nuk je i ftuar! ...
Ish-ushtarak dhe njohës i armëve/ Kush është Violand Braçellari, 43-vjeçari që vrau një polic e...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
Gjyshërit e aktores Joshla Melanie Weiß i deportuan në kampe përqëndrimi gjatë epokës naziste, sepse ishin sinti. Aktorja e trajton traumën që shkaktoi periudha naziste ndaj familjes së saj në shfaqjen “Qyteti Rom*nja – qytet i njerëzve të lirë”. 41-vjeçarja është drejtore artistike e shfaqjes, prodhim i kolektivit teatror “Rom*nja-Poëer”, një shoqatë ndërkombëtare artistësh që i përkasin komunitetit sinti dhe rom.
Historia dhe Rita Prigmores
Shfaqja “Rom*nja City” flet për të mbijetuarën e përndjekjes naziste sinticës Rita Prigmore dhe për të motrën e saj binjake, të ndjerën Rolanda. Regjimi nazist i përndoqi dhe izoloi sintit dhe romët dhe i përjashtoi nga shoqëria. Në kampet e përqendrimit dhe shfarosjes ndaj tyre u ndërmorën sterilizime me detyrim. Joshla tregon me pak fjalën historinë e shfaqjes “Qyteti Rom*nja qytet i njerëzve të lirë”.
Familja e Rita Prigmores ishte deportuar në një kamp përqendrimi. Kur mjekët donin ta sterilizonin nënën e Ritës ata zbuluan se ajo ishte shtatzënë me binjakë. Asaj i ofruan të zgjidhte: ose t’i jepte binjakët pas lindjes për eksperimente mjekësore, ose do t’i vrisnin prindërit dhe gjyshen. Nëna e Ritës dhe e motrës së saj binjake pranoi t’i jepte ato për eksperimente. Vajzave u hapën kokat dhe u hodhon bojë në sy që nga kafe ato të bëheshin blu. Rita mbijetoi, motra e saj binjake Rolanda vdiq.
Traumë brez pas brezi
Duke treguar Joshlës i mbeten fjalët në fyt dhe i mbushen sytë me lotë, sepse edhe familja e saj u persekutua dhe u vra nga regjimi nazist. Joshla na sheh në kokërdhok të syrit dhe na pyet: “Sa perfidë duhet të jenë njerëzit për ta bërë këtë? Kur flas me të mbijetuarit, e ndjej këtë dhimbje.” Gjyshi im ishte në Aushvic. Ai mbijetoi. Nga shtatë vëllezërit e motrat e tij, vetëm një vëlla u kthye nga kampi i shfarosjes. Gjyshja ime ishte në kampin e përqendrimit në Dachau. Edhe ajo mbijetoi” – tregon Joshla. Ajo i përket brezit të tretë pas Aushvicit, por gjenocidi nazist dhe trauma familjare e ka ndikuar edhe atë.
Pasojat e traumës naziste për pasardhësit e komunitetit sinti dhe rom pothuajse nuk janë hulumtuar deri më sot. Një raporti i Komisionit të Pavarur për Antiziganizmin, i publikuar në vitin 2021, sugjeron se humbja e anëtarëve të familjes së vrarë mund të çojë në mbingarkesë dhe nevojë të tepruar për mbrojtje.
Përpunimi i traumës familjare përmes artit
“Unë jam Rita Prigmore. Ata u përpoqën të më transplantonin gjenin e bardhë.” – me këto fjalë nis shfaqja. Për Joshlan, arti është edhe një mënyrë për të përpunuar traumën e familjes së saj. Për artin e saj ajo gjen frymëzim si tek gjenocidi nazist edhe tek racizmi aktual. “Ndjenjën e padrejtësisë dhe zemërimin unë i kthej në forcë për të krijuar pjesë teatrale”.
Frymëzuar nga drama “Ngritja dhe rënia e qytetit Mahagonny” e Bertolt Brecht-it, kolektivi i teatrit zhvilloi utopinë e një qyteti të çliruar. Kur Joshla flet për të, ajo duket plot energji: “Për ne, utopia e lirisë do të thotë të tregosh diversitetin e rom*njave, të jetosh diversitetin dhe të mos lejojmë që të reduktohemi në mangësi, probleme dhe ankesa”.
Në fund të “Rom*nja City” Joshla del në plan të parë. Ajo shikon drejt audiencës dhe thotë thuajse triumfuese: “Did you knoë that the highest birth rates after the ëar ëere in the survival camps? You cannot kill us. You tried and failed.” (“A e dinit që numri më i madh i lindjeve pas luftës u regjistrua në kampet e mbijetesës? Ju nuk mund të na vrisni. Ju u përpoqët dhe dështuat.”
Marrë nga DW.
Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?
KOSOVË-Kryeministri i Kosovës, Albin Kurti ka bërë publike paketën e re të Qeverisë për pagën minimale. Pas konferencës, Kurti ka ndarë me pika në rrjetin ...
UKRAINË- Pothuajse 100,000 refugjatë ukrainas janë dërguar për t’u zhvendosur në rajonet në të gjithë Rusinë lindore nga Presidenti Vladimir Putin.Si...
KOSOVË– Kryeministri Albin Kurti ka reaguar për aksidentin që ndodhi mesditën e së dielës, kur ministrja Rozeta Hajdari përplasi një fëmijë të mitur ...
UKRAINË- Sekretari i Jashtëm sekret i laburistëve ka thënë së akuzat për përdorimin e armëve kimike nga forcat ruse në qytetin e rrethuar të Mariupolit duh...
UKRAINË- Forcat pro-ruse në rajonin e Donetskut kanë mohuar përdorimin e armëve kimike në qytetin port jugor të Mariupolit. Sipas Sky News, Eduard Basurin,...
URKAINË- Shefi i policisë së rajonit të Kievit, Andrii Nebytov, ka njoftuar se rreth 25 vajza dhe gra janë përdhunuar nga ushtarët rusë në Kiev. Disa prej ...
UKRAINË- Janë shfaqur fotografi të ndërtesave të shkatërruara nga bombardimet intensive dhe civilët të cilët qëndrojnë në një stendë të shpërndarjes së ush...
UKRAINË– Kryetari i bashkisë së qytetit port ukrainas të Mariupol tha të hënën se më shumë se 10,000 civilë kanë vdekur. Ndërkohë shtoi se numri i t...
UKRAINË- Presidenti ukrainas Volodymyr Zelenskyy ka thënë gjatë një fjalimi se trupat ruse që tërhiqeshin nga pjesë të Ukrainës veriore kishin lënë qëllimi...
FLORIDA- Florida ka koleksionin më të pasur të burimeve në ujëra të ëmbla në planet. Në fillim të viteve 1900, risia e varkave me fund xhami i dhanë mundësinë t...
