LIVE UPDATES
Bota

30 vjet mp3, si formati audio nga Erlangeni pushtoi botën

Emri i shpikjes së re bazohej në zgjatjet e skedarëve. Pra, kishte tre shkronja në dispozicion.

16 Korrik 2025, 08:09 Nga N.F
30 vjet mp3, si formati audio nga Erlangeni pushtoi botën
Foto

GJERMANI- Tridhjetë vjet më parë, një metodë komprimimi audio revolucionarizoi botën e muzikës. Instituti Fraunhofer në Erlangen e quajti këtë format të ri mp3. Një shpikje që ende formëson jetën tonë teknologjike sot.

Bernhard Grill nuk është i lehtë për t'u gjetur këto ditë. Drejtori i Institutit Fraunhofer për Qarqet e Integruara (IIS) në Erlangen është vazhdimisht në lëvizje nga një konferencë shtypi në tjetrën. 30 vjet mp3: shumë media duan të flasin me një nga bashkëthemeluesit e asaj kohe.

Grill ishte një nga ata zhvilluesi që për vite me radhë në Erlangen kishin punuar për të zvogëluar madhësinë e skedarëve muzikorë praktikisht pa humbje të cilësisë. Në vitin 1995, ata më në fund ia dolën mbanë. Metoda e re e kompresimit audio ishte gati për treg dhe u quajt mp3.

Sipas Grillit, epoka e kompjuterëve ishte ende në fazat e saj të hershme. Emri i shpikjes së re bazohej në zgjatjet e skedarëve. Pra, kishte tre shkronja në dispozicion. Në një votim të brendshëm, mp3 u zgjodh në mënyrë demokratike.

Më pak është më shumë: parimi i reduktimit

Formati i ri audio revolucionarizoi botën e muzikës. Në fund të fundit, me matematikë të aplikuar dhe një sasi të madhe njohurish për veshin e njeriut, përmbledh Grill. Procesi mp3 thjesht heq pjesët e tepërta të muzikës pa e perceptuar nga veshi i njeriut. Për më tepër, eliminohen pikërisht tingujt dhe zhurmat që nuk i dëgjojmë domosdoshmërisht.

Ruhet vetëm ajo që është e rëndësishme për veshin e njeriut. Në këtë mënyrë, një skedar muzikor mund të reduktohet në rreth një të dhjetën e madhësisë së tij origjinale, pa ndryshuar ndjeshëm sinjalin aktual.

Konvertimi i CD-ve bëhet sport popullor
MP3 ndryshon zakonet e konsumit të muzikës në të gjithë botën. Disqet vinil, kasetat dhe CD-të lihen në plan të dytë. Në internet shfaqen platforma të reja, fillimisht të paligjshme, për shpërndarje. Konvertimi i CD-ve të tëra në skedarë mp3 bëhet një sport popullor.

Në fillim, lexuesit e projektuar posaçërisht për këtë format mund të ruanin vetëm disa këngë. Megjithatë, kapaciteti i ruajtjes u rrit me shpejtësi, kështu që në një lexues MP3 së shpejti mund të ruheshin qindra këngë . "Ndoshta nuk e kuptuam menjëherë se po ndryshonim botën, por sigurisht që e kishim atë ambicie," vëren Grill me një buzëqeshje. Përqendrimi në internet ishte padyshim vendimi i duhur në atë kohë.

Të ardhura në qindra milionë

Sipas shifrave të veta, Instituti Fraunhofer gjeneron të ardhura në qindra milionë me shpikjen e tij të re. Numri i punonjësve është vazhdimisht në rritje. Aktualisht, rreth 1.200 njerëz punojnë në kampusin e Erlangenit.

Rritja e institutit u financua, ndër të tjera, duke licencuar patentën MP3. Pas skadimit të saj në vitin 2017, kodekët pasardhës vazhdojnë të gjenerojnë të ardhura. Megjithatë, fituesit e vërtetë kanë qenë prodhuesit e pajisjeve si Apple, Sony dhe SanDisk. Ata gjenerojnë miliona të ardhura nga shitja e lexuesve të mp3.

Kodekët pasardhës janë në çdo celular

Teknologjia mp3 dhe kodekët pasardhës të gjeneruar prej saj tani gjenden në pothuajse çdo celular, shërbim transmetimi dhe radio digjitale, ndër të tjera. Sipas Grillit, brezi i katërt është aktualisht me sukses në treg, dhe i pesti, me një bërthamë AI, është tashmë gati në laborator.

Kodekët më të përparuar të sotëm zvogëlojnë shpejtësinë e transmetimit të të dhënave dhjetë herë më shpejt mp3. Kjo është e rëndësishme, për shembull, kur shpejtësitë e transmetimit janë më të ngadalta ose kur shumë njerëz qasen në një sinjal në të njëjtën kohë. Grill pretendon se kjo u lejon njerëzve të shikojnë filma ose të dëgjojnë muzikë ndërsa udhëtojnë me cilësi të qëndrueshme të zërit. Pra, historia e suksesit të kësaj shpikjeje 30-vjeçare nuk ka mbaruar ende./ DW

mp3 erlangen

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Shiko video te tjera