LIVE UPDATES
Aktualitet

Krijohet pyetësor i ri që diagnostikon autizmin me saktësi 95%, ekspertët: Të standardizohet dhe në Shqipëri

Pyetësori i ri që do të plotësohet nga prindërit shtron pyetje në lidhje me sjelljen e fëmijës dhe mënyrën se si ata reagojnë ndaj shenjave sociale.

15 Janar 2023, 19:18 Nga k.m.
Krijohet pyetësor i ri që diagnostikon autizmin me saktësi 95%,
Foto ilustruese

TIRANË- Hulumtuesit kanë zhvilluar një pyetësor me 39 pika për të ndihmuar prindërit në procesin e vështirë të diagnostikimit të ndërlikuar të autizmit.

Ky është zhvillimi më i fundit premtues në depistimin e autizmit, që vjen vetëm disa ditë pasi zyrtarët filluan procesin e miratimit për një test që mund të zbulojë çrregullimin nga një fije floku e vetme. Pyetësori i ri që do të plotësohet nga prindërit shtron pyetje në lidhje me sjelljen e fëmijës dhe mënyrën se si ata reagojnë ndaj shenjave sociale.

Migena Kika, logopede tregon për Gazetasi.al se ky është një pyetësor që përdoret specifikisht për të hedhur hijen e dyshimit nëse një fëmijë është i prekur nga spektri i autizmit. 

“Ne përdorim 2 lloj testesh, testet e screening dhe testet diagnostike. Testet screening janë ato lloj testesh të cilat të japin ty një përgjigje se sa rrezik dhe sa probabilitet ka një fëmijë për të zhvilluar një çrregullim të autizmit. Më pas diagnoza duhet të konfirmohet nga një profesionist”, thotë Kika duke shpjeguar se në përgjithësi këto teste rekomandohen që të bëhen rreth moshës 18 muajsh dhe më pas të bëhen teste të tjera rreth moshës 2 vjeç për të identifikuar fëmijët që janë në rrezik për autizëm.

Kika shpjegon se në Shqipëri, ashtu si në Amerikë, përdoret një pyetësor që quhet M-CHAT-R (Modified Checklist for Autism in Toddlers) i cili është standardizuar për popullsinë shqiptare dhe duhet të ekzekutohet nga pediatrit e shërbimit dhe më pas, nëse ka dyshime që fëmija vuan nga autizmi, duhet të bëhet një vlerësim i mirëfilltë.

Bëhet fjalë për një pyetësor shumë të thjeshtë që duhet të plotësojnë prindërit dhe Kika thotë se do të ishte mirë që ky pyetësor i ri të përkthehej dhe standardizohej.

“Sigurisht që të përdoret ky test i ri duhet të bëhet i përshtatshëm për popullsinë shqiptare dhe në fakt testi që përdoret tani ka efektivitet pak më pak se ky test i ri”.

Por, logopedja shton se duhet pasur shumë kujdes që prindërit ta dinë se nuk është një test që vë diagnozën për fëmijën, thjesht vlerëson faktorët e rrezikut. Gjithashtu, ky test i ri nuk është se ndryshon shumë nga testet e tjera në sensibitet dhe ndjeshmëri dhe në varësi të mënyrës se si vlerëson një vend mund të zgjedhë se cilin test të përdori. E rëndësishme është se këto pyetësor duhet të bëhen patjetër sepse “sa më shpejt që të dyshohet diagnoza, sa më shpejt që të vendoset diagnoza, aq më shumë ndryshon trajektorja e zhvillimit të fëmijës”.

Edhe logopede Aurora Lushej specifikon për Gazetasi.al se asnjë test i realizuar nga familjarët nuk zëvendëson vlerësimin e fëmijës nga ekipi multidisiplinar (mjeku psikiatër për fëmijë e adoleshentë, neuropediatër, logoped, psikolog, fizioterapist, terapist i sjelljes).

“Testi në fjalë mund të rrisë vigjilencën e prindërve dhe ndërgjegjësimin e tyre, duke i nxitur që të drejtohen tek specialistët në moshë të hershme të fëmijës”.

Në tërësi ky është qëllimi i testeve orientuese për prindërit.

“Mendoj se në Shqipëri është rritur ndërgjegjësimi i prindërve ndaj zhvillimit të fëmijës dhe nëse do kenë akses në këtë test, mund ta përdorin por sërish i qëndroj pikës më lart që takimi me specialistët është i pazëvendësueshëm. Prindi e shikon fëmijën e tij me sytë e një prindi, specialisti e vëzhgon e vlerëson në mënyrë profesionale”, shpjegon Lushej.

Nga ana tjetër, specialistët patjetër që mund ta përdorin si test dhe të vëzhgohet sa i vlefshëm është, duke qenë se është gjithëpërfshirës pa dallim race, gjinie, moshe dhe etnie.

“E mira është të standardizohen teste të tilla dhe në shqip që aksesi të jetë më i lehtë si nga specialistët po ashtu nga familjarët”, përfundon Lushej.

Studiuesit nga Universiteti John Carroll në Ohio e përshkruan sondazhin si një 'përparim të madh' në diagnostikimin e autizmit.

Testi i ri që zbulon autizmin. Gazeta Si, 2023.
Testi i ri që zbulon autizmin. Gazeta Si, 2023.

Ata pretenduan se testi ishte midis 55 dhe 95 për qind i saktë në zbulimin e autizmit, në varësi të asaj se sa të rënda ishin simptomat e fëmijës dhe ishte i besueshëm sipas moshës, gjinisë, racës dhe përkatësisë etnike. Së bashku me shqyrtimin për autizmin, testi gjithashtu mund të gjurmojë dhe monitorojë simptomat e autizmit me kalimin e kohës./GazetaSi

autizem

Sondazh

Poll

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!