"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS, por ti nuk je i ftuar! ...
Ish-ushtarak dhe njohës i armëve/ Kush është Violand Braçellari, 43-vjeçari që vrau një polic e...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
Ndërsa Irani është përgjegjës për vetëm 3-4% të prodhimit global të naftës, afërsia e tij me Ngushticën e Hormuzit, e konsideruar si pika më kritike e kalimit të naftës në botë, po i bën analistët e naftës të rrisin parashikimet e tyre për çmimet e ardhshme të naftës.
Sulmi SHBA-Izrael ndaj Iranit dhe reagimi agresiv i Iranit kanë shqetësuar tregjet e naftës, me shumë analistë që parashikojnë një rritje masive të çmimeve të naftës.
Ndërsa Irani është përgjegjës për vetëm 3-4% të prodhimit global të naftës, afërsia e tij me Ngushticën e Hormuzit, e konsideruar si pika më kritike e kalimit të naftës në botë, po i bën analistët e naftës të rrisin parashikimet e tyre për çmimet e ardhshme të naftës.
Një ndërprerje e zgjatur e trafikut në ngushticë, përmes së cilës transportohet një e pesta e prodhimit botëror të naftës, mund të çojë në tejkalimin e çmimit të naftës në pragun prej 100 dollarësh për fuçi, një perspektivë që do të dëmtonte ekonominë globale dhe do të rriste çmimet që tashmë po dëshmohen të vështira për t'u frenuar.
Nafta bruto Brent u rrit deri në 13% të hënën (2 mars) - dita e parë e tregtimit pas sulmeve SHBA-Izrael - përpara se të zvogëlonte disa nga fitimet e tyre në rreth 77 dollarë për fuçi, ndërsa tregtarët u përqendruan në Ngushticën e Hormuzit, ku trafiku tregtar praktikisht është ndalur.
Çmimet e naftës ishin rritur tashmë në nivelet e tyre më të larta në muajt përpara luftës së fundit në rajonin e pasur me naftë, ndërsa tregtarët ishin të shqetësuar për pasojat e sulmeve të mundshme ushtarake ndaj Iranit. Grupi OPEC+ i vendeve prodhuese të naftës ra dakord të dielën të rrisë prodhimin nga prilli, në një përpjekje për të qetësuar tregjet.
“Nëse konflikti zgjatet dhe, në veçanti, nëse ndikon në furnizimin aktual me naftë, për shkak të ndërprerjeve në furnizimin iranian ose përpjekjeve iraniane për të bllokuar Ngushticën e Hormuzit, kjo mund të shkaktojë rritje të çmimeve të naftës, ndoshta në rreth 100 dollarë për fuçi”, tha William Jackson, kryeekonomist i tregjeve në zhvillim në Capital Economics, në një shënim për klientët.
Sa naftë prodhon Irani?
Irani prodhon rreth 3.3 milionë fuçi naftë në ditë (bpd), duke e bërë atë prodhuesin e katërt më të madh të naftës në OPEC. Është gjithashtu një nga prodhuesit më të mëdhenj të gazit natyror në botë.
Vendi ka gjithashtu disa nga rezervat më të mëdha të naftës në botë, që përbëjnë rreth një të katërtën e rezervave të naftës në Lindjen e Mesme dhe 12% në botë, sipas Administratës Amerikane të Informacionit për Energjinë (EIA). Por prodhimi i saj ka mbetur i kufizuar për shkak të viteve të mungesës së investimeve dhe sanksioneve ndërkombëtare.
Irani ka gjetur mënyra për të anashkaluar sanksionet perëndimore dhe tani shet 90% të naftës së eksportuar në Kinë. Në fakt, falë kërkesës nga Kina, Irani e rriti prodhimin e naftës bruto me rreth 1 milion fuçi në ditë nga viti 2020 deri në vitin 2023.
Ekonomia e Iranit është relativisht e diversifikuar krahasuar me shumë ekonomi të tjera të Lindjes së Mesme që varen nga nafta, por eksportet e energjisë përbëjnë një burim të rëndësishëm të të ardhurave qeveritare. Në vitin 2023, kompanitë e naftës të Iranit fituan rreth 53 miliardë dollarë të ardhura neto nga eksporti i naftës, sipas vlerësimeve të EIA-s.
Pse është në fokus Ngushtica e Hormuzit?
Ngushtica e Hormuzit është një rrugë kryesore e transportit të naftës që lidh Gjirin Persik me Gjirin e Omanit dhe Detin Arabik. Shtrihet midis Iranit dhe Omanit.
Vëllime të mëdha nafte të papërpunuara të prodhuara në rajon nga vende si Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe, Kuvajti dhe Iraku, dhe të konsumuara globalisht, rrjedhin nëpër ngushticë.
Irani ka kërcënuar vazhdimisht se do ta mbyllë ngushticën. Por Teherani nuk e ka zbatuar kurrë këtë premtim, pasi kjo do të rrezikonte të provokonte një reagim të shpejtë ndërkombëtar që mund ta pengonte atë të transportonte naftën e vet jashtë vendit.
Mes luftës së vazhdueshme , trafiku përmes Ngushticës së Hormuzit është ndalur në mënyrë efektive, pasi disa transportues dhe tregtarë nafte kanë pezulluar dërgesat e energjisë përmes rrugës ujore për shkak të shqetësimeve për sigurinë dhe paralajmërimeve nga autoritetet.
Kjo kërcënon të parandalojë arritjen në tregje të 15 milionë fuçive në ditë të naftës bruto — rreth 30% e tregtisë globale të naftës bruto të transportuar me rrugë detare. Edhe nëse përdoret infrastruktura alternative për të anashkaluar rrjedhat e ngushticës, ndikimi do të ishte një humbje prej 8-10 milionë fuçish në ditë të furnizimit me naftë bruto, sipas Rystad Energy.
“Pavarësisht nëse Ngushtica mbyllet me forcë apo bëhet e paarritshme nga shmangia e rrezikut, ndikimi në flukse është kryesisht i njëjtë”, shkroi në një shënim për klientët Jorge Leon, nënkryetar i lartë dhe kreu i analizës gjeopolitike në Rystad Energy. “Nëse sinjalet e deeskalimit nuk shfaqen shpejt, ne presim një riçmim të ndjeshëm në rritje të naftës në fillim të javës.”
Si ka reaguar OPEC+?
OPEC+ — një aleancë midis Organizatës së Vendeve Eksportuese të Naftës (OPEC), të udhëhequr nga Arabia Saudite, dhe një grushti prodhuesish të tjerë të naftës, përfshirë Rusinë — njoftoi të dielën një rritje më të madhe se sa pritej të kuotave të prodhimit.
“Grupi në fund të fundit e rriti prodhimin përtej asaj pritjeje fillestare, por nuk arriti një rritje më të fuqishme, duke nënvizuar litarin e ngushtë në të cilin po ecën midis reagimit ndaj rrezikut gjeopolitik afatshkurtër dhe shmangies së mbiofertës më vonë këtë vit”, tha Leon. “ Nëse flukset përmes Gjirit kufizohen, prodhimi shtesë do të ofrojë lehtësim të menjëhershëm të kufizuar, duke e bërë aksesin në rrugët e eksportit shumë më të rëndësishëm sesa objektivat kryesorë të prodhimit.”
Arabia Saudite ka rritur eksportet e saj të naftës bruto në javët e fundit, gjë që analistët e panë si një përpjekje për të krijuar një rezervë afatshkurtër përpara sulmeve të SHBA-së dhe Izraelit. Arabia Saudite transportoi rreth 7.3 milionë fuçi në ditë në 24 ditët e para të shkurtit, më e larta që nga prilli 2023, sipas të dhënave të gjurmimit të cisternave të përpiluara nga Bloomberg. Arabia Saudite gjithashtu rriti eksportet e naftës në qershor të vitit të kaluar, pikërisht kur SHBA-të sulmuan centralet bërthamore iraniane.
Irani gjithashtu rriti eksportet e naftës në prag të negociatave me SHBA-në, raportoi Bloomberg.
"Megjithatë, amortizues të tillë janë në thelb të kufizuar dhe të projektuar për të zbutur tronditjet afatshkurtra në vend që të kompensojnë ndërprerjet e qëndrueshme strukturore", tha eksperti i Rystad Energy.
Si do të ndikonin çmimet e larta të naftës në ekonominë globale?
Ndikimi në ekonominë globale do të varet kryesisht nga mënyra se si do të rriten çmimet e naftës nga këtu e tutje. Nafta bruto është një njësi e rëndësishme ekonomike, kështu që një rritje e çmimeve të naftës rrit çmimet e mallrave të tjera.
"Si rregull i përgjithshëm, një rritje prej 5% e çmimeve të naftës nga viti në vit zakonisht shton rreth 0.1 pikë përqindjeje në inflacionin mesatar në ekonomitë kryesore", tha Jackson. "Pra, një rritje e Brent [momenti kryesor global i referencës për çmimet e naftës] në 100 dollarë për fuçi mund të shtojë 0.6-0.7 pikë përqindjeje në inflacionin global."
Inflacioni më i lartë mund të ulë besimin dhe shpenzimet e përgjithshme të konsumatorëve. Bankat qendrore gjithashtu mund të rrisin normat e interesit për të zbutur inflacionin, duke ngadalësuar më tej rritjen ekonomike./DW
Kuvajt KUVAJT- Një kolonë tymi e dendur po ngrihet nga zona ku ndodhet ambasada amerikane në Kuvajt dhe zjarrfikë...
IZRAEL- Shefi i Shtabit të Përgjithshëm të Forcave të Mbrojtjes së Izraelit (IDF), Eyal Zamir ka konfirmuar se ushtria izraelite...
IZRAEL- Pas një alarmi të ngritur për shkak të lëshimit të raketave iraniane, shpërthime të forta u dëgjuan ...
Donald Trump SHBA- Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, deklaroi se Uashingtoni do të hakmerret për vdekjen e ushtar&eum...
Khamenei IRAN- Pas vrasjes së Khameneit dhe në përputhje me kushtetutën, në Iran u emërua këshilli i p&e...
IRAN- Sulmi që vrau udhëheqësin suprem të Iranit, Ajatollah Ali Khamenei, nuk ndodhi në mes të natës, siç...
IRAN- Mijëra njerëz në zi janë mbledhur në qendër të kryeqytetit të Iranit, për t'i dhënë lam...
Dronet SHBA- Sulmi i një dite më pare kundër Iranit ishte përdorimi i parë i dronëve me një drejtim...
Von der Leyen BRUKSEL- Presidentja e Komisionit Evropian Ursula von der Leyen deklaroi se rreziku i përshkallëzimit të sulmeve në...
Ali Khamenei Vdekja e udhëheqësit suprem të Iranit, Ali Khamenei, shkaktoi tronditje në të gjithë Lindjen e Mesme. Tani, pye...
