LIVE UPDATES
Bota

Lufta për ujin, si Rusia po përdor çdo mjet për të gjunjëzuar ukrainasit

Qyteti i vogël, i cili ndodhet brenda rrezes së artilerisë së forcave ruse në Ukrainën lindore, rezistoi gjashtë muaj pa ujë në vitin 2014, pasi lufta midis Qeverisë dhe forcave të mbështetura nga Rusia shpërtheu në rajonin e njohur si Donbas.

22 Gusht 2022, 07:57 Nga A.B
Lufta për ujin, si Rusia po përdor çdo mjet për të
Uji

Kur Rusia nisi pushtimin e saj në shkallë të gjerë të Ukrainës më 24 shkurt, banorët e Mirnoradit e dinin se çfarë duhej të bënin: të fillonin të gërmonin.

Qyteti i vogël, i cili ndodhet brenda rrezes së artilerisë së forcave ruse në Ukrainën lindore, rezistoi gjashtë muaj pa ujë në vitin 2014, pasi lufta midis Qeverisë dhe forcave të mbështetura nga Rusia shpërtheu në rajonin e njohur si Donbas.

Banorët më pas kaluan disa javë dimri duke u dridhur nga i ftohti pasi luftimet në fillim të vitit 2015 dëmtuan sistemet e ujit të kaldajave, sipas Denys Tomaz, kreut të departamentit të investimeve dhe inovacionit të qytetit.

Që atëherë, qyteti ka përpiluar plane emergjente, përfshirë punën për të kthyer ujërat nëntokësore që rrjedhin nëpër minierat jofunksionale të qymyrit – në një burim uji të pijshëm.

“Ne e kuptuam që mund të ndodhte përsëri”, tha Tomaz gjatë një bisede telefonike nga Mirnoradi. Qeveria ka shpuar puse në të gjithë qytetin dhe madje ka ndihmuar banorët të gërmojnë puset e tyre.

Derisa qyteti i Mirnoradit deri më tani nuk ka pësuar dëme të konsiderueshme, shumë qytete të tjera të vijës së parë të frontit nuk kanë pasur aq fat.

Sulmet ndaj infrastrukturës së ujit dhe zhvendosja e banorëve që largohen nga shtëpitë e tyre kanë bërë që rreth 13 milionë njerëz në të gjithë Ukrainën të kenë nevojë për ndihmë për sa i përket furnizimit me ujë, kanalizimeve dhe higjienës, sipas një raporti të Kombeve të Bashkuara të publikuar në korrik.

Zonat pa qasje të sigurt në ujë mund të përballen me shpërthime të kolerës, hepatitit, zgjebes dhe sëmundjeve të tjera potencialisht vdekjeprurëse, tha OKB-ja.

Fëmijët janë më së shumti të rrezikuar. Uji i ndotur dhe kushtet josanitare të jetesës janë njëzet herë më shumë shkaktarë të vdekjeve të fëmijëve sesa dhuna në vendet që përjetojnë një konflikt të zgjatur, thuhet në një raport të UNICEF-it të vitit 2019.

Problemet e Ukrainës me ujin kanë qenë më të theksuara në qytetin e Mariupolit të kontrolluar nga Rusia, në bregun e Detit Azov në Donbas dhe Mikolajiv, i cili shtrihet më në perëndim dhe është nën kontrollin e Ukrainës.

Sulmi i Rusisë në Mariupol, dikur një qytet me 430.000 banorë, filloi ditën e parë të pushtimit. Më 2 mars, sulmi kishte shkatërruar kanalin kryesor të ujit të pijshëm dhe ujësjellësin kryesor të qytetit.

Banorët u detyruan të pinin ujin nga shirat dhe të shkatërronin sistemet e ngrohjes për të nxjerrë ujin e tyre për të larë duart, sipas organizatës së të drejtave të njeriut, Human Rights Watch.

Rusia duket se ka bërë shumë pak për të rivendosur qasjen ndaj ujit të sigurt pas pushtimit të qytetit nga mesi i muajit maj, duke i lënë 100.000 banorët e mbetur në rrezik nga sëmundjet që vijnë nga uji.

Që nga fillimi i korrikut, vetëm pesë për qind e shtëpive ishin të lidhura me burime uji, sipas një kanali të mediave sociale të drejtuar nga Petro Andryushchenko, një këshilltar i kryetarit të bashkisë së Mariupolit, i cili aktualisht ndodhet jashtë qytetit.

Edhe ky ujë mund të jetë shumë i rrezikshëm për t’u përdorur. Më 18 korrik, analizat treguan se uji nga qyteti kishte nivele të rrezikshme të një bakteri të lidhur me ujërat e zeza, sipas një raporti të lëshuar nga zyrtarë të zhvendosur të administratës të qytetit.

Qyteti është në rrezik veçanërisht prej një shpërthimi të mundshëm të kolerës, pasi ka përjetuar një të tillë edhe para se të nisnin luftimet midis Ukrainës dhe separatistëve të mbështetur nga Rusia në vitin 2014. Në qershor, Organizata Botërore e Shëndetësisë paralajmëroi për një epidemi të mundshme kolere dhe tha se ishte duke grumbulluar paraprakisht furnizimet për të ndihmuar qytetin.

Mikolajivi, një qytet-port pranë një lumi që derdhet në Detin e Zi në perëndim të Hersonit të kontrolluar nga Rusia, humbi plotësisht furnizimin me ujë kur forcat ruse dëmtuan tubacionin e ujit të Dnipro-Mikolajivit në mes të prillit. Që atëherë qyteti ka rivendosur qasjen ndaj ujit, por uji që rrjedh nëpër tubacione është i papërshtatshëm për konsum njerëzor për shkak të përmbajtjes së kripës, sipas Oleksiy Burak, një menaxher instalimi për “misionin e ujit”, një organizatë joqeveritare me bazë në Shtetet e Bashkuara.

Qyteti ka hapur puse, por gjetja e ujit të pijshëm është ende një problem. Grupi i Burakut është fokusuar te spitalet, ku uji i pastër mund të jetë një çështje për jete a vdekje. “Njerëzit janë në dializë,” tha Burak. Uji “duhet pothuajse i distiluar” për t’u përdorur nga ata.

Situata në Donbas, vendi ku janë zhvilluar luftime shumë të ashpra që nga pushtimi i shkurtit dhe veçanërisht në muajt e fundit, është ndoshta më e pasigurta.

Pjesa më e madhe e ujit në rajonet Donjeckut dhe Luhanskut vjen nga kanali i Siverskij Doneck-Donbas, i cili kalon 133 km përmes territorit të Ukrainës dhe Rusisë.

Dëmet e pariparuara nga bombardimet kanë lënë disa fshatra pa ujë të rrjedhshëm që nga viti 2014-të, sipas UNICEF-it.

Është e paqartë se nga do të vijnë paratë për riparimin e infrastrukturës ujore të Ukrainës – nëse do të ketë ndonjëherë një investim të tillë.

Rivendosja e qasjes ndaj ujit është e kushtueshme, në një kohë kur vendi tashmë po përballet me vështirësi të rënda ekonomike. Një raport i OKB-së e vendos koston totale të riparimit të infrastrukturës ujore në pothuajse 75 milionë dollarë përpara pushtimit rus, me mbi gjysma e kësaj kostoje që vjen nga rajoni i Donjeckut të shkatërruar nga betejat mes separatistëve rusë dhe ushtrisë së Ukrainës.

Masat emergjente afatshkurtra mund të jenë gjithashtu të kushtueshme. Një sistem i vetëm i filtrimit të ujit mund të kushtojë deri në 7.000 euro plus instalimin dhe kostot e tjera, sipas Mykhaylo Amosov nga Ecoaction, një organizatë joqeveritare mjedisore që po ndihmon komunitetet të rifitojnë qasjen ndaj ujit.

Qytetet gjithashtu duhet të shpenzojnë para për gjeneratorë, pasi dëmi i shkaktuar nga lufta mund të shkatërrojë energjinë elektrike të nevojshme për funksionimin e sistemeve të filtrimit të ujit, sipas zyrtarit të qytetit të Mirnoradit, Tomaz.

Organizatat lokale po përpiqen të bëjnë sa munden. Ecoaction, për shembull, ka lidhje me aktivistë të tjerë mjedisorë në Evropë, por nuk ka mbështetje nga grupe me fonde të mëdha si OKB-ja.

Dhe nuk ka as përvojë të gjerë në ofrimin e llojit të mbështetjes materiale që u nevojitet qyteteve dhe fshatrave në këtë moment. Pjesa më e madhe e punës së mëparshme ishte fokusuar në analiza dhe projekte të tjera që nuk përfshinin shpërndarjen e të pajisjeve materiale.

“Puna intelektuale është ende shumë e rëndësishme,” tha ekspertja e Ecoaction, Anna Danylyak, por tani nevojiten furnizimet materiale. “Është si modaliteti i mbijetesës”,

Komunitetet që u goditën edhe para pushtimit të shkurtit mund të jenë në një farë mënyre më të përgatiturit.

Mirnoradi, qyteti në vijën e parë të luftës që përjetoi një ndërprerje gjashtëmujore të ujit në vitin 2014, kishte punuar gjatë në përpjekjet e rindërtimit me agjencinë e ndihmës qeveritare të SHBA-së USAID dhe agjencinë gjermane të zhvillimit GIZ. Autoritetet vendore të qytetit tani po kërkojnë fonde nga USAID-i për të blerë sisteme filtrimi për puset e ujit.

Në fakt, qyteti po vazhdon me procesin kompleks të shndërrimit të ujërave të shkarkimit të minierave në ujë të pijshëm, edhe pse ushtria ruse vazhdon sulmin e saj rreth një orë larg me makinë në verilindje të qytetit.

“Ne nuk mund thjesht të largohemi nga qyteti”, tha Tomaz. “Do të ndodhë çfarë do të ndodhë. Si mund të dorëzohemi dhe të kemi frikë nga ushtarët rusë?”./REL

uji

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj