LIVE UPDATES
Bota

Plani i Trump për të taksuar fondet e kolegjeve amerikane/ Analiza: Kë do dëmtojnë më shumë taksat dhe sa?

Mbështetësit e projektligjit argumentojnë se një dispozitë që lidhet me institucionet e arsimit të lartë është hartuar për të synuar universitetet “e zgjuara”.

30 Maj 2025, 15:59 Nga E. D
Plani i Trump për të taksuar fondet e kolegjeve amerikane/ Analiza:
foto ilustruese

SHBA- Republikanët në Kongresin e Shteteve të Bashkuara po bëjnë presion për një rritje të taksave mbi universitetet amerikane, sipas një projektligji të ri të mbështetur nga Presidenti Donald Trump, i cili u miratua me një diferencë të ngushtë votash në Dhomën e Përfaqësuesve të enjten e kaluar. Mbështetësit e projektligjit argumentojnë se një dispozitë që lidhet me institucionet e arsimit të lartë është hartuar për të synuar universitetet “e zgjuara”.

Universitetet kanë marrë një goditje nga urdhrat ekzekutivë dhe vendimet e Trump që synojnë ndryshimin e arsimit dhe imigracionit në vend, së bashku me shtypjen e protestave pro-Palestinë që u zhvilluan në kampuset e kolegjeve amerikane vitin e kaluar. Planet e reja tatimore synojnë të rrisin taksat mbi atë që universitetet amerikane fitojnë nga fondet e tyre.

Pra, çfarë është saktësisht një fondacion?

Një fondacion i referohet fondeve ose aseteve të dhuruara një universiteti për ta mbajtur atë të qëndrueshëm financiarisht në të ardhmen. Fondet zakonisht përfshijnë donacione bamirësie nga ish-studentët, donatorë të tjerë dhe kompani.

Projektligji që i është paraqitur Kongresit të SHBA-së përcakton normat e taksave për universitetet bazuar në fondet e tyre efektive për student  duke pjesëtuar fondet e tyre totale me numrin e studentëve me kohë të plotë në institucion.

A janë taksuar universitetet deri më tani?

Shumica e kolegjeve nuk janë taksuar për fondet e tyre për shekuj me radhë. Akti i të Ardhurave i vitit 1909 përjashtoi institucionet arsimore si organizata jofitimprurëse që veprojnë për interes publik ekskluzivisht për qëllime fetare, bamirëse ose edukative. Si rezultat, institucionet arsimore nuk paguanin taksa mbi fitimet e tyre nga investimet.

Kjo ndryshoi gjatë mandatit të parë presidencial të Trump. Në vitin 2017, Kongresi i SHBA-së miratoi Aktin për Uljen e Taksave dhe Punësimin, i cili futi një taksë prej 1.4 përqind mbi kolegjet me fonde për student prej të paktën 500,000 dollarësh dhe të paktën 500 studentë që paguanin shkollim. Prandaj, taksa zbatohet vetëm për disa nga institucionet më të pasura në vend.

Çfarë duan të bëjnë republikanët tani?

Më 22 maj, Dhoma e Përfaqësuesve e kontrolluar nga republikanët miratoi me 215 vota pro dhe 214 kundër, atë që Trump dhe autorët e legjislacionit e kanë quajtur Projektligji Një i Madh dhe i Bukur. Brenda këtij projektligji është një propozim për të rritur taksat mbi universitetet elitare.

Këto përqindje zbatohen për universitetet që kishin të paktën 500 studentë që paguanin shkollim në vitin e mëparshëm të tatueshëm dhe ku 50 përqind e studentëve të tyre me kohë të plotë që paguajnë shkollim janë në SHBA. Universitetet e identifikuara si "institucione fetare të kualifikuara" përjashtohen nga kjo taksë.

Propozimi u hartua nga ligjvënësit republikanë në Komitetin e Mënyrave dhe Mjeteve, organi më i vjetër i hartimit të legjislacionit për taksat në Dhomën e Përfaqësuesve.

“Për një kohë shumë të gjatë, universitetet kanë marrë trajtim të favorshëm nga kodi ynë tatimor, duke shpërfillur interesin e taksapaguesve”, tha Jason Smith, republikan i Misurit dhe kryetar i Komitetit të Mënyrave dhe Mjeteve të Dhomës së Përfaqësuesve, menjëherë pas miratimit të projektligjit.

Sa kolegje mund të preken nga kjo?

Një hetim nga The New York Times zbuloi se të paktën 58 shkolla mund të preken potencialisht nga kjo. Universitetet e mëdha mund të bien nën nivelin më të lartë të taksave. Në vitin fiskal 2024, fondi total i Universitetit të Harvardit vlente afërsisht 53.2 miliardë dollarë më i madhi nga çdo universitet tjetër.

Në Harvard ka 24,596 studentë, që do të thotë se fondi për student është 2.16 milionë dollarë. Kjo do të thotë se do të duhet të paguajë një taksë prej 21 përqind nëse projektligji hyn në fuqi. Fondi i Universitetit Yale vlerësohet në 41 miliardë dollarë dhe universiteti ka 15,490 studentë, duke e çuar fondin për student në rreth 2.7 milionë dollarë.  Ndërsa instituti aktualisht paguan taksën prej 1.4 përqind, edhe ai do të duhet të paguajë një taksë prej 21 përqind nëse projektligji hyn në fuqi.

A mund të zbatohet kjo?

Nëse projektligji miratohet në Senat, Trump është pothuajse i sigurt se do ta nënshkruajë atë. Por versioni i legjislaturës që del nga Kongresi mund të jetë i ndryshëm nga ai i miratuar nga Dhoma e Përfaqësuesve.

“Edhe nëse Senati e miraton taksën, është e mundur që ata të ndryshojnë shumën e taksës dhe kriteret për zbatimin e saj gjatë këtij procesi”, tha Emily Saulnier, kryeredaktore e Boston College Law Review, një botim në Shkollën e Drejtësisë të Boston College.

Republikanët e qendrës dhe konservatorët në Senat janë të ndarë në mendime për projektligjin. Kryetari i Dhomës së Përfaqësuesve, Mike Johnson, u ka kërkuar senatorëve republikanë ta rishikojnë atë sa më pak të jetë e mundur. Nëse senatorët miratojnë një version të rishikuar, Dhoma e Përfaqësuesve do të duhet të votojë për atë tekst të ri që ai t'i kalojë Trumpit, i cili më pas do ta nënshkruajë atë për ta kthyer në ligj.

Senatori republikan i Uiskonsinit, Ron Johnson, e ka kundërshtuar projektligjin në formën e tij aktuale, duke argumentuar se ai do të rrisë deficitin kombëtar, që është diferenca midis sasisë së parave që shpenzon qeveria federale dhe shumës që fiton përmes të ardhurave. Johnson tha se projektligji i Dhomës së Përfaqësuesve do t'i shtonte deficitit "4 trilionë dollarë". Në vitin 2024, deficiti ishte 1.83 trilionë dollarë.

"Por nëse projektligji miratohet dhe nënshkruhet nga Trump, ai do të zbatohet për të gjitha kolegjet dhe universitetet” që plotësojnë kushtet e përcaktuara në legjislacion," tha Saulnier.

Si kanë reaguar universitetet?

Ky legjislacion paraqet një kërcënim më të madh për Yale-in sesa çdo projektligj tjetër që mbahet mend”, tha Presidenti i Yale-it, Maurie McInnis, në një deklaratë të lëshuar më 22 maj.

Gjatë një takimi të fakultetit në vitin 2024, Presidenti i Harvardit, Alan M Garber, e quajti rritjen e taksave mbi fondet “kërcënimi që më mban zgjuar natën”./ALJAZERA

shba

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj