LIVE UPDATES
Bota

Lufta me Iranin/ Analiza e DW: A do të përshkallëzohen tensionet në Ngushticën e Hormuzit?

Sipas Komandës Qendrore të SHBA-së ( CENTCOM ), "Projekti Liria" do të vendosë më shumë se 100 avionë me bazë tokësore dhe detare, si dhe 15,000 anëtarë të shërbimit.

6 Maj 2026, 07:55 Nga D.S

Lufta me Iranin/ Analiza e DW: A do të përshkallëzohen tensionet

A është e mundur një shoqërim i sigurt i tankerëve dhe anijeve tregtare nga forcat amerikane në Ngushticën e Hormuzit ? DW ka mbledhur pyetjet dhe përgjigjet më të rëndësishme në lidhje me transportin e dërgesave të naftës dhe gazit përmes rrugës ujore, e cila lidh Gjirin me Detin Arabik.

Çfarë dimë ne për "Projektin e Lirisë"?
Sipas Komandës Qendrore të SHBA-së ( CENTCOM ), "Projekti Liria" do të vendosë më shumë se 100 avionë me bazë tokësore dhe detare, si dhe 15,000 anëtarë të shërbimit.

Ideja është të koordinohen përpjekjet për të ndihmuar anijet tregtare të lundrojnë në Ngushticën e Hormuzit. Projekti nuk kërkon që Marina Amerikane të ofrojë mbrojtje duke  shoqëruar anijet përmes rrugës ujore.

Sipas  Shoqatës së Tregut Lloyd's (LMA) — një shoqatë prej rreth 100 kompanish që së bashku mbulojnë rreziqet për anijet dhe platformat e naftës — një total prej rreth 1,000 anijesh janë aktualisht të prekura nga bllokada rreth Ngushticës së Hormuzit. Përafërsisht 20,000 anëtarë të ekuipazhit janë të bllokuar në anije. Të paktën 25 anije janë goditur nga të shtënat me armë që nga fundi i shkurtit, kur  filloi lufta në Iran  .

Sipas raporteve të Lloyd's, qeveria amerikane nuk ka pasur konsultime paraprake me industrinë në lidhje me mënyrën se si anijet e bllokuara në Lindjen e Mesme do të nxirreshin në mënyrë të sigurt nga rruga ujore.

A janë ende anijet që operojnë në Ngushticën e Hormuzit?
Po, megjithëse trafiku ka rënë në minimum dhe shpesh ndalet. Midis 125 dhe 140 anijeve kalonin nëpër ngushticë çdo ditë para 28 shkurtit, kur filloi lufta SHBA-Izrael kundër Iranit. Më 30 prill, vetëm   shtatë anije  kishin kaluar gjatë ditës së kaluar, sipas të dhënave nga analisti i mallrave Kpler.

Aktualisht, ngushtica po bllokohet si nga Irani ashtu edhe nga Shtetet e Bashkuara. Bllokada e vendosur nga Irani që nga 28 shkurti synon të zvogëlojë trafikun detar në përgjithësi. Sipas firmës izraelite të inteligjencës detare Windward, e cila monitoron  trafikun ndërkombëtar të anijeve, të gjitha anijet që duan të kalojnë nëpër ngushticë duhet të koordinohen me autoritetet iraniane dhe cisternat e naftës duhet të paguajnë një taksë prej 1 dollari për fuçi të transportuar.

Bllokada amerikane e  ngushticës, e cila filloi më 13 prill, synon anijet që hyjnë dhe dalin nga portet iraniane. Sipas Windward, bllokada ka çuar në një rënie të ndjeshme të eksporteve të naftës bruto iraniane në Azi.

Shoqata ndërkombëtare e transportit detar BIMCO  u ka kërkuar "të gjitha palëve në konflikt të tregojnë përmbajtje dhe të ndihmojnë në mbrojtjen e detarëve të pafajshëm".

Në përgjigje të pyetjes se çfarë i duhej industrisë së transportit detar për të rifilluar tranzitet, ajo tha: "Shumica e kompanive të transportit detar do të kenë nevojë për një armëpushim të qëndrueshëm dhe siguri nga të dyja palët e konfliktit se Ngushtica e Hormuzit është e sigurt për tranzit", tha shoqata në një deklaratë, duke shtuar se edhe kërcënimi i minave është një shqetësim i veçantë.

A janë rritur kostot e sigurimit të anijeve?
Po, lufta në Iran e ka rritur ndjeshëm koston e sigurimit të transportit detar përmes Ngushticës së Hormuzit. Megjithatë, sipas Shoqatës Gjermane të Sigurimeve (GDV), është ende e mundur të sigurohen anijet.

"Mekanizmi i zakonshëm i tregut është në veprim përballë rritjes së rrezikut të luftës", tha Jörg Asmussen, drejtori ekzekutiv i GDV-së.

Megjithatë, sipas raporteve të agjencive, disa sigurues të mëdhenj detarë kanë pezulluar tashmë mbulimin e tyre të rrezikut të luftës për rajonin përreth Iranit dhe Gjirit Persik që nga 5 marsi, ose kanë ndaluar ofrimin e policave të reja në zonë. Këto përfshijnë siguruesit Gard, Skuld, NorthStandard, London P&I Club, American Club dhe grupin japonez MS&AD Insurance.

Pse është e rëndësishme Ngushtica e Hormuzit?
Ngushtica e Hormuzit lidh Gjirin Persik në perëndim me Gjirin e Omanit në lindje dhe siguron qasje në Detin Arabik. Anëtarët e OPEC-ut si Arabia Saudite , Irani , Emiratet e Bashkuara Arabe (EBA), Kuvajti dhe Iraku  eksportojnë pjesën më të madhe të naftës së tyre të papërpunuar përmes kësaj  pike strategjike kufitare .

Në vitin 2024, mesatarisht rreth 20 milionë fuçi naftë të papërpunuar kalonin nëpër ngushticë çdo ditë - gati 20% e konsumit global. Katari , një nga eksportuesit më të mëdhenj në botë të gazit natyror të lëngshëm (LNG), transporton pothuajse të gjithë LNG-në e tij nëpërmjet kësaj rruge. Në total, rreth një e pesta e tregtisë globale të LNG-së kalon nëpër ngushticë.

Cilat vende preken nga bllokada?
Bllokada efektive e Ngushticës së Hormuzit po ndikon në shkallë të ndryshme vendet në Gjirin Persik. Ndërsa Arabia Saudite, Emiratet e Bashkuara Arabe dhe Irani kanë disa rrugë alternative në dispozicion, kjo nuk vlen për Irakun, Kuvajtin, Katarin dhe Bahreinin .

Irani mund të përdorë gjithashtu portin e Jaskut, i cili ndodhet në Gjirin e Omanit dhe ka qasje të drejtpërdrejtë në Detin Arabik. Prandaj, tankerët nuk kanë nevojë të kalojnë nëpër Ngushticën e Hormuzit. 

A i ka shoqëruar ushtria amerikane anijet në Ngushticën e Hormuzit?
Po, në vitin 1987, gjatë Luftës Iran-Irak (1980–1988), Kuvajti kërkoi shoqërimin amerikan për cisternat e tij të naftës. Në atë që u bë e njohur si lufta e cisternave, si Irani ashtu edhe Iraku kishin sulmuar qindra cisterna në Gjirin Persik dhe në Ngushticën e Hormuzit. SHBA-të regjistruan disa cisterna nafte kuvajtiane nën flamurin e tyre.

Rreth 60% e anijeve të sulmuara gjatë luftës së tankerëve ishin tankerë nafte. Sipas një analize  nga Qendra Robert Strauss për Sigurinë dhe Ligjin Ndërkombëtar, 55 nga 239 tankerë nafte (23%) u fundosën plotësisht ose u shpallën të humbura.

Lufta e tankerëve çoi në një rënie prej 25% të transportit detar tregtar. Por çmimi i naftës bruto u rrit vetëm përkohësisht sepse Irani uli çmimin e naftës për të kompensuar primet më të larta të sigurimit për dërgesat./DW

shba iran projekti liria nguishtica e hormuzit

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj