LIVE UPDATES
Bota

Analiza e Euronews: A mund ta shkarkojë vërtet kryeministri hungarez presidentin Sulyok nga detyra?

Qëllimi kryesor i hungarezit është një riorganizim i plotë i sistemit politik ai ka premtuar jo vetëm një ndryshim qeverie, por një ndryshim regjimi. Ai e ka quajtur presidentin 70-vjeçar të padenjë për postin, duke përmendur dështimin e tij për t'i bërë ballë retorikës përçarëse të Orbán-it dhe sulmeve ndaj sundimit të ligjit.

19 Korrik 2026, 11:37 Nga G.M
Analiza e Euronews: A mund ta shkarkojë vërtet kryeministri hungarez
Foto ilustruese


HUNGARI- Parlamenti i Hungarisë ka miratuar një amendament kushtetues që synon shkarkimin e presidentit Tamás Sulyok, në kuadër të reformave të ndërmarra nga kryeministri Péter Magyar për të çmontuar trashëgiminë politike të paraardhësit të tij, Viktor Orbán. Megjithatë, Sulyok ka refuzuar të largohet nga detyra, duke e cilësuar vendimin si jokushtetues dhe duke paralajmëruar për një përplasje institucionale në vend.

Sipas euronews, çështja konsiderohet si testi i parë politik për Partinë Tisza të Péter Magyar, e cila erdhi në pushtet pas fitores së saj dërrmuese në zgjedhjet e prillit. Ndërsa përpjekja për shkarkimin e presidentit gëzon mbështetje popullore, procesi mund të ketë pasoja ligjore.

Pse Magyar po synon Presidentin Sulyok?

Magjari, i cili korri një fitore dërrmuese në zgjedhjet e prillit, i ka kërkuar vazhdimisht Sulyok-ut të japë dorëheqjen, duke e quajtur atë një kukull të Orbán-it.

Qëllimi kryesor i hungarezit është një riorganizim i plotë i sistemit politik ai ka premtuar jo vetëm një ndryshim qeverie, por një ndryshim regjimi. Ai e ka quajtur presidentin 70-vjeçar të padenjë për postin, duke përmendur dështimin e tij për t'i bërë ballë retorikës përçarëse të Orbán-it dhe sulmeve ndaj sundimit të ligjit.

Në qendër të argumentit të Magyar është se Sulyok dështoi të mbronte aktivistët dhe politikanët e opozitës që dyshohet se u vunë në shënjestër të aktivitetit të shërbimit sekret gjatë fushatës zgjedhore.

"Ai duhej ta kishte mbrojtur kushtetutshmërinë kur një nga themelet e saj më të rëndësishme ishte në rrezik. Rregulli është që shërbimi sekret mbron shtetin hungarez dhe nuk mund të bëhet kurrë ushtria private e partisë në pushtet.",tha Magyar.

Eksperti ligjor Tamás Lattmann tha se partia në pushtet është gjithashtu e shqetësuar për fuqinë e presidentit për të falur individë të dënuar.

"Nëse ata duan të nisin procedura penale kundër figurave kyçe nga qeveria e mëparshme, ekziston rreziku që presidenti të falë ata njerëz dhe të parandalojë shkarkimin", tha ai.

A ka reaguar Presidenti?

Po, në thelb duke thënë se ai nuk do të rrëzohet.

Sulyok argumenton se parlamenti nuk ka arsye për të shkurtuar mandatin e tij, duke paralajmëruar se ky veprim mund ta zhytë Hungarinë në një krizë kushtetuese. Ai e ka përjashtuar mundësinë e dorëheqjes, duke e përshkruar veprimin e Hungarisë si një kërcënim për demokracinë.

"Pyetja është nëse kjo forcë do të shkatërrojë parimet e njohura dhe të pranuara ndërkombëtarisht të sundimit të ligjit, si dhe demokracinë e vërtetë përfaqësuese", tha Sulyok në një deklaratë të dielën.

Po Fidesz-i? Po çfarë ndodh me të?

Për ta, është edhe politike.

Fidesz, partia që emëroi Sulyok si president në radhë të parë, e ka përshkruar përpjekjen për ta shkarkuar atë si një hap drejt tiranisë dhe ka bërë thirrje për protestë kundër saj.

Ish-kryeministri Viktor Orbán, përgjegjës për emërimin e tij në radhë të parë, u ka bërë thirrje hungarezëve t'i rezistojnë një rrëzimi të detyruar në një postim në rrjetet sociale. Problemi për Orbánin është se ai nuk është më aq popullor ose i fuqishëm sa ishte, kur u rrëzua vetë me shumicë dërrmuese.

"Nëse presidenti largohet me forcë nga detyra, Hungaria ka të drejtë të rezistojë. Dhe ne do ta bëjmë këtë", tha Orbán.

Cili është procesi për largimin e tij?

Pas amendamentit kushtetues të miratuar nga parlamenti të hënën, Sulyok ka pesë ditë kohë për të vendosur nëse do ta nënshkruajë atë. Nëse e bën këtë, amendamenti do të hyjë në fuqi dhe ai do të humbasë punën. Nëse ai refuzon, parlamenti do të fillojë procedurat e shkarkimit me arsyetimin se ai nuk ka përmbushur detyrat e tij kushtetuese dhe do t'i kërkojë Gjykatës Kushtetuese të revokojë mandatin e tij një strategji e rrezikshme, sipas Lattmann.

“Gjykata Kushtetuese mund të përcaktojë se Tamás Sulyok me të vërtetë e shkeli kushtetutën duke refuzuar të nënshkruajë amendamentin, por se shkelja nuk është aq serioze sa të justifikojë shkarkimin e tij. Në atë rast, gjykata mund ta lërë Sulyok në detyrë, pavarësisht se ka konstatuar se ai ka vepruar në mënyrë jokushtetuese. Meqenëse gjykata ende ka një shumicë të emëruar nga Fidesz, kjo është një mundësi realiste.", tha Lattmann.

Lattmann gjithashtu vuri në pikëpyetje planet për të zëvendësuar përkohësisht presidentin me kryetarin e parlamentit, duke vënë në dukje se sipas ligjit hungarez kjo lejohet vetëm kur presidenti nuk është në gjendje të kryejë detyrat e tij. Ai argumentoi se refuzimi për të nënshkruar legjislacionin nuk do të thotë automatikisht se presidenti nuk është në gjendje të kryejë funksionet e zyrës, duke ngritur potencialisht pyetje të mëtejshme kushtetuese. Përveç kësaj, Sulyok mund të argumentojë se është i përshtatshëm për zyrën, përveçse kryeministri nuk e dëshiron atë.

A është e gjitha kjo e ligjshme?

Partia qeverisëse Tisza argumenton se shkarkimi i presidentit ishte një premtim kyç zgjedhor i mbështetur nga shumica e votuesve. Magjari sinjalizoi vazhdimisht gjatë fushatës qëllimin e tij për të shkarkuar zyrtarët kryesorë të emëruar nën qeverinë Orbán, dhe një sondazh i majit nga Qendra Kërkimore 21 zbuloi se 67% e votuesve hungarezë duan shkarkimin e Sulyok.

“Tamás Sulyok është bërë një simbol i regjimit të Orbán, kështu që ai është një objektiv plotësisht legjitim për kryeministrin”, tha Lattmann.

Megjithatë, Sulyok këmbëngul se nuk ka baza kushtetuese për shkarkimin e tij dhe argumenton se ndarja e pushteteve duhet të respektohet.

"Nuk kam asnjë arsye për të dhënë dorëheqjen; nuk ka bazë kushtetuese për shkarkimin tim", tha Sulyok javën e kaluar, duke shtuar se amendamenti synon një individ të vetëm dhe për këtë arsye minon sundimin e ligjit.

Çfarë po thotë Brukseli?

Komisioni Evropian thotë se po monitoron zhvillimet rreth amendamentit kushtetues. Në qershor, Komisioneri i Drejtësisë i BE-së, Michael McGrath, i tha Euronews se ndryshime të tilla në personel mund të jenë legjitime.

"Është e pashmangshme kur ke një ndryshim kaq sizmik në peizazhin politik të një vendi, që të ketë ndryshime në personel", tha McGrath.

Ndërkohë, gati 50 eurodeputetë i kanë bërë thirrje Komisionit Evropian që ta adresojë çështjen me urgjencë. Sulyok ka kërkuar një opinion nga Komisioni i Venedikut, organi këshillimor kushtetues i Këshillit të Evropës, i përbërë nga ekspertë të pavarur ligjorë që ndihmojnë shtetet të përafrohen me standardet demokratike ndërkombëtare. Komisioni i Venedikut konsiderohet i pavarur dhe i paanshëm. Pasi delegacioni i tyre vizitoi Hungarinë në qershor, ekspertët do ta diskutojnë çështjen në tetor./Dosja.al

hungari tamas sulyok peter magyar

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj