LIVE UPDATES
Aktualitet

A do të tërhiqen nga marrëveshjet e nënshkruara? BIRN: Vendosur në “gjumë” nga Shqipëria, Ballkani i Hapur nuk i arriti synimet e deklaruara!

Pasi Shqipëria deklaroi se “misioni u përmbush”, ekspertët thonë se pak do të vajtojnë për vdekjen e dukshme të nismës Ballkani i Hapur.

14 Korrik 2023, 13:52 Nga k.m.
A do të tërhiqen nga marrëveshjet e nënshkruara? BIRN:
Foto ilustruese

Kur Edi Rama i Shqipërisë njoftoi më 1 korrik fundin e nismës Ballkani i Hapur, ai pretendoi se ajo e kishte “përmbushur misionin e saj”. Deklarata e tij zuri në befasi vendet partnere të Shqipërisë, Serbinë dhe Maqedoninë e Veriut. Ekspertët, megjithatë, thonë se nëse “mini-Shengeni” rajonal do të përfundojë, kjo nuk do të jetë për shkak të ndonjë njoftimi të Ramës, por sepse, ndryshe nga pretendimi i kryeministrit, ka arritur shumë pak. Nisma Ballkani i Hapur u prezantua në vitin 2019 si një përpjekje e brendshme për të thelluar bashkëpunimin ekonomik të tre anëtarëve të saj, me synimin për t'u zgjeruar në pjesën tjetër të Ballkanit Perëndimor në një moment amullie në integrimin e rajonit në Bashkimin Evropian.

Katër vjet më vonë, asnjë vend tjetër nuk i është bashkuar, nisma është ndikuar nga mungesa e transparencës dhe ekspertët thonë se një sërë marrëveshjesh të nënshkruara nga treshja kanë qenë të dobëta në ambicien e saj. Ata argumentojnë se ishte më shumë politike sesa praktike.

“Për mendimin tim, Ballkani i Hapur ka një problem mospërputhjeje midis fjalëve të mëdha në qëllimet e tij të shpallura – siç është ‘tregu i vetëm' – dhe hapave praktikë shumë modestë të ndërmarrë në dokumentet e nënshkruara”, tha avokati me bazë në Beograd, Relja Radoviç, i cili është i specializuar në të drejtën ndërkombëtare dhe veçanërisht të drejtën ndërkombëtare ekonomike.

“Unë nuk mendoj se do të ishte kuptimplotë të flitej për arritje të qëllimeve në një mjedis të tillë.”

Ambicie të mëdha

Në fjalët e tij, Rama nuk e shpalli Ballkanin e Hapur të vdekur, por thjesht tha se kishte “përmbushur misionin e tij” për të çuar përpara Procesin e Berlinit, të iniciuar nga Gjermania në 2014 si një mënyrë për të inkurajuar bashkëpunimin midis shteteve të Ballkanit Perëndimor në mungesë të ndonjë perspektive progresi në frontin e integrimit në BE.

Ballkani i Hapur filloi si një nismë për të kopjuar lëvizjen e lirë të njerëzve, mallrave dhe shërbimeve të BE-së në Ballkanin Perëndimor. Por ndërsa tre anëtarët themelues – Beogradi, Tirana dhe Shkupi – u bënë thirrje të tjerëve të bashkoheshin, Mali i Zi, Kosova dhe Bosnja dhe Hercegovina nuk e kanë bërë këtë, për arsye të ndryshme. Ideja e një tregu të vetëm mbetet shumë larg, duke pasur parasysh mungesën e ndonjë progresi real, thelbësor mbi bazën e marrëveshjeve që janë shumë larg synimeve të deklaruara.

Radoviç, megjithatë, vuri në pikëpyetje rëndësinë e vërtetë të njoftimit të Ramës.

“Nga njëra anë, do të ishte e vështirë që nga ajo deklaratë të nxirret përfundimi se Shqipëria do të tërhiqet nga ajo që tashmë është nënshkruar, por kjo mund të nënkuptojë thjesht se Shqipëria nuk do të ndjekë marrëveshje të reja të Ballkanit të Hapur”, tha Radoviç për BIRN.

“Nga ana tjetër, zoti Rama mund të flasë vetëm në emër të Shqipërisë dhe edhe nëse Shqipëria do të hiqte dorë nga nisma, kjo nuk do të thotë se Serbia dhe Maqedonia e Veriut, apo ndonjë anëtar tjetër i mundshëm, do ta braktisin atë gjithashtu.”

As Beogradi dhe as Shkupi nuk kanë dhënë ndonjë indikacion se synojnë të largohet nga projekti. Teksa priste Ramën më 7 korrik, presidenti serb Aleksandër Vuçiç tha se kjo kishte ndihmuar në përmirësimin e tregtisë midis Serbisë dhe Shqipërisë.

“Nëse shikoni vetëm shifrat dhe nivelin e shkëmbimeve tregtare në periudhën nga viti 2019 deri në fund të vitit 2020, do të shihni se sa dukshëm është rritur bashkëpunimi mes vendeve tona, si në import ashtu edhe në eksport nga njëri vend dhe tjetri. Kjo përkon me Ballkanin e Hapur, por edhe me marrëdhënie më të mira politike”, citohet të ketë thënë Vuçiç.

Vetë Rama ishte dikur një nga tifozët më të mëdhenj të nismës dhe madje e ka përkrahur zgjerimin e saj në Turqi, Greqi, Itali dhe Hungari.

Vetëm vitin e kaluar, një sondazh i iniciuar nga Rama pyeti shqiptarët për 12 çështje të rëndësishme të politikave, përfshirë Ballkanin e Hapur. Pesëdhjetë e nëntë për qind thanë se e mbështesin projektin.

Kundërshtarët e kryeministrit shqiptar, në pushtet për një dekadë, thanë se ai po vepronte si një “shërbëtor i Beogradit”, duke qenë se disa ekspertë argumentojnë se Serbia, si vendi më i madh në rajon, do të përfitojë më shumë nga një treg i vetëm.

Projekt personal

Ekspertja e komunikimit me qendër në Tiranë, Edlira Gjoni, tha se si Vuçiç ashtu si edhe Rama mbanin përgjegjësi për mungesën e rezultateve të nismës.

“Ishte një nismë personale dhe është një dështim personal i këtyre dy liderëve që janë më populistët në të gjithë rajonin”, tha Gjoni për BIRN.

Gjoni përmendi edhe mungesën e transparencës.

“Ballkani i Hapur nuk ka arritur asnjë nga premtimet që tha se do të bënte dhe, në fakt, premtimet që disa liderë bënë përmes nismës Ballkani i Hapur nuk u bënë kurrë mjaftueshëm transparente për publikun, as për ata që do të kuptonin dhe analizonin dhe madje mbështesnin Ballkanin e Hapur”, tha Gjoni.

Ndryshe nga Procesi i Berlinit, tha ajo, Ballkanit të Hapur i mungonte gjithmonë një “agjendë e qartë dhe një qasje gjithëpërfshirëse”. Gjoni argumentoi se Vuçiçi ishte i motivuar nga përfitimi ekonomik i Serbisë dhe Rama nga përfitimi i tij personal dhe politik. Si e tillë, ajo nuk kishte asgjë për t'i ofruar pjesës tjetër të rajonit. Kosova, për shembull, prej kohësh e kishte bërë të qartë se prioriteti i saj ishte Procesi i Berlinit. Kryeministri Albin Kurti kundërshtoi vazhdimisht thirrjet e Ramës për anëtarësimin e ish-krahinës serbe me shumicë shqiptare, duke përmendur mungesën e barazisë midis shteteve anëtare. Mali i Zi e pa këtë nismë si një shpërqendrim nga procesi i integrimit në BE.

“Besoj kjo nismë përfundoi kryesisht sepse nuk ishte një nismë për të gjithë, nuk ishte gjithëpërfshirëse dhe nuk merrte parasysh sfidat, dyshimet dhe mungesën e përgjigjeve që disa kombe kishin për këtë nismë”, tha Gjoni për BIRN.

“Ajo u pa më shumë si një nismë e Ramës dhe Vuçiçit, sesa e gjashtë vendeve të Ballkanit. Ajo nuk arriti t'i bashkonte të gjithë.”/BIRN

ballkani i hapur open ballkan

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje