LIVE UPDATES
Bota

Çfarë është vendimi i Gjykatës Supreme në SHBA për abortin?

Vendimi nuk do të thotë që aborti është i ndaluar në të gjithë SHBA-në

25 Qershor 2022, 12:08 Nga A.B
Çfarë është vendimi i Gjykatës Supreme në SHBA
Gjykata e Larte

SHBA- Pas gjysmë shekulli, e drejta kushtetuese e amerikanëve për të kryer abort është rrëzuar nga Gjykata Supreme. Vendimi kundër Organizatës së Shëndetit të Grave Dobbs kundër Jackson i dhënë më 24 qershor 2022 ka pasoja të gjera në disa shtete të SHBA-së. Gjyqtarët rrëzuan dy vendime kyçe që mbronin aksesin ndaj abortit: Roe kundër Wade të vitit 1973 dhe Planned Parenthood kundër Casey, të vendosur në 1992.

Vendimi i Gjykatës Supreme u jep shteteve individuale fuqinë për të vendosur ligjet e tyre për abortin pa u shqetësuar se do të bien ndesh me Roe, i cili lejoi abortet gjatë dy tremujorëve të parë të shtatzënisë.

Pothuajse gjysma e shteteve pritet të nxjerrin jashtë ligjit ose të kufizojnë abortin si rezultat i vendimit të Gjykatës së Lartë, i cili lidhet me një ligj të ri shumë kufizues për abortin në Misisipi. Ligjet do të prekin dhjetëra miliona njerëz në mbarë vendin, të cilëve mund t’u duhet të kalojnë kufijtë shtetërorë për të kërkuar kujdes shëndetësor riprodhues. 

Vendimi nuk do të thotë që aborti është i ndaluar në të gjithë SHBA-në. Përkundrazi, argumentet rreth ligjshmërisë së abortit do të shfaqen në legjislaturat e disa shteteve.

Çfarë është vendimi i Gjykatës Supreme në SHBA

Shtetet do të lejohen të rregullojnë ose ndalojnë abortin vetëm me atë që njihet si rishikim i "bazës racionale'. 

Çfarë ndodh më pas?

Edhe përpara Dobbs-it, aftësia për të pasur akses në abortin ishte e kufizuar nga një sërë ligjesh në të gjithë Shtetet e Bashkuara. Shtetet republikane kanë ligje më kufizuese sesa ato demokratike, me njerëzit që jetojnë në Veri dhe Jug që i nënshtrohen ligjeve më strikte.

13 shtete kanë të ashtuquajturat "ligje nxitëse", të cilat kufizojnë aksesin ndaj abortit. Këto do të hyjnë së shpejti në fuqi tani që Gjykata e Lartë ka rrëzuar Roe dhe Casey, duke kërkuar vetëm certifikimin e prokurorit të përgjithshëm të shtetit ose veprime të tjera nga një zyrtar shtetëror.

9 shtete nuk kanë hequr kurrë ligjet para Roe-së që kufizojnë ose ndalojnë ndjeshëm aksesin ndaj abortit. Në total, gati gjysma e shteteve do të kufizojnë aksesin në abortin përmes një sërë masash si ndalimi i abortit nga gjashtë javët e shtatzënisë, përpara sesa gratë të dinë se janë shtatzënë.

Ndërkohë, 16 shtete dhe Distrikti i Kolumbisë mbrojnë aksesin ndaj abortit në mënyra të ndryshme, si statutet e shtetit, ndryshimet kushtetuese ose vendimet e Gjykatës së Lartë të shtetit.

Asnjë nga shtetet që kufizojnë mundësinë e abortit aktualisht nuk e kriminalizon veprimin e personit shtatzënë. Përkundrazi, ata kërcënojnë ofruesit e kujdesit shëndetësor me veprime civile ose penale, duke përfshirë humbjen e licencës së tyre për të ushtruar mjekësi.

Disa shtete po krijojnë “streha të sigurta ” ku njerëzit mund të udhëtojnë për të pasur një abort të ligjshëm. Njerëzit tashmë kanë udhëtuar në shtete si Massachusetts për të kryer abortet.

Çfarë do të thotë kjo për njerëzit në Amerikë që kërkojnë të kryejnë abort?

Shtatzënitë dhe abortet e padëshiruara janë më të zakonshme tek gratë e varfra dhe gratë me ngjyrë, si në SHBA ashtu edhe në mbarë botën.

Qasja shtet pas shteti për abortin që rezulton nga ky vendim do të thotë se shumë njerëzve do të duhet të udhëtojnë më larg për të kryer një abort. Dhe distanca do të nënkuptojë se më pak njerëz do të bëjnë abort, veçanërisht gratë me të ardhura më të ulëta, një fakt që vetë Gjykata e Lartë e pranoi në vitin 2016.

Por që nga viti 2020 , aborti me ilaçe, një regjim me dy pilula të mifepristonit dhe misoprostolit,  ka qenë metoda më e zakonshme për t’i dhënë fund shtatzënisë në SHBA. Pandemia e koronavirusit e përshpejtoi këtë ndryshim, pasi e shtyu Administratën e Ushqimit dhe Barnave të bëjë më të disponueshme abortet me ilaçe duke i lejuar mjekët të përshkruajnë pilulat përmes telemjekësisë dhe duke lejuar që barnat të dërgohen me postë pa konsultim personal.

Shumë shtete që kufizojnë aksesin në abort po përpiqen gjithashtu të parandalojnë abortin me ilaçe. 

Heqja e një të drejte të njohur prej 50 vitesh nga Gjykata e Lartë e vendos SHBA-në në pakicën e kombeve, shumica e të cilave po shkojnë drejt liberalizimit. Megjithatë, edhe pse aborti shihet nga shumë njerëz si kujdes thelbësor shëndetësor, lufta kulturore me siguri do të vazhdojë.

Ndalime të tilla mund të rezultojnë në 60,000 lindje në vit midis grave që nuk mund të kryejnë një abort, duke prekur 41% të grave në moshë riprodhuese dhe duke goditur më rëndë gratë e reja, të varfra, me ngjyrë dhe njerëzit që tashmë kanë fëmijë.

PËRKTHYER NGA: Theconversation.com & Scotusblog.com

vendimi i gjykates supreme per abortin

Sondazh

Poll

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!