All - Scripts - 5
LIVE UPDATES
All - General - 1
Bota

Ndarja nga jeta e gjigandit të letërsisë latino-amerikane/ Kush ishte Mario Vargas Llosa, fitues i çmimit Nobel për Letërsinë (PROFIL)

Gjatë një karriere që zgjati më shumë se 50 vjet, Vargas Llosa shkroi një seri romanesh, duke përfshirë Koha e Heroit, Biseda në Katedrale etj. Duke jetuar një jetë që ishte po aq plot ngjyra sa trillimet e tij, Vargas Llosa në 2010 mori Çmimit Nobel. I lindur në Arequipa në vitin 1936, Vargas filloi të punonte si reporter kur ishte vetëm 15 vjeç.

14 Prill 2025, 17:48 Nga E. D
Ndarja nga jeta e gjigandit të letërsisë latino-amerikane/ Kush
 Mario Vargas Llosa
All - Paragraf - 1

PERU- Shkrimtari peruan Mario Vargas Llosa, një nga figurat kryesore që ndezi një bum global në letërsinë e Amerikës Latine, ka vdekur në moshën 89-vjeçare. Vdekja e tij u njoftua në një deklaratë nga fëmijët e tij, Álvaro, Gonzalo dhe Morgana Vargas Llosa.

“Me dhimbje të thellë, ju njoftojmë se babai ynë, Mario Vargas Llosa, vdiq sot në Lima, i rrethuar nga familja dhe në paqe”, ka shkruar djali i tij.

Gjatë një karriere që zgjati më shumë se 50 vjet, Vargas Llosa shkroi një seri romanesh, duke përfshirë Koha e Heroit, Biseda në Katedrale etj. Duke jetuar një jetë që ishte po aq plot ngjyra sa trillimet e tij, Vargas Llosa në 2010 mori Çmimit Nobel. I lindur në Arequipa në vitin 1936, Vargas filloi të punonte si reporter kur ishte vetëm 15 vjeç.

Katër vjet më vonë, ai u arratis me tezen e tij 32-vjeçare Julia Urquidi. Një udhëtim në Paris në 1958 ishte fillimi i 16 viteve jashtë vendit, duke jetuar në Madrid, Barcelonë dhe Londër si dhe në kryeqytetin francez. Por ndërsa punonte si gazetar, dhe mësues, Vargas Llosa filloi të kthehej në atdheun e tij në letërsinë artistike.

Në vitin 1963 romani i tij i parë, Koha e Heroit, u botua në Spanjë. Por kjo histori e një vrasjeje në akademinë ushtarake Leoncio Prado ku Vargas Llosa kaloi dy vjet si adoleshent ​​dhe mbulimi i mëvonshëm u konsiderua aq tronditëse në Peru sa thuhet se 1000 kopje u dogjën. 

Vargas Llosa e gjeti veten në qendër të një lulëzimi në letërsinë e Amerikës Latine përkrah shkrimtarëve si Julio Cortázar, Carlos Fuentes dhe Garcia Márquez.

Dramat, tregimet e shkurtra dhe novela, duke përfshirë Bisedën në Katedrale, Hallë Julia dhe Skenaristin, dhe Lufta e Fundit të Botës konfirmuan reputacionin e tij letrar. Por me rritjen e profilit të tij, Vargas Llosa u përfshi gjithnjë e më shumë në politikë. Duke u larguar nga marksizmi i rinisë së tij, ai drejtoi një chat-show në televizionin peruan dhe, në vitin 1984, hodhi poshtë një ofertë nga presidenti konservator Fernando Belaúnde Terry për t'u bërë kryeministër i tij.

Në vitin 1987, Vargas Llosa tërhoqi një turmë prej 120,000 vetësh në një tubim në Lima, duke protestuar kundër planeve për të shtetëzuar sistemin financiar peruan dhe nisi një fushatë presidenciale. Tre vjet më vonë, pas shumë telefonatave abuzive dhe kërcënimeve me vdekje, ai u mund në raundin e dytë nga Alberto Fujimori dhe u largua nga vendi brenda pak orësh.

"Unë nuk gënjeva. Unë thashë se kishim nevojë për reforma radikale dhe sakrifica sociale dhe në fillim funksionoi. Por më pas erdhi lufta e pistë, duke i paraqitur reformat e mia si diçka që do të shkatërronte vendet e punës. Ishte shumë efektive, veçanërisht me më të varfërit e shoqërisë. Në Amerikën Latine ne preferojmë premtimet sesa realiteti," i tha ai Guardian në 2002. 

Vargas Llosa mori nënshtetësinë spanjolle në vitin 1993, ndërsa rryma e dramave, eseve dhe romaneve vazhdoi. Festa e Bricjapit, botuar në vitin 2000, hyri në mendjen e diktatorit dominikan Rafael Trujillo në një efekt rrëqethës. Romani i tij i vitit 2006 "Vajza e keqe" ndjek një aferë që zgjat më shumë se 40 vjet. Përsa i përket çmimit Nobel ai thoshte se se i dukej si një përrallë. 

"Çmimi Nobel ishte një përrallë për një javë", tha ai për Guardian në 2012, por një makth për një vit. 

Gjithashtu në maj 2022 ai tha se do të mbështeste ish-udhëheqësin e ekstremit të djathtë të Brazilit Jair Bolsonaro mbi Luiz Inácio Lula da Silva në zgjedhjet e përgjithshme të Brazilit. Nga viti 1976 deri në vitin 1979, Vargas Llosa shërbeu si president i PEN International, grupi botëror i lirisë së shprehjes së shkrimtarëve.

Për shkak të kundërshtimit të tij ndaj lëvizjes për pavarësinë e Katalonjës, ai dha dorëheqjen si president emeritus në 2019 pasi organizata bëri thirrje për lirimin e dy liderëve të burgosur të shoqërisë civile katalanase dhe pretendoi se katalanasit ishin persekutuar në një mënyrë të paparë që nga diktatura Franko.

Pavarësisht profilit ndërkombëtar të autorit, ai vazhdoi të krijonte hapësirë ​​për trillim, me katër romane që u shfaqën pas çmimit Nobel. Në vitin 2023, ai njoftoi se romani i tij më i ri Le dedico mi silencio do të ishte i fundit i tij, duke i thënë La Vanguardia: Megjithëse jam optimist, nuk mendoj se do të jetoj aq gjatë sa të punoj për një roman të ri, veçanërisht sepse më duhen tre ose katër vjet për të shkruar një të tillë.

Vargas Llosa u divorcua nga gruaja e tij e parë në vitin 1964 dhe u martua me kushërirën e tij të parë, Patricia Llosa, nënën e Álvaro, Gonzalo dhe Morgana. Pas 50 vitesh martesë, ai e la atë në vitin 2015 për Isabel Preysler, nënën e këngëtarit Enrique Iglesias, një lidhje që përfundoi në vitin 2022.

 mario vargas llosa

All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 2
All - ArticleEnd - 2

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje