LIVE UPDATES
Bota

Parlamentit francez votuan unanimisht për të shfuqizuar kodin mbi skllavërinë/ Analiza e DW: Çfarë ishte Kodi noir? 

Ndërsa skllavëria u ndalua me ligj më shumë se 170 vjet më parë në Francë, duke e bërë mocionin e së enjtes një veprim simbolik për të shfuqizuar zyrtarisht një dekret të vjetër mbretëror që u zëvendësua, por nuk u përmbys, votimi vjen ndërsa vendi vazhdon të përballet me trashëgiminë e tij koloniale . 

28 Maj 2026, 21:36 Nga D.S

Parlamentit francez votuan unanimisht për të shfuqizuar kodin mbi

FRANCË-  Ligjvënësit francezë votuan të enjten për të shfuqizuar zyrtarisht ligjet e epokës së skllavërisë që përcaktonin statusin ligjor të skllevërve si "pronë e luajtshme" dhe justifikonin abuzimin dhe ndëshkimin trupor. 

Ndërsa skllavëria u ndalua me ligj më shumë se 170 vjet më parë në Francë, duke e bërë mocionin e së enjtes një veprim simbolik për të shfuqizuar zyrtarisht një dekret të vjetër mbretëror që u zëvendësua, por nuk u përmbys, votimi vjen ndërsa vendi vazhdon të përballet me trashëgiminë e tij koloniale . 

Franca ishte tregtari i tretë më i frytshëm evropian i skllevërve në epokën koloniale, pas Britanisë dhe Portugalisë. Vlerësimet e ekspertëve sugjerojnë se anijet që niseshin nga portet franceze trafikonin më shumë se një milion burra, gra dhe fëmijë nga Afrika, shpesh për të punuar në kolonitë e Karaibeve. 

Çfarë synon të bëjë projektligji? 

Të 254 parlamentarët e pranishëm në dhomën e ulët votuan pro. Projektligji duhet të kalojë ende debat në dhomën e lartë, Senat, gjë që shihet si një formalitet. Nëse miratohet, projektligji do të kërkonte që qeveria të raportojë në parlament mbi pasojat e ligjit kolonial dhe efektet afatgjata të skllavërisë mbi racizmin dhe diskriminimin në shoqërinë franceze, si dhe mënyrën se si mësohet historia e skllavërisë në shkolla. 

Legjislacioni që do të shfuqizohej një seri dekretesh mbretërore të lëshuara midis viteve 1685 dhe 1724, të njohura si "Code noir" ose Kodi i Zi  nuk u shfuqizua kurrë zyrtarisht kur Franca shfuqizoi skllavërinë për herë të dytë dhe të fundit në vitin 1848, ose kur njohu skllavërinë dhe tregtinë e skllevërve si krime kundër njerëzimit në vitin 2001. 

"Ky propozim nuk pretendon të fshijë historinë, as të shërojë i vetëm plagët e historisë", tha Max Mathiasin, një anëtar i qendrës në parlament nga ishulli francez i Karaibeve, Guadeloupe, ndërsa prezantonte ligjin. "Ai synon të bëjë një hap të ri, të bëjë një akt të fuqishëm kujtese, drejtësie dhe njohjeje, duke shfuqizuar zyrtarisht Kodin e Zi dhe të gjitha tekstet që rrjedhin prej tij." 

Duke folur në parlament të enjten, ligjvënësi i të Gjelbërve Steevy Gustave - babai i të cilit ka lindur në ish-koloninë franceze të shndërruar në territor të huaj të Martinikës - tha se votimi ishte personal.

"Po mendoj për stërgjyshen time, Mama Bebelle," tha ai, duke mezi mbajtur lotët. "Ajo ishte mbesa e Ambroise Zerambe, i lindur në Afrikë, pastaj i reduktuar në skllavëri nën numrin 336."

Kërkesa për dëmshpërblime nuk përfshihet në projektligjin aktual

Presidenti francez Emmanuel Macron i dha mbështetjen e tij mocionit këtë muaj, madje duke ngritur temën e dëmshpërblimeve, por pa bërë propozime konkrete. 

Çështja e ndonjë forme të dëmshpërblimit është një çështje e kahershme, me sugjerime që variojnë nga kërkimfaljet formale deri te kompensimi financiar. Megjithatë, kundërshtarët argumentojnë se është problematike të mbahen shtetet ose institucionet moderne përgjegjëse për krimet historike. Mathiasin tha se nuk donte që kjo çështje më e diskutueshme të “rëndonte” idenë shumë më pak të diskutueshme të heqjes së Kodit të keq nga të dhënat, por të tjerët ngurruan. 

"Sipas mendimit tim, ne duhet të luftojmë për çështjen e dëmshpërblimeve, e cila është çështja thelbësore", tha Marcellin Nadeau, një anëtar i krahut të majtë i parlamentit nga ishulli francez i Karaibeve, Martinique - një nga më shumë se gjysma e anëtarëve të Asamblesë Kombëtare që, për një arsye ose një tjetër, nuk votuan. 

Ish-presidenti i Martinikës, Serge Letchimy, më parë këtë muaj i shkroi një letër të hapur Macronit duke kërkuar "një ligj që përcakton qartë parimin se krimet e trafikimit dhe skllavërisë kanë shkaktuar dëme të qëndrueshme historike, kulturore, sociale, ekonomike dhe psikologjike". Ai iu referua një plani me 10 pika që kanë sugjeruar vendet e Karaibeve, duke përfshirë anulimin e borxhit ndërkombëtar, si dhe mbështetjen për kujdesin shëndetësor dhe zhdukjen e analfabetizmit.

Çfarë ishte Kodi noir? 
I pari i serisë së dekreteve mbretërore të njohura si Kodi i Zi u nënshkrua nga Mbreti Luigji XIV në Pallatin e Versajës në vitin 1685. 

Ai vendosi rregullat për skllavërinë në të gjithë perandorinë koloniale të Francës. 

Neni 44 i përcaktonte njerëzit që trafikoheshin përtej Atlantikut, shpesh për të punuar në kolonitë e Karaibeve, si "pronë e luajtshme". Zotërinjtë mund t'i blinin, t'i shisnin, t'i hipotekonin dhe t'ua linin fëmijëve të tyre. 

Neni 28 përcaktonte që skllevërit nuk mund të "zotëronin asgjë që nuk i përkiste pronarit të tyre". Ai nuk u lejonte atyre asnjë emër në ligj, vetëm një numër dhe kod regjistrimi.

Nenet 2 dhe 3 kërkonin gjithashtu që të gjithë skllevërit të pagëzoheshin dhe të rriteshin si katolikë. 

Dekretet e ndryshme që pasuan deri në vitin 1724 u bënë të pavlefshme në vitin 1848 me heqjen e dytë dhe përfundimtare të skllavërisë nga Franca , por dekretet mbretërore të shfuqizuara mbetën në librat e republikës.

Mos lejoni që algoritmi t'i fshehë lajmet. Nëse mbështeteni te ekipi ynë për raportime të besueshme, ju lutemi të na zgjidhni si Burimin tuaj të Preferuar në Google duke klikuar këtu dhe duke shtypur butonin "yll" ose "i preferuar" , në mënyrë që gjithmonë t'i shihni lajmet tona të verifikuara të parat./DW

code noir parlamenti francez

Sondazh

Poll

Rama flet nga Mali i Zi për Zvërnecin: Nuk ka projekt ende, por kjo është dhuratë për Shqipërinë

Rama flet nga Mali i Zi për Zvërnecin: Nuk ka projekt ende, por kjo është dhuratë për Shqipërinë

Berisha: Dosjen e Lindave të AKSHI-t e ka mbyllur përfundimisht Rama

Berisha: Mbështesim plotësisht të drejtën e çdo qytetari për protestë, por nuk marrim pjesë

Ngushëllimet/ Berisha: Enea Mekolli është dy herë hero, vrasësi i tij financohej me fonde shtetërore

Vrasja e Enea Mekollit/ Berisha: Do hetojë edhe Komisioni i Sigurisë...

Nisin homazhet për policin që u vra në krye të detyrës gjatë aksionit në Maliq, kolegët e tij në lot

Drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho paraqitet në SPAK

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve