LIVE UPDATES
Bota

Çfarë është vendimi i Gjykatës Supreme në SHBA për abortin?

Vendimi nuk do të thotë që aborti është i ndaluar në të gjithë SHBA-në

25 Qershor 2022, 12:08 Nga A.B
Çfarë është vendimi i Gjykatës Supreme në SHBA
Gjykata e Larte

SHBA- Pas gjysmë shekulli, e drejta kushtetuese e amerikanëve për të kryer abort është rrëzuar nga Gjykata Supreme. Vendimi kundër Organizatës së Shëndetit të Grave Dobbs kundër Jackson i dhënë më 24 qershor 2022 ka pasoja të gjera në disa shtete të SHBA-së. Gjyqtarët rrëzuan dy vendime kyçe që mbronin aksesin ndaj abortit: Roe kundër Wade të vitit 1973 dhe Planned Parenthood kundër Casey, të vendosur në 1992.

Vendimi i Gjykatës Supreme u jep shteteve individuale fuqinë për të vendosur ligjet e tyre për abortin pa u shqetësuar se do të bien ndesh me Roe, i cili lejoi abortet gjatë dy tremujorëve të parë të shtatzënisë.

Pothuajse gjysma e shteteve pritet të nxjerrin jashtë ligjit ose të kufizojnë abortin si rezultat i vendimit të Gjykatës së Lartë, i cili lidhet me një ligj të ri shumë kufizues për abortin në Misisipi. Ligjet do të prekin dhjetëra miliona njerëz në mbarë vendin, të cilëve mund t’u duhet të kalojnë kufijtë shtetërorë për të kërkuar kujdes shëndetësor riprodhues. 

Vendimi nuk do të thotë që aborti është i ndaluar në të gjithë SHBA-në. Përkundrazi, argumentet rreth ligjshmërisë së abortit do të shfaqen në legjislaturat e disa shteteve.

Çfarë është vendimi i Gjykatës Supreme në SHBA

Shtetet do të lejohen të rregullojnë ose ndalojnë abortin vetëm me atë që njihet si rishikim i "bazës racionale'. 

Çfarë ndodh më pas?

Edhe përpara Dobbs-it, aftësia për të pasur akses në abortin ishte e kufizuar nga një sërë ligjesh në të gjithë Shtetet e Bashkuara. Shtetet republikane kanë ligje më kufizuese sesa ato demokratike, me njerëzit që jetojnë në Veri dhe Jug që i nënshtrohen ligjeve më strikte.

13 shtete kanë të ashtuquajturat "ligje nxitëse", të cilat kufizojnë aksesin ndaj abortit. Këto do të hyjnë së shpejti në fuqi tani që Gjykata e Lartë ka rrëzuar Roe dhe Casey, duke kërkuar vetëm certifikimin e prokurorit të përgjithshëm të shtetit ose veprime të tjera nga një zyrtar shtetëror.

9 shtete nuk kanë hequr kurrë ligjet para Roe-së që kufizojnë ose ndalojnë ndjeshëm aksesin ndaj abortit. Në total, gati gjysma e shteteve do të kufizojnë aksesin në abortin përmes një sërë masash si ndalimi i abortit nga gjashtë javët e shtatzënisë, përpara sesa gratë të dinë se janë shtatzënë.

Ndërkohë, 16 shtete dhe Distrikti i Kolumbisë mbrojnë aksesin ndaj abortit në mënyra të ndryshme, si statutet e shtetit, ndryshimet kushtetuese ose vendimet e Gjykatës së Lartë të shtetit.

Asnjë nga shtetet që kufizojnë mundësinë e abortit aktualisht nuk e kriminalizon veprimin e personit shtatzënë. Përkundrazi, ata kërcënojnë ofruesit e kujdesit shëndetësor me veprime civile ose penale, duke përfshirë humbjen e licencës së tyre për të ushtruar mjekësi.

Disa shtete po krijojnë “streha të sigurta ” ku njerëzit mund të udhëtojnë për të pasur një abort të ligjshëm. Njerëzit tashmë kanë udhëtuar në shtete si Massachusetts për të kryer abortet.

Çfarë do të thotë kjo për njerëzit në Amerikë që kërkojnë të kryejnë abort?

Shtatzënitë dhe abortet e padëshiruara janë më të zakonshme tek gratë e varfra dhe gratë me ngjyrë, si në SHBA ashtu edhe në mbarë botën.

Qasja shtet pas shteti për abortin që rezulton nga ky vendim do të thotë se shumë njerëzve do të duhet të udhëtojnë më larg për të kryer një abort. Dhe distanca do të nënkuptojë se më pak njerëz do të bëjnë abort, veçanërisht gratë me të ardhura më të ulëta, një fakt që vetë Gjykata e Lartë e pranoi në vitin 2016.

Por që nga viti 2020 , aborti me ilaçe, një regjim me dy pilula të mifepristonit dhe misoprostolit,  ka qenë metoda më e zakonshme për t’i dhënë fund shtatzënisë në SHBA. Pandemia e koronavirusit e përshpejtoi këtë ndryshim, pasi e shtyu Administratën e Ushqimit dhe Barnave të bëjë më të disponueshme abortet me ilaçe duke i lejuar mjekët të përshkruajnë pilulat përmes telemjekësisë dhe duke lejuar që barnat të dërgohen me postë pa konsultim personal.

Shumë shtete që kufizojnë aksesin në abort po përpiqen gjithashtu të parandalojnë abortin me ilaçe. 

Heqja e një të drejte të njohur prej 50 vitesh nga Gjykata e Lartë e vendos SHBA-në në pakicën e kombeve, shumica e të cilave po shkojnë drejt liberalizimit. Megjithatë, edhe pse aborti shihet nga shumë njerëz si kujdes thelbësor shëndetësor, lufta kulturore me siguri do të vazhdojë.

Ndalime të tilla mund të rezultojnë në 60,000 lindje në vit midis grave që nuk mund të kryejnë një abort, duke prekur 41% të grave në moshë riprodhuese dhe duke goditur më rëndë gratë e reja, të varfra, me ngjyrë dhe njerëzit që tashmë kanë fëmijë.

PËRKTHYER NGA: Theconversation.com & Scotusblog.com

vendimi i gjykates supreme per abortin

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj