LIVE UPDATES
Bota

Jeta në zonat e pushtuara të Ukrainës nga Rusia

Vladimir Putin-i – me kritikët dhe kundërshtarët e heshtur, të internuar ose të vrarë – pritet të mbajë detyrën edhe për gjashtë vjet të tjera, kur qendrat e votimit të mbyllen në fund të javës së ardhshme.

10 Mars 2024, 13:47 Nga h.k
Jeta në zonat e pushtuara të Ukrainës nga Rusia
Foto ilustruese

SHKODËR-Votimi i hershëm për zgjedhjet presidenciale të Rusisë tanimë ka nisur në zonat e pushtuara të Ukrainës.

Zyrtarët janë parë duke mbajtur kuti votimi duke shkuar shtëpi më shtëpi në disa zona, të shoqëruar nga ushtarë.

Vladimir Putin-i – me kritikët dhe kundërshtarët e heshtur, të internuar ose të vrarë – pritet të mbajë detyrën edhe për gjashtë vjet të tjera, kur qendrat e votimit të mbyllen në fund të javës së ardhshme.

Katër rajonet pjesërisht të okupuara të Ukrainës, të pretenduara nga Putin-i si territor rus në vitin 2022, do të kenë një rol të veçantë për të luajtur në votimin e paracaktuar.

Pamja që do të pikturojë televizioni rus është thuajse po aq e parashikueshme sa edhe rezultati përfundimtar.

Do të shfaqen padyshim imazhe të kuruara me kujdes të ukrainasve mirënjohës, të kënaqur që do të futen nën sundimin rus.

Do të shërbejë si një mesazh për njerëzit vendas se nuk ka alternativë ndaj kontrollit rus, dhe do të tregojë një histori për njerëzit brenda Rusisë të një popullate gjoja të lumtur që mirëpret sundimtarët e tyre të rinj.

Po ashtu narrativa do të jetë e kuruar posaçërisht për një audiencë prej një njeriu, ka thënë një zyrtar i lartë ukrainas i sigurisë.

“Mbi të gjitha, rezultatet do të jenë rreth elitave që i demonstrojnë carit se njerëzit në territoret e tij të reja vërtet e duan atë”.

Por historia e vërtetë është shumë e ndryshme, siç tregohet nga një hetim i The Guardian për jetën në një nga katër zonat e aneksuara pjesërisht nga Rusia në vitin 2022.

Bëhet fjalë për rajonin e Zaporizhzhia-s.

Dhjetëra intervista me banorë dhe ish-banorë, si dhe informacione nga dokumentet e zbuluara të Kremlinit, sugjerojnë se zgjedhjet do të jenë një fazë më shumë në përpjekjet e Rusisë për të vulosur sundimin në territorin e pushtuar.

Marrja

Autoritetet ruse kanë përdorur kërcënime dhe dhunë që në ditët e para të okupimit.

Trupat e Moskës morën rreth dy të tretat e rajonit të Zaporizhzhia-s në javët e para të luftës, duke u futur në qytetet e Melitopol-it dhe Berdiansk-ut pa luftime të mëdha dhe duke marrë nën kontroll termocentralin bërthamor të Zaporizhzhia-s, më i madhi në Evropë.

Vija e frontit përfundimisht u vendos rreth 20 milje në jug të qytetit Zaporizhzhia-s dhe që atëherë nuk është zhvendosur.

Në çdo qytet, një nga veprimet e para të ushtrisë ruse pas mbërritjes ishte ndalimi i udhëheqësve lokalë dhe presioni ndaj tyre që të punonin për pushtuesit.

Shumica e kryetarëve të bashkive refuzuan presionin dhe refuzuan të bashkëpunojnë.

Në qytetin Molochansk, me një popullsi të paraluftës prej rreth 12 mijë njerëz, rusët arrestuan kryebashkiaken Iryna Lypka, së bashku me zëvendësin e saj, sekretaren dhe shoferin.

Ajo u fut në një qeli pa ajër në bodrumin e një stacioni policie në qytetin e afërt të Tokmak-ut.

Shumicën e netëve, atë e dërgonin në katin e sipërm dhe e merrnin në pyetje burra të maskuar, të cilët kërkuan që ajo të shkonte te rusët.

Nëse ajo refuzonte, ajo do të gjykohej për agjitacion anti-rus dhe do të kalonte jetën në një burg siberian. Edhe djemtë e saj do të ishin në telashe, kanë thënë ata.

Natën, ajo mund të dëgjonte britmat dhe rënkimet e burrave që torturoheshin që vinin nga qelitë fqinje.

“Kisha halucinacione, fillova të dëgjoja zërat e fëmijëve të mi. Po mendoja: Çfarë do të bëja nëse djali im do të torturohej para meje?’”.

Megjithatë, ajo arriti të gjente forcën për të rezistuar dhe pas 24 ditësh në robëri, ajo u lirua. Dy javë më vonë, ajo u largua për në territorin e kontrolluar nga Ukraina.

Në të gjithë territorin e pushtuar, pati “biseda” të ngjashme me kryetarët e bashkive dhe drejtuesit lokalë.

Rusët instaluan autoritete kukull në çdo qytet dhe fshat.

Ndonjëherë, ata zhvatnin një marrëveshje me kërcënime. Herë të tjera, ata përgjonin me mëri ish-zyrtarët, të cilët u bënë bashkëpunëtorë të gatshëm ose oportunistë pa përvojë në qeverisje.

Të gjithë ata që ranë dakord të bashkëpunojnë përballen me dënime të gjata me burgim nëse Ukraina e merr përsëri territorin.

Dëbimet

Ndërmjet korrikut 2022 dhe majit 2023, autoritetet pushtuese ruse në rajonin e Zaporizhzhia-s kishin një politikë zyrtare të dëbimit të banorëve që u përfshinë në aktivitetin e përcaktuar lirshëm të “diskreditimit të organeve të pushtetit rus”.

Autoritetet postuan me krenari video rrëqethëse të burrave të maskuar që lexonin urdhrin e dëbimit për viktimat, më pas i urdhëronin ata të ecnin përgjatë vijës së frontit drejt territorit ukrainas, pa asnjë nga zotërimet e tyre.

Në një intervistë të fundit, guvernatori i Zaporizhzhia-s, ish-deputeti ukrainas Yevgeny Balitsky, i paraqiti këto dëbime si një masë humanitare.

Dëbimet u intensifikuan pas të ashtuquajturit “referendum” në shtator 2022. Me sa duket një shfaqje popullore e mbështetjes për aneksimin nga Rusia, votimi i paligjshëm në fakt u ofroi autoriteteve lokale një mënyrë tjetër për të zbuluar simpatizantët e mundshëm ukrainas.

Një burrë rreth të 70-tave, i cili kërkoi të mos identifikohej sepse kishte të afërm që ende jetojnë në territorin e pushtuar, tregoi se si disa gra vendase kishin ecur në rrugë në fshatin e tij, të shoqëruar nga ushtarë të armatosur rusë, duke shkuar shtëpi më shtëpi me një urnë për votimin në referendum.

Nuk donte të votonte, u tha. Ata i thanë se ishte mirë dhe bënë një shënim pranë emrit të tij.

Më vonë atë natë, një grup ushtarësh hynë në shtëpinë e tij, e rrëzuan për tokë dhe filluan ta rrahin dhe shkelmojnë.

Pas disa minutash i thanë se do të ktheheshin pas disa ditësh dhe do të dëbohej zyrtarisht nga rajoni, si një element i rrezikshëm anti-rus.

Ai u largua me dëshirën e tij, me një çantë të vetme, dhe tani jeton në një dhomë të një apartamenti në një qytet të vogël në Poloni, një nga dhjetëra mijëra ukrainas nga rajoni i Zaporizhzhia-s, të çrrënjosur nga shtëpitë e tyre.

Ai la pas anëtarët e familjes, varrin e gruas, bagëtinë, makinën dhe shtëpinë ku jetonte që nga vitet 1970.

​Rrëmbimet

Përveç dëbimeve, autoritetet ruse kanë rrëmbyer mijëra ukrainas vendas që konsiderohen si pro-ukrainas të rrezikshëm.

Shumë prej familjeve të tyre prej muajsh nuk kanë asnjë lajm për të dashurit e tyre të zhdukur.

Në një shtëpi të vogël në periferi të Zaporizhzhia-s, Tetiana Dolzhenko tregoi historinë e djalit të saj Maksym, një specialist IT, i cili ishte 31 vjeç kur filloi lufta.

Maksym kishte qenë aktiv në qarqet nacionaliste ukrainase që nga revolucioni Maidan në vitin 2014, dhe në fillim të majit, tre burra të armatosur arritën në shtëpinë e Dolzhenko në agim. Ata thyen dritaret dhe dyert e shtëpisë së familjes dhe e tërhoqën zvarrë Maksym në rrugë.

Aty e zhveshën dhe filluan ta rrahin, përpara se ta shtynin në një makinë që priste.

Tetiana shkoi nga në komisariat duke kërkuar lajme për djalin e saj, por askush nuk mund t’i jepte asnjë informacion.

Vetëm në tetor 2022 disa ushtarë rusë erdhën në banesën e saj për t’i thënë se Maksym ishte gjallë dhe mbahej në një bodrum 10 minuta larg shtëpisë së saj.

Ata kishin ardhur për t’i përcjellë urimet e ditëlindjes nga djali i saj. Ky gjest jo karakteristik i vullnetit të mirë, mendoi ajo, ndodhi sepse një nga ushtarët e mundonte ndërgjegjja.

Në dhjetor 2022, agjencia ruse e lajmeve RIA Novosti publikoi një video të Maksym, duke pretenduar se ai ishte një nacionalist ukrainas i kapur së fundmi, i cili tani “po jepte dëshmi vullnetarisht” për krimet e tij.

Videoja ishte prova, të paktën, se Maksym ishte ende gjallë. Por kjo ishte shenja e fundit e tij.

Tetiana dëgjoi thashetheme se ai mund të ishte transferuar në Krime, ku mbahen shumë civilë të rrëmbyer, por prej 14 muajsh nuk ka asnjë lajm.

Tetiana u përpoq të largohej nga Melitopol verën e kaluar, por iu refuzua leja për t’u larguar nga policia lokale.

Për të lehtësuar procesin, ajo aplikoi për një pasaportë ruse, një lëvizje e inkurajuar fort nga autoritetet e pushtimit për të gjithë banorët. Për ta marrë atë, ajo u detyrua të këndonte himnin kombëtar rus nën një portret të Vladimir Putinit.

Në janar, ajo ia doli me pasaportën e re dhe udhëtoi për në Zaporizhzhia. Udhëtimi zgjati 45 minuta; tani duhen katër ditë, në një qark të madh përmes Rusisë, pasi nuk është e mundur të kalosh vijën e frontit.

Tetiana po përpiqet të rifillojë jetën në Zaporizhzhia dhe është në kërkim të një pune. Por ajo është e munduar nga vendndodhja e djalit të saj.

Në shkurt, shërbimi i sigurisë SBU i Ukrainës i tha se emri i Maksym ishte përfshirë në një listë të dhënë rusëve, duke u kërkuar atyre të konfirmonin vendndodhjen e tij.

Por rusët nuk do të konfirmonin se po mbajnë një të burgosur me atë emër.

Ripopullimi

Teksa shumë role okupuese të përballura me publikun u janë dhënë bashkëpunëtorëve, skaji i fortë i fuqisë ruse janë të gjitha të importuara nga Rusia.

Kreu i FSB-së i instaluar nga Rusia në rajonin e Zaporizhzhia-s, Alexander Gaglazov, u transferua nga një rol që drejtonte FSB-në rajonale në rajonin Tambov të Rusisë.

Kurse kreu i komitetit të fuqishëm hetimor të Rusisë, Alexander Tsarakayev, erdhi nga një punë në ishullin Sakhalin, tetë zona kohore larg në lindjen e largët të Rusisë.

Përveç fuqisë së fortë, rusët kanë nisur një përpjekje propagandistike për të mbajtur kontrollin e mesazheve.

Një seri dokumentesh të brendshme financiare të Kremlinit, të zbuluara në website-in estonez Delfi dhe të shpërndara me një sërë mediash të tjera, përfshirë The Guardian, tregojnë shkallën e këtyre përpjekjeve.

Një dokument, i datës janar 2023, thotë se 6.6 miliardë rubla janë ndarë për projekte të ndryshme në territoret e pushtuara në lidhje me trajnimin e nëpunësve të rinj civilë, “programet arsimore midis të rinjve” dhe vendosjen e infrastrukturës së Roskomnadzor, censurës ruse të internetit që bllokon nxjerr faqet e internetit të padëshirueshme dhe monitoron përdorimin e internetit.

Buxheti i sugjeruar për një media të re, vzaporozhye.ru, përfshinte rrogat e tre gazetarëve të sjellë nga Moska, qiranë e zyrës, dy makina, para për raportimin e udhëtimeve dhe për festat e korporatave.

Faqja e internetit tashmë funksionon dhe publikon çdo ditë propagandë dhe kronika surreale të pushtimit.

Një lajm i kohëve të fundit njoftoi me krenari se një brigadë punëtorësh nga rajoni rus i Chuvashia po hiqnin tabelat e kohës së Ukrainës dhe po i zëvendësonin me citate gjigante të Putin-it.

Zgjedhjet

Gjatë javëve të fundit, zyrtarët rusë kanë shkuar shtëpi më shtëpi, raportuan disa njerëz që ende jetojnë në rajon, duke kontrolluar se cilat rezidenca janë bosh dhe mund të zhvendosen, dhe duke ushtruar presion ndaj ukrainasve që nuk e kanë bërë ende këtë për të marrë nënshtetësinë ruse.

Lypka ka thënë se njerëzit që kanë qëndruar prapa nën okupim mund të ndahen në tre kategori: ata që e mirëpresin sundimin rus, të moshuarit që janë blerë me premtime për pensione më të larta dhe ata që po mbajnë kokën ulur duke pritur në heshtje ushtrinë ukrainase.

Në një shtëpi në territorin e kontrolluar nga ukrainas, disa njerëz pëshpëritën histori të vjedhjes nëpër linja për t’u hakmarrë ndaj rusëve dhe të skemave të zgjuara për t’u kontrabanduar eksplozivëve partizanëve në territorin e pushtuar.

Këto janë histori për më vonë, për librat e historisë, kanë thënë ata. T’u thuash atyre tani do të rrezikonte ekspozimin e metodave.

Kërcënimi nga partizanët i ka vënë në rrezik autoritetet ruse dhe siguria po rritet më tej përpara votimit. Por do të duhen më shumë se partizanët për të larguar për mirë sundimin rus dhe dështimi i kundërofensive ushtarake të Ukrainës vitin e kaluar ka qenë një goditje psikologjike për banorët pro-ukrainas të territorit.

Deri tani, rreth gjysma e popullsisë së rajonit është larguar vullnetarisht, përveç atyre të dëbuarve ose të rrëmbyerve.

Shumë prej tyre janë tani në qytetin e Zaporizhzhia-s, të tjerët janë të shpërndarë gjetkë në Ukrainë dhe në të gjithë Evropën, duke shpresuar se ushtria ukrainase do të çlirojë territorin dhe ata mund të kthehen në shtëpi.

Nga territori i mbajtur nga Ukraina, policia dhe shërbimi i sigurisë SBU monitorojnë ngjarjet në zonat e pushtuara dhe hartojnë lista të bashkëpunëtorëve lokalë për përdorim të mëvonshëm.

Në Molochansk, zyrtari përgjegjës për zyrën e rekrutimit ushtarak shkoi te rusët, ashtu si një këshilltar lokal që kishte shkruar himnin e qytetit.

Lypka madje ka miq që ranë dakord të bashkëpunojnë, dhe ajo ende përpiqet të kuptojë arsyet e tyre.

Çfarë do të ndodhë nëse Ukraina rifiton territorin? Diçka në mendjen e të gjithëve.

Në qytete si Izium, i cili u pushtua për vetëm pesë muaj në vitin 2022, akuzat dhe dyshimet ishin të kudondodhura kur Ukraina rifitoi kontrollin.

Në rajonin e Zaporizhzhia-s, ku pushtimi po arrin kufirin dyvjeçar, zgjidhja e motivimeve të njerëzve dhe dallimi i vijës së paqartë midis mbijetesës dhe bashkëpunimit do të jetë një detyrë e vështirë dhe e dhimbshme.

rusia

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj