Protestë masive kundër projektit në Zvërnec/ Qytetarët para Kryeministrisë thirrje kundër qeverisë: Rama të japë dorëheqjen (PAMJET)
Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion 4 Qershor, 18:26 Sot pro...
Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion 4 Qershor, 18:26 Sot pro...
"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS, por ti nuk je i ftuar! ...
Ish-ushtarak dhe njohës i armëve/ Kush është Violand Braçellari, 43-vjeçari që vrau një polic e...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Ndryshimi i klimës është ndryshimi afatgjatë në temperaturat mesatare të Tokës dhe kushtet e motit.
Aktivitetet njerëzore po bëjnë që temperaturat të rriten, me valë më intensive të të nxehtit dhe rritje të nivelit të detit duke patur pasoja të rënda për mjedisin. Gjërat ka të ngjarë të përkeqësohen në dekadat e ardhshme, por shkencëtarët argumentojnë se ndërhyrjet urgjente mund të kufizojnë efektet më të këqija të ndryshimit të klimës.
Çfarë është ndryshimi i klimës?
Ndryshimi i klimës është ndryshimi afatgjatë në temperaturat mesatare të Tokës dhe kushtet e motit. Gjatë dekadës së fundit, bota ishte mesatarisht rreth 1.2 gradë Celsius më e ngrohtë se në fund të shekullit të 19-të. Tani është konfirmuar se ngrohja globale tejkaloi 1.5 gradë Celsius gjatë periudhës 12 mujore midis shkurtit 2023 dhe janarit 2024. Kjo pasoi që viti 2023 të shpallej viti më i ngrohtë i regjistruar. Rritja e temperaturës u nxit nga ndryshimet klimaterike të shkaktuara nga njerëzit si dhe u nxit nga fenomeni natyror i motit ‘El Niño’.
Si po i shkaktojnë njerëzit ndryshimet klimaterike?
Klima ka ndryshuar gjatë gjithë historisë së Tokës dhe faktorët natyrorë, si ‘El Niño’, mund të ndikojnë në mot për periudha më të shkurtra kohore, siç ndodhi në vitin 2023. Ky ndryshim afatgjatë klimaterik është shkaktuar nga aktiviteti njerëzor, thotë IPCC, kryesisht nga përdorimi i gjerë i lëndëve djegëse fosile si qymyri, nafta dhe gazi, në shtëpi, fabrika dhe transport. Kur karburantet fosile digjen, ato lëshojnë gazra, kryesisht dioksid karboni (CO2). Kjo bllokon energjinë shtesë në atmosferë pranë sipërfaqes së Tokës, duke shkaktuar ngrohjen e planetit. Që nga fillimi i Revolucionit Industrial kur njerëzit filluan të djegin sasi të mëdha të lëndëve djegëse fosile, sasia e CO2 në atmosferë është rritur me rreth 50%.
Cilat janë efektet e ndryshimeve klimaterike deri tani?
Rritja mesatare globale e temperaturës prej 1.2 gradë Celsius e parë në dekadën e fundit mund të mos duket si dicka e madhe. Megjithatë, ajo ka pasur një efekt të madh në mjedis, duke përfshirë:
moti ekstrem më i shpeshtë dhe intensiv, si valët e të nxehtit dhe reshjet e mëdha
shkrirja e shpejtë e akullnajave dhe shtresave të akullit, duke kontribuar në ngritjen e nivelit të detit
rënie të mëdha të akullit të detit Arktik
ngrohja e oqeanit
Jetët e njerëzve po ndryshojnë gjithashtu. Për shembull, një pjesë e Afrikës Lindore pësoi thatësirën më të madhe në 40 vjet, duke vënë më shumë se 20 milionë njerëz në rrezik të urisë së rëndë. Në vitin 2022, valët intensive të të nxehtit evropian çuan në një rritje anormale të vdekjeve.
Pse ka rëndësi vlera 1.5 gradë Cesius dhe si do të ndikojë ndryshimi i klimës në të ardhmen e botës?
Sa më shumë rriten temperaturat mesatare, aq më shumë rriten ndikimet e ndryshimeve klimaterike. Shkenca nuk është plotësisht e sigurt, por pasojat e ngrohjes globale me plus 2 gradë Celsius kundrejt 1.5 gradë Celsius mund të përfshijnë:
Ditët ekstreme të nxehta do të ishin mesatarisht 4 gradë më të ngrohta në gjerësi mesatare
Rritja e nivelit të detit do të ishte 0.1 metra më e lartë
Më shumë se 99% e shkëmbinjve koralorë do të humbnin, krahasuar me 70-90% momentalisht
Bimët dhe vertebrorët do të ekspozohen ndaj kushteve të papërshtatshme klimatike në më shumë se gjysmën e zonës gjeografike ku gjenden.
Disa qindra milionë njerëz mund të jenë të ekspozuar ndaj rreziqeve të lidhura me klimën dhe të ndjeshëm ndaj varfërisë deri në vitin 2050.
Thirrja për të kufizuar rritjen e temperaturës ishte projektuar pjesërisht për të shmangur kalimin e të ashtuquajturave "pika kthese". Pas kalimit të këtyre pragjeve, ndryshimet mund të përshpejtohen dhe të bëhen të pakthyeshme, siç është kolapsi i shtresës së akullit të Grenlandës. Rreth 3.3 deri në 3.6 miliardë njerëz janë shumë të cenueshëm ndaj ndryshimeve klimaterike, sipas IPCC. Njerëzit që jetojnë në vendet më të varfra pritet të vuajnë më shumë pasi kanë më pak burime për t'u përshtatur.
Çfarë po bëjnë qeveritë për ndryshimin e klimës?
Në një marrëveshje historike të nënshkruar në Paris në vitin 2015, pothuajse 200 vende u zotuan të përpiqen të mbajnë ngrohjen globale në 1.5 gradë Celsius. Megjithatë, nivelet e gazit janë ende në rritje të shpejtë dhe bota ka "gjasa" të ngrohet përtej 1.5 gradë Celsius, thotë IPCC. Megjithatë, ka pasur përparim në disa fusha si rritja e energjisë së rinovueshme dhe automjeteve elektrike. Udhëheqësit botërorë takohen çdo vit për të diskutuar angazhimet e tyre klimatike. Samiti më i fundit i OKB-së për ndryshimet klimatike, COP28, u mbajt në Emiratet e Bashkuara Arabe. Për herë të parë, vendet ranë dakord të kontribojnë në uljen e përdorimit të lëndëve djegëse fosile, megjithëse nuk janë të detyruara të ndërmarrin veprime. Konferenca tjetër, COP29, do të mbahet në Azerbajxhan në nëntor 2024.
Çfarë mund të bëjnë individët për ndryshimin e klimës?
Ndryshime të mëdha duhet të vijnë nga qeveritë dhe bizneset, por individët gjithashtu mund të ndihmojnë:
merrni më pak fluturime
përdorni më pak energji
përmirësoni izolimin e shtëpisë dhe efikasitetin e energjisë
kaloni në automjete elektrike
zëvendësoni ngrohjen qendrore me gaz me sisteme elektrike
hani më pak mish të kuq
Foto ilustruese ANGLI- Një raport i ri u ka kërkuar autoriteteve të Mbretërisë së Bashkuar të bëjnë një s...
Foto ilustruese KOREAJA E JUGUT-Një kompani koreanojugore do t’i japë 74 mijë dollarë punonjësve të saj sa herë b...
Joe Biden SHBA- Një tjetër gabim është regjistruar nga presidenti amerikan, Joe Biden, fenomen i cili po regjistohet shpesh sidomos d...
Foto ilustruese RUSI-Rusia duhet t’i japë fund transferimit me forcë të fëmijëve nga Ukraina dhe të japë informac...
Pamje nga kufiri Rusi-Finlandë FINLANDË- Finlanda ka njoftuar zgjatjen e mbylljes së pikave kufitare me Rusinë deri në 14 prill. N...
Rebelët Huthi SHBA- Ushtria amerikane ka konfirmuar ditën e sotme se ka kryer sulme të reja kundër rebelëve Huthi të ...
Donald Trump SHBA- Avokatët e ish-presidentit të SHBA-ve Donald Trump , po e çojnë luftën e tyre në Gjykatën e Lart&eu...
Foto Ilustruese MAURITANIA- Kryetarja e Komisionit Evropian, Ursula von der Leyen dhe kryeministri spanjoll, Pedro Sánchez, kanë fluturuar n&eu...
Foto Ilustrim SHBA- Monitorusit e OKB-së dyshojnë se Koreja e Veriut qëndron pas sulmeve kibernetike. Nga këto sulme ata kan&eu...
foto ilustruese SUEDI- Një baba i cili bashkë me të birin u sulmuan nga një ari në një pyll në Suedi, morën at...
