LIVE UPDATES
Bota

Gjykata tregtare amerikane bllokon tarifat gjithëpërfshirëse të Trump/ Analiza e BBC: Çfarë do të ndodh tani?

Gjykata e Tregtisë Ndërkombëtare vendosi që një ligj emergjence i thirrur nga Shtëpia e Bardhë nuk i jepte presidentit autoritet të njëanshëm për të vendosur tarifa për pothuajse çdo vend.

29 Maj 2025, 08:57 Nga E. D
Gjykata tregtare amerikane bllokon tarifat gjithëpërfshirëse
donald trump

SHBA- Një gjykatë federale amerikane ka bllokuar tarifat gjithëpërfshirëse të Presidentit Donald Trump, në një goditje të madhe ndaj një komponenti kyç të politikave të tij ekonomike.

Gjykata e Tregtisë Ndërkombëtare vendosi që një ligj emergjence i thirrur nga Shtëpia e Bardhë nuk i jepte presidentit autoritet të njëanshëm për të vendosur tarifa për pothuajse çdo vend.

Gjykata me seli në Manhattan tha se Kushtetuta e SHBA-së i jep Kongresit kompetenca ekskluzive për të rregulluar tregtinë me kombet e tjera dhe kjo nuk zëvendësohet nga mandati i presidentit për të mbrojtur ekonominë. Administrata Trump paraqiti një ankesë brenda pak minutash nga vendimi.

Kush e ngriti çështjen në gjykatë?

Padia u ngrit nga Qendra e Drejtësisë Liberty, një organizatë jopartiake, në emër të pesë bizneseve të vogla që importojnë mallra nga vendet e synuara nga detyrimet. Kjo është sfida e parë e madhe ligjore ndaj tarifave të ashtuquajtura të "Ditës së Çlirimit" të Trump.

Një panel prej tre gjyqtarësh vendosi që Akti Ndërkombëtar i Fuqive Ekonomike të Emergjencës (IEEPA), një ligj i vitit 1977 që Trump e citoi për të justifikuar tarifat, nuk i jep atij fuqinë për të vendosur taksat gjithëpërfshirëse të importit.

Gjykata bllokoi gjithashtu një sërë të veçantë taksash që administrata Trump vendosi ndaj Kinës, Meksikës dhe Kanadasë, në përgjigje të asaj që e quajti fluks të papranueshëm të drogës dhe emigrantëve të paligjshëm në SHBA.

Megjithatë, gjykatës nuk iu kërkua të trajtonte tarifat e vendosura për disa mallra specifike si makinat, çeliku dhe alumini, të cilat bien nën një ligj tjetër.

Si po pritet vendimi?

Shtëpia e Bardhë e ka kritikuar vendimin, megjithëse Trump ende nuk ka komentuar drejtpërdrejt.

"Nuk është detyrë e gjyqtarëve të pazgjedhur të vendosin se si të adresojnë siç duhet një emergjencë kombëtare", tha në një deklaratë zëvendëssekretari i shtypit i Shtëpisë së Bardhë, Kush Desai.

“Presidenti Trump u zotua ta vërë Amerikën në plan të parë dhe administrata është e përkushtuar të përdorë çdo levë të pushtetit ekzekutiv për të adresuar këtë krizë dhe për të rivendosur madhështinë amerikane”, shtoi ai.

Por Letitia James, prokurorja e përgjithshme e Nju Jorkut, një nga 12 shtetet e përfshira në padi, e mirëpriti vendimin.

“Ligji është i qartë: asnjë president nuk ka fuqinë të rrisë taksat i vetëm kurdo që të dëshirojë. Këto tarifa janë një rritje masive e taksave për familjet punëtore dhe bizneset amerikane që do të kishin çuar në më shumë inflacion, dëme ekonomike për bizneset e të gjitha madhësive dhe humbje vendesh pune në të gjithë vendin nëse do të lejoheshin të vazhdonin”, tha Letitia James.

Tregjet globale i janë përgjigjur pozitivisht vendimit. Tregjet e aksioneve në Azi u rritën të enjten në mëngjes, kontratat me afat të aksioneve amerikane gjithashtu u rritën dhe dollari amerikan shënoi fitime kundrejt konkurrentëve të sigurt, duke përfshirë jenin japonez dhe frangën zvicerane.

Çfarë ndodh tani?

Shtëpia e Bardhë ka 10 ditë kohë për të përfunduar procesin burokratik të ndalimit të tarifave, megjithëse shumica e tyre janë aktualisht të pezulluara gjithsesi. Çështja duhet të kalojë nëpër procesin e apelimit.

Nëse Shtëpia e Bardhë nuk ka sukses në apelimin e saj, Agjencia Amerikane e Mbrojtjes së Doganave dhe Kufijve (CBP) do të lëshojë udhëzime për zyrtarët e saj, tha për BBC-në John Leonard, një ish-zyrtar i lartë në CBP. Megjithatë, një gjykatë më e lartë mund të jetë më miqësore me Trumpin.

Por nëse të gjitha gjykatat e mbështesin vendimin, bizneset që kanë paguar tarifa do të marrin rimbursime për shumat e paguara, me interesa. Këto përfshijnë të ashtuquajturat tarifa reciproke, të cilat u ulën në 10% në të gjithë sektorin për shumicën e vendeve dhe u rritën në 145% për produktet kineze, tani 30%.

Leonard tha se nuk do të ketë ndryshime në kufi për momentin dhe tarifat do të duhet të paguhen ende. Reagimet e tregut treguan, pjesërisht, se investitorët “po merrnin frymë thellë pas javësh paqëndrueshmërie të menjëhershme të shkaktuar nga politikat e zjarrta të luftës tregtare”, shkroi në një koment Stephen Innes në SPI Asset Management.

Si arritëm këtu?

Më 2 prill, Trump zbuloi një regjim të paprecedentë global tarifor duke vendosur taksa importi për shumicën e partnerëve tregtarë të SHBA-së. Një tarifë bazë prej 10% u vendos për shumicën e vendeve, së bashku me tarifa reciproke më të larta që u dhanë dhjetëra kombeve dhe blloqeve, përfshirë BE-në, Mbretërinë e Bashkuar, Kanadanë, Meksikën dhe Kinën.

Trump argumentoi se politika gjithëpërfshirëse ekonomike do të nxiste prodhimin amerikan dhe do të mbronte vendet e punës. Tregjet globale janë përfshirë nga kaosi që nga njoftimi dhe më vonë pas përmbysjes së vendimeve të Trump dhe pezullimit të tarifave, ndërsa qeveritë e huaja u ulën në tryezën e negociatave.

Trazirave iu shtua edhe më shumë një luftë e zgjatur tregtare me Kinën, ndërsa dy superfuqitë ekonomike të botës u angazhuan në një rritje të vazhdueshme të tarifave, e cila arriti kulmin me një taksë amerikane prej 145% mbi importet kineze dhe një taksë kineze prej 125% mbi importet amerikane.

Dy ekonomitë më të mëdha në botë kanë rënë dakord që atëherë për një armëpushim, me taksat amerikane ndaj Kinës që ulen në 30% dhe tarifat kineze për disa importe amerikane që ulen në 10%. Mbretëria e Bashkuar dhe SHBA-ja kanë njoftuar gjithashtu një marrëveshje për tarifa më të ulëta midis dy qeverive.

Trump kërcënoi me një tarifë prej 50% nga qershori për të gjitha mallrat që vijnë nga BE, pasi shprehu zhgënjim me ritmin e bisedimeve tregtare me bllokun - por më pas ra dakord të zgjasë afatin me më shumë se një muaj pasi shefja e Komisionit të BE-së, Ursula von der Leyen, tha se nevojitej më shumë kohë./BBC

donald trump

Sondazh

Poll

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë