LIVE UPDATES
Bota

Analiza: Çfarë ndodh kur gazi rus për Evropën, përmes Ukrainës, ndalet?

Rusia kaloi gjysmë shekulli duke ndërtuar tregun e saj evropian për gazin, ku dikur dërgonte 35% të kapaciteteve. Moska u zëvendësua nga rivalët e saj, Norvegjia, Shtetet e Bashkuara dhe Katari, prej se nisi pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës, në shkurt të vitit 2022. Kjo bëri që Bashkimi Evropian ta zvogëlonte varësinë e tij nga gazi rus.

19 Nëntor 2024, 08:41 Nga N.F
Analiza: Çfarë ndodh kur gazi rus për Evropën, përmes
Foto ilustruese

UKRAINË- Kompania energjetike e Austrisë, OMV, u informua nga prodhuesi rus i gazit, Gazprom, se ai do t’i ndalojë dërgesat e gazit natyror përmes Ukrainës për OMV-në nga 16 nëntori, pasi OMV-ja fitoi një rast arbitrazhi. Por, furnizimet me gaz rus në Evropë, përmes Ukrainës, mund të ndalojnë plotësisht nga 1 janari i vitit 2025, pasi marrëveshja aktuale pesëvjeçare të skadojë.

Kievi ka refuzuar të negociojë kushte të reja të transitit me Moskën, gjatë kohës së luftës. Furnizimi i Evropës me gaz rus përmes Ukrainës është relativisht i vogël. Rusia dërgoi rreth 15 miliardë metra kub (bcm) gaz përmes Ukrainës në vitin 2023, që është vetëm 8% e sasisë së gazit rus që arriti në Evropë përmes rrugëve të ndryshme, në periudhën 2018-2019.

Rusia kaloi gjysmë shekulli duke ndërtuar tregun e saj evropian për gazin, ku dikur dërgonte 35% të kapaciteteve. Moska u zëvendësua nga rivalët e saj, Norvegjia, Shtetet e Bashkuara dhe Katari, prej se nisi pushtimin në shkallë të plotë të Ukrainës, në shkurt të vitit 2022. Kjo bëri që Bashkimi Evropian ta zvogëlonte varësinë e tij nga gazi rus.

Çmimet e gazit në BE u rritën në vitin 2022 në nivele rekorde, si pasojë e humbjes së furnizimeve ruse. Tubacioni i epokës sovjetike Urengoj-Pomari-Uzhgorod e bart gazin nga Siberia përmes qytetit Sudzha - tani nën kontrollin e forcave ushtarake ukrainase - në rajonin Kursk të Rusisë. Më pas, ai rrjedh përmes Ukrainës në Sllovaki.

Në Sllovaki, tubacioni i gazit ndahet në degë që shkojnë në Republikën Çeke dhe në Austri. Austria ende merr pjesën më të madhe të gazit të saj përmes Ukrainës, ndërsa Rusia përbën rreth dy të tretat e importeve të gazit të Hungarisë. Sllovakia merr rreth 3 miliardë metra kub nga Gazprom-i në vit, që përbën rreth dy të tretat e nevojave të saj.

Republika Çeke i ndaloi pothuajse tërësisht importet e gazit nga lindja vitin e kaluar, por filloi të marrë gaz nga Rusia në vitin 2024. Shumica e rrugëve të tjera të gazit rus për në Evropë janë të mbyllura, përfshirë Jamal-Evropë përmes Bjellorusisë dhe Rrjedhën e Veriut nën Baltik.

Të vetmet rrugë tjera operacionale të gazsjellësit rus për në Evropë janë Rrjedha Blu dhe Rrjedha Turke për në Turqi, nën Detin e Zi. Turqia dërgon ca vëllime të gazit rus në Evropë, përfshirë edhe Hungarinë. Edhe pse vëllimet e mbetura të transitit të gazit rus janë të vogla, çështja mbetet një dilemë për BE-në.

Shumë vende anëtare të BE-së, si Franca dhe Gjermania, kanë thënë se nuk do të blejnë më gaz rus, por qëndrimi i Sllovakisë, Hungarisë dhe Austrisë, që kanë lidhje më të ngushta me Moskën, e sfidon qasjen e përbashkët të BE-së.

Vendet, që marrin ende gazin rus, argumentojnë se ai është karburanti më ekonomik dhe fajësojnë vendet fqinje të BE-së për vendosjen e tarifave të larta të transitit për furnizimet alternative.

Ukraina ende fiton deri në 1 miliard dollarë nga tarifat e transitit të gazit rus. Sipas llogaritjeve të agjencisë së lajmeve Reuters, Rusia fiton mbi 3 miliardë dollarë nga shitjet përmes Ukrainës, bazuar në një çmim mesatar të gazit prej 200 dollarësh për 1000 metra kub. Gazprom-i pësoi një humbje neto prej 7 miliardë dollarësh në vitin 2023, që ishte humbja e parë vjetore që nga viti 1999, për shkak të humbjes së tregjeve të gazit në BE.

Rusia ka thënë se do të ishte e gatshme ta zgjaste marrëveshjen e transitit, por Kievi ka përsëritur vazhdimisht se nuk do ta bëjë këtë. Një tjetër opsion për Gazprom-in është që ta dërgojë një pjesë të gazit përmes rrugëve tjera, për shembull përmes Rrjedhës Turke, Bullgarisë, Serbisë ose Hungarisë.

Megjithatë, kapaciteti përmes këtyre rrugëve është i kufizuar. BE-ja dhe Ukraina i kanë kërkuar Azerbajxhanit që t’i ndërmjetësojë diskutimet me Rusinë, në lidhje me marrëveshjen e transitit të gazit, tha një këshilltar i presidentit azerbajxhanas për agjencinë Reuters, por ai nuk pranoi të jepte më shumë detaje./REL

gazi rus ukraina evropa

Sondazh

Poll

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje