LIVE UPDATES
Art&Argëtim

Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të Vezuvit, zbulohet truri i viktimës pasi u kthye në xham

Copat e qelqit të zi në madhësi sa bizele u gjetën brenda kafkës së viktimës, rreth 20 vjeç, i cili vdiq kur vullkani shpërtheu në vitin 79 pas Krishtit pranë Napolit të ditëve të sotme. Shkencëtarët tani besojnë se një re hiri aq e nxehtë sa 510 gradë mbështillte trurin dhe më pas u ftoh shumë shpejt, duke e shndërruar organin në xhami. Është i vetmi rast i njohur kur indi njerëzor kthehet në xhami në mënyrë natyrale.

1 Mars 2025, 16:01 Nga M.L
Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të
Foto ilustruese

ITALI- Gati 2000 vjet pasi një i ri vdiq në shpërthimin vullkanik të Vezuvit, shkencëtarët kanë zbuluar se truri i tij u ruajt kur u kthye në xham në një re jashtëzakonisht të nxehtë hiri. Studiuesit e gjetën xhamin në vitin 2020 dhe spekuluan se ishte një tru i fosilizuar, por nuk e dinin se si ishte formuar.

Copat e qelqit të zi në madhësi sa bizele u gjetën brenda kafkës së viktimës, rreth 20 vjeç, i cili vdiq kur vullkani shpërtheu në vitin 79 pas Krishtit pranë Napolit të ditëve të sotme. Shkencëtarët tani besojnë se një re hiri aq e nxehtë sa 510 gradë mbështillte trurin dhe më pas u ftoh shumë shpejt, duke e shndërruar organin në xhami. Është i vetmi rast i njohur kur indi njerëzor kthehet në xhami në mënyrë natyrale.

Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të

"Ne besojmë se kushtet shumë specifike që kemi rindërtuar për vitrifikimin të trurit e bëjnë shumë të vështirë që të ketë mbetje të tjera të ngjashme, megjithëse nuk është e pamundur," i tha BBC News Prof Guido Giordano nga Università Roma Tre.

"Ky është një zbulim unik," tha ai.

Truri i përkiste një burri të vrarë në shtratin e tij brenda një ndërtese të quajtur Kolegjiumi në rrugën kryesore të qytetit romak Herculaneum. Fragmentet e qelqit të gjetura nga shkencëtarët variojnë nga 1-2 cm deri në vetëm disa milimetra në madhësi. Shpërthimi masiv i Vezuvit përfshiu Herkulaneumin dhe Pompein aty pranë ku jetonin deri në 20,000 njerëz. Janë gjetur eshtrat e rreth 1500 njerëzve.

Shkencëtarët tani mendojnë se reja e nxehtë e hirit zbriti së pari nga Vezuvi, ndoshta duke shkaktuar shumicën e vdekjeve. Një rrymë e shpejtë e gazit të nxehtë dhe lëndës vullkanike, e quajtur gjithashtu një rrjedhë piroklastike, pasoi, duke varrosur zonën. Ekspertët besojnë se reja e hirit e ktheu trurin e njeriut në xhami, sepse rrjedha piroklastike nuk do të kishte arritur temperatura mjaft të larta ose nuk do të ishte ftohur mjaftueshëm shpejt.

Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të

Procesi i formimit të qelqit kërkon kushte shumë specifike të temperaturës dhe rrallë ndodh natyrshëm. Që një substancë të kthehet në xhami, duhet të ketë një ndryshim të madh të temperaturës midis substancës dhe rrethinës së saj. Forma e saj e lëngshme duhet të ftohet aq shpejt sa të mos kristalizohet kur bëhet e ngurtë dhe duhet të jetë në një temperaturë shumë më të lartë se mjedisi përreth.

Studim i BBC: 2000 vite pasi vdiq në shpërthimin vullkanik të

Ekipi përdori imazhe me rreze x dhe mikroskop elektronik për të arritur në përfundimin se truri duhet të ishte ngrohur në të paktën 510 gradë përpara se të ftohej me shpejtësi. Asnjë pjesë tjetër e trupit të burrit nuk besohet të jetë kthyer në xhami. Vetëm materiali që përmban disa lëngje mund të kthehet në qelq, që do të thotë se kockat nuk mund të ishin vitrifikuar. Inde të tjera të buta, si organet, ka të ngjarë të jenë shkatërruar nga nxehtësia para se të ftohen aq sa të kthehen në xhami. Shkencëtarët besojnë se kafka i dha njëfarë mbrojtje trurit.

itali zbulim


Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj