LIVE UPDATES
Bota

Kush është udhëheqësi iranian që dëshiron të shkatërrojë Izraelin?

Ai ndërmori hapat e parë në politikë në fillim të viteve 1960, kur Mohammed Reza Pahlavi filloi një projekt të madh reformash që u refuzua kryesisht nga kleri konservator i vendit.

17 Qershor 2025, 14:06 Nga N.F
Kush është udhëheqësi iranian që dëshiron të
Foto

IRAN- Udhëheqësi suprem i Iranit, Ali Khamenei duket se është objektivi numër një i Izraelit, siç e zbuloi vetë Benjamin Netanyahu pas konfliktit që ka nisur midis dy palëve prej disa ditësh. Por kush është zyrtari i lartë që dëshiron ta nxjerrë Izraelin nga "korniza"?

Khamenei ishte djali i një kleriku të vogël pa shumë gjendje financiare në qytetin e shenjtë të Mashhadit në Iranin lindor. Ai ndërmori hapat e parë në politikë në fillim të viteve 1960, kur Mohammed Reza Pahlavi filloi një projekt të madh reformash që u refuzua kryesisht nga kleri konservator i vendit.

Zhytja në traditat e Islamit Shiit

Si një student i ri fetar në qendrën teologjike të Qomit, Khamenei ishte zhytur në traditat e Islamit shiit dhe në mendimin e ri radikal të udhëheqësit në zhvillim të opozitës konservatore, Ajatollah Ruhollah Khomeini.

Në fund të viteve 1960, Khamenei po kryente misione sekrete për Khomeinin, i cili kishte shkuar në mërgim dhe po organizonte rrjete të aktivizmit islamist. Khomeini nuk ishte ndikimi i vetëm i tij. Edhe pse një admirues i deklaruar i letërsisë perëndimore, veçanërisht i Leo Tolstoy-t, Viktor Hugo-s dhe John Steinbeck-ut, ai ishte ndikuar nga ideologjitë antikoloniale të kohës dhe ndjenjat antiperëndimore që shpesh i shoqëronin ato.

Ai ra në kontakt me mendimtarë që po përpiqeshin të kombinonin marksizmin dhe islamizmin për të krijuar referenca të reja ideologjike, i pëlqenin veprat që përshkruanin "perëndimizimin" e vendit të tij dhe përktheu në persisht veprat e shkrimtarit egjiptian dhe figurës kryesore të Vëllazërisë Myslimane, Sayyid Qutb.

Pavarësisht se u burgos vazhdimisht nga shërbimet e sigurisë së Iranit, Khamenei arriti të merrte pjesë në protestat masive të vitit 1978 që përfundimisht e bindën Shahun të largohej dhe i lejuan Khomeinit të kthehej.

Duke qenë një "i mbrojtur" i klerit, ai arriti të "ngjitej" shpejt në hierarkinë e regjimit radikal që mori pushtetin. Më në fund, deri në vitin 1981, pasi i mbijetoi një atentati që e privoi nga përdorimi i një arme, ai kishte arritur të fitonte zgjedhjet për në detyrën e presidentit.

Vdekja e mentorit të tij në vitin 1989

Kur Khomeini vdiq në vitin 1989 dhe pasi Kushtetuta u ndryshua - për të lejuar dikë me kualifikime më të ulëta klerikale të merrte përsipër rolin me kompetenca shumë më të mëdha se më parë - Khamenei u zgjodh si pasardhësi i tij. Khamenei shfrytëzoi rastin dhe shpejt i përdori këto pushtete për të konsoliduar kontrollin e tij mbi aparatin e fragmentuar të shtetit post-revolucionar të Iranit.

Një bazë pushteti ishte Korpusi i Gardës Revolucionare Islamike (IRGC), “zemra” e regjimit të ri dhe një forcë e fuqishme ushtarake, sociale dhe ekonomike. Megjithatë, Khamenei nuk u mbështet te Garda për konsolidimin e tij. Ai gjeti shumë aleatë të fuqishëm.

Eliminimi i kundërshtarëve dhe shpërblimi i besimtarëve

Gjatë viteve 1990, ai e konsolidoi më tej sundimin e tij, duke eliminuar kundërshtarët dhe duke shpërblyer ata që do t'i qëndronin besnikë. Edhe poetët që Khamenei dikur i admironte u bënë shënjestra të shërbimeve të sigurisë. Disidentët jashtë vendit u ndoqën dhe marrëdhënia me Hezbollahun, të cilën Garda Revolucionare e kishte ndihmuar të vendosej pas revolucionit, u forcua.

Kur në vitin 1997, Mohammad Khatami, një kandidat reformist, fitoi presidencën me një fitore të thellë, Khamenei i lejoi atij një shkallë lirie veprimi, por punoi shumë për të mbrojtur thelbin e regjimit dhe ideologjinë e tij nga çdo sfidë serioze.

Megjithatë, kjo nuk e ndaloi Khatamin që t’i drejtohej Uashingtonit në një përpjekje në fund të fundit të pasuksesshme për të ndërtuar marrëdhënie më të mira pas 11 shtatorit dhe, duke ndjekur shembullin e Khomeinit, t’u thoshte “jo” armëve të shkatërrimit në masë.

Satani i Vogël

Në të njëjtën kohë, megjithatë, ai mbështeti gjithashtu përpjekjet e Gardës Revolucionare për t'u shkaktuar humbje forcave amerikane në Irak pas pushtimit të tyre në vitin 2003 dhe për të zgjeruar ndikimin iranian në vendin fqinj.

Kjo shënoi zgjerimin e mëtejshëm të strategjisë së saj për t'u mbështetur në një metodë të projektimit të pushtetit të saj nëpërmjet përfaqësuesve në të gjithë rajonin. Gjatë kësaj periudhe dhe konkretisht në vitin 1979, Izraeli iu shfaq revolucionarëve si Satani i Vogël dhe Satani i Madh i SHBA-së.

Investimi në Boshtin e Rezistencës

Në politikën e tij të jashtme, Khamenei zgjodhi të investonte në Boshtin e Rezistencës - Hamasin në Gaza, Hezbollahun në Liban, Huthitët në Jemen, një grup të larmishëm milicish islamike në Siri dhe Irak.

Megjithatë, Boshti i Rezistencës u shtyp përfundimisht nga sulmet ajrore izraelite, ndërsa aleanca historike e Iranit me Damaskun u shemb me rënien e Bashar al-Asadit në dhjetor. Valët e njëpasnjëshme të trazirave brenda vendit të tij janë përballur me shtypje brutale, ndërsa janë ngritur edhe shqetësime për të drejtat e njeriut. Kjo, e kombinuar me përkeqësimin e kushteve ekonomike, ka zhgënjyer shumë ish-mbështetës të udhëheqjes së tij dhe ka thelluar trazirat ekzistuese.

"Vetoja" e Trumpit ndaj planeve izraelite për të vrarë Khamenein

Megjithatë, udhëheqësi iranian, i cili e ka konsoliduar pushtetin e tij për tre dekada, është vënë nën shënjestër të forcave izraelite.

Sipas ABC Neës, Presidenti i SHBA-së, Donald Trump, thuhet se ka vënë veton ndaj një plani izraelit për të vrarë Khamenein, diçka që kryeministri izraelit, Benjamin Netanyahu, ka lënë të kuptohet se nuk është e pamundur. Vrasja e Khameneit, tha ai, do të "i jepte fund konfliktit" dhe do të parandalonte luftën bërthamore, tha ai.

Raportet për bisedimet bërthamore të Iranit dhe SHBA-së "shpërthejnë" - Leva kryesore e presionit
Përndryshe, ai mund të vazhdonte gjithashtu në të njëjtën gjatësi vale dhe përfundimisht lufta mund t’i “jepte atij nxitjen për të hedhur një bombë”.

Kujtojmë se Khamenei ishte skeptik ndaj marrëveshjes bërthamore që zyrtarët iranianë e negociuan me shumë mund me SHBA-në, por në fund të fundit nuk e kundërshtoi zbatimin e saj në vitin 2015. Por është një "enigmë" se çfarë do të zgjedhë ai./ CNN

tensionet iran-izrael

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj