LIVE UPDATES
Bota

"Oksfordi dhe Kembrixhi janë shumë të vegjël!" Analiza: Lidhja e qyteteve dhe nxitja e rritjes së tyre mund të fuqizojë ekonominë e Britanisë

Lidhja e qyteteve dhe nxitja e rritjes së tyre mund të fuqizojë ekonominë e Britanisë, shkruan The Economist.

11 Maj 2025, 08:02 Nga M.B
"Oksfordi dhe Kembrixhi janë shumë të vegjël!"
Foto ilustruese

BRITANI- Pak javë më parë, pak njerëz kishin dëgjuar për Tempsford, një fshat i përgjumur me 600 banorë në periferi të qytetit Bedfordshire. Ky fshat ndodhet në kryqëzimin e linjës kryesore hekurudhore të East Coast, e cila kalon midis Londrës dhe Edinburgut, dhe një hekurudhe që është propozuar të lidhë Oksfordin me Kembrixhin.

Kjo vendndodhje e bën fshatin një zonë të përsosur për një qytet të ri dhe stacion hekurudhor, siç kanë vënë në dukje dy studiuesit Kane Emerson dhe Samuel Hughes. Më 29 janar, kancelarja Rachel Reeves njoftoi se së shpejti, Tempsford do të kthehet në një qytet. Ky projekt ishte vetëm një nga të shumtit në axhendën e kancelares së Partisë Laburiste në qeveri.

Në një fjalim ku njoftoi projektet e mëdha, zonja Reeves zbuloi gjithashtu se i kishte nxitur kolegët e kabinetit për të miratuar një pistë të tretë në Aeroportin Heathrow dhe se do të mbështeste punimet e reja rreth Old Trafford, stadiumi i një ekipi futbolli në Mançester. Por më e rëndësishmja, ishte ideja për të kthyer një pjesë të Anglisë Jugqendrore në “Silicon Valley të Europës”.

Plani, i quajtur Harku Oksford-Kembrixh (shih hartën), nuk është i ri. Por ai është një shembull i mirë që nxjerr në pah se çfarë bën mirë Britania dhe çfarë e mban vendin mbrapa. Edhe pse zonja Reeves është përfshirë vonë në këtë projekt, ajo ka shanse më të mira për ta zbatuar se kushdo para saj.

Oksfordi dhe Kembrixhi kanë disa pika të forta. Dy qytetet universitare ia kalojnë shumicës së zonave të tjera në publikimet shkencore dhe aplikimet për patenta. Ata kanë një përqindje të lartë të të diplomuarve të zgjuar dhe të rinj, shumë prej të cilëve duan të ndërtojnë kompanitë e së ardhmes. Këto qytete studentore janë shtëpia e bizneseve të reja të bioteknologjisë dhe Inteligjencës Artificiale.

Megjithatë, ata nuk kanë arritur dot potencialin e plotë, sepse nuk janë lejuar të rriten. “Rajoni ka arritje shumë të mëdha për nga matjet ‘për frymë’, por jo në një shkallë të përgjithshme”, thotë Rachel Wolf nga Instituti kërkimor Public First. Oksfordi është më i madhi nga të dy; popullsia e tij është ende vetëm 160,000 persona dhe vetëm 35,000 më shumë se sa në vitin 1980. Shtëpitë kushtojnë 14 herë më shumë se paga mesatare, duke e bërë të vështirë punësimin e firmave.

Hapësira laboratorike është një tjetër kufizim i madh në të dy qytetet. Disa zhvillime të reja e kanë lehtësuar presionin, por vendet e reja janë të pakta. Për ta parë konkretisht këtë vetëshkatërrim, merrni parasysh Institutin e Teknologjisë Ellison të Oksfordit, i cili do të jetë një nga inkubatorët më të mëdhenj të kompanive startupeve në Britani kur të hapet në vitin 2027.

Mbështetur nga një fond prej 130 milionë paund (160 milionë dollarë) i mundësuar nga bashkëthemeluesi i firmës Oracle, Larry Ellison, hapësira do të jetë 30,000 metra katrorë së bashku me një zonë për superkompjuterat rreth 3000 metra katrorë. Por planifikimi dhe kufizimet mjedisore e kanë bërë atë “një makth të vërtetë”, thotë Sir John Bell, një imunolog i Oksfordit që drejton projektin. “Agjencia e Mjedisit po merrej me hollësi të kota”.

Është e vështirë të përfytyrohet që zoti Ellison do të përballej me probleme të tilla në Amerikë. Sir John thotë se vendasit në këto qytete të pasura me histori kanë një qëndrim “të vetëkënaqur”. Ata pyesin: “A na nevojitet vërtet një linjë e re hekurudhore?”

Krahasojini ato me Boston, San Diego ose Zonën e Gjirit. Grupet e risisë në këto qytete janë shumë më të mëdha dhe më produktive. Ata përfitojnë nga bashkimi i shumë punëtorëve që mund të shkëmbejnë ide. Megjithëse banesat nuk janë gjithmonë të lira, njerëzit kanë vende për të jetuar dhe bizneset kanë hapësirë për t’u rritur. Një ekosistem i madh nxit ndërmarrjen e rrezikut. Nëse një kompani dështon, njerëzit shpejt gjejnë një tjetër. PBB-ja e zonës metropolitane të Bostonit është pothuajse dhjetë herë më e madhe se ajo e Oksfordit dhe Kembrixhit së bashku.

Zonja Reeves shpreson të imitojë këto suksese. Silicon Valley dhe Tempsford mund të duken si dy botë krejt të ndryshme, por ideja nuk është jorealiste. Përveç Oksfordit dhe Kembrixhit, qyteza Milton Keynes aty afër është një qendër gjithnjë e më popullore për kompanitë e teknologjisë dhe të mbrojtjes. Të tre qytetet janë gjithashtu të lidhura me Londrën, ende një qendër globale për shërbimet financiare.

Sipas parashikimeve nga kompania Public First, qytetet Oksford, Kembrixh dhe Milton Keynes mund të kontribuojnë në ekonominë e vendit me 14 miliardë paund (18 miliardë dollarë) shtesë në vit, deri në vitin 2035, nëse qytetet do të tërhiqnin më shumë punëtorë të kualifikuar dhe shpenzime më të larta për kërkim dhe zhvillim.

Kancelarja është përqendruar në dy probleme të mëdha që kanë penguar përparimin. Njëri është transporti. Oksfordi dhe Kembrixhi janë vetëm 66 milje (106 kilometra) larg njëri-tjetrit, por duhen dy orë e gjysmë për të bërë udhëtimin me tren, nëpërmjet Londrës, dhe një kohë e ngjashme nëpër rrugët lokale të pashtruara mirë.

Një plan për një karrexhatë të dyfishtë u anulua në vitin 2021. Zonja Reeves thotë se ajo do të mbështesë hekurudhat lindje-perëndim, duke përfshirë stacionin në Tempsford. Trenat e parë do të vihen në funksion deri në vitin 2035. Në rishikimin e shpenzimeve këtë verë, pritet të mundësohen rreth 7 miliardë paund për projektin, i cili përfshin përmirësime dhe rrugë të reja. Kjo do të shqetësojë disa deputetë laburistë, të cilët pa dyshim do të argumentojnë se fondet duhej të kishin shkuar më larg në veri, në vende si Leeds.

Problemi tjetër është strehimi. Zonja Reeves ka paraqitur një “skemë zonimi”, e cila do të mbështeste ndërtimin e shtëpive dhe të hekurudhave. Nëse projektohet mirë, kjo mund të çojë në një rritje të sektorit të ndërtimit.Michael Gove, ministri konservator që drejtonte Harkun Oksford-Kembrixh deri në zgjedhjet e fundit, argumenton se densifikimi i Oksfordit dhe Kembrixhit është gjithashtu me rëndësi jetike.

Ata janë penguar për dekada nga zonat e gjelbra të mbrojtura ndërsa protestuesit kundër ndërtimeve të reja kanë bllokuar infrastrukturën. Zonja Reeves ka miratuar rezervuarë të rinj që u shërbejnë të dy qyteteve. Për të rritur ndërtimin brenda kufijve të qytetit, asaj i duhet të punojë me korporatat e zhvillimit, thotë zoti Gove.

Ka sfida të tjera. Grupi Oxbridge do të ketë nevojë për punëtorë të kualifikuar, një nevojë që mund të bjerë ndesh me planin e qeverisë për të ulur emigracionin. Një tjetër pengesë është mungesa e qasjes në kapitalin e rritjes. Shumë kompani startup mendojnë se qeveria duhet të bëjë më shumë përpjekje për investime. Zonja Reeves nuk i ka ende të gjitha përgjigjet. Por laburistët janë në pozicionin e duhur për të ndërtuar Harkun Oksford-Kembrixh, sepse nuk është aq e varur nga votuesit që kundërshtojnë shtëpitë dhe infrastrukturën.

“Politika është shumë më e lehtë”, thotë zonja Wolf, e cila më parë ishte një këshilltare e konservatorëve. “Laburistët nuk e kanë aq problem dërgimin e vinçave të ndërtimit në zonat rurale”./ The Economist

oxford kembrixh

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje