LIVE UPDATES
Bota

REL: “Pikënisja s’është e njëjtë” - Gratë nga pakicat etnike sfidojnë botën e biznesit

Angazhimi iu shpërblye Albanës në vitin 2021, kur mori përkrahje nga Fondacioni Jahjaga - një organizatë joqeveritare me seli në Prishtinë - për ta hapur biznesin e saj, Elava.

27 Mars 2024, 18:47 Nga h.k
REL: “Pikënisja s’është e njëjtë” -
Foto ilustruese

KOSOVË-Në fshatin Klinafc të Klinës - pjesa perëndimore e Kosovës - adresë e shumë grave të komunitetit egjiptian ishte bërë tani 33-vjeçarja Albana Rahishtaj.

Ne s’dimë të flasim. Duam të punojmë, por nuk kemi shkollë të kryer”, kujton Albana t’i kenë thënë shumë gra gjatë vitit 2021, në mbledhje të ndryshme që kishin zhvilluar në tentim për të gjetur punë.

Albana kishte kohë që punonte. Herë në pastrim të shtëpive e herë në dyqane të ndryshme. Ajo thotë se motivin për të arritur diçka në jetën e saj, e ka pasur gjithmonë.

Unë jam marrë me aktivitete, kam shkuar nëpër fondacione, kam marrë vesh qysh po bëhet puna për punësimin e të rinjve tonë [të komunitetit egjiptian]. E kam përfunduar shkollimin, thjesht kam qenë e gjindshme”, thotë ajo për Radion Evropa e Lirë.

Angazhimi iu shpërblye Albanës në vitin 2021, kur mori përkrahje nga Fondacioni Jahjaga - një organizatë joqeveritare me seli në Prishtinë - për ta hapur biznesin e saj, Elava.

Bashkë me tetë gra të tjera të komunitetit egjiptian, Albana mori pajisjet që iu dhuruan dhe nisi të kërkonte kliente për biznesin e saj të ri, që merrej me pastrim të shtëpive.

Paragjykimet që mund t’i kenë pasur të tjerët, nuk i bënin përshtypje, pasi që thotë se ishte shumë e sigurt në qëllimin e saj.

“Unë e ndiej veten edhe paksa krenare. Kam qenë një shtytje e madhe për komunitetin tonë. Jam punësuar, e kam pasur lirinë të dal e të punoj”, thotë Albana.

Por, jo të gjitha gratë e komuniteteve etnike minoritare në Kosovë e kanë pasur fatin e saj.

Sipas një raporti të Institutit për Studime të Avancuara Gap në Prishtinë, të publikuar në shkurt të këtij viti, sfidat për bizneset në pronësi të grave që vijnë nga komunitetet etnike minoritare në Kosovë, janë të shumëllojshme.

Shumica e atyre që janë përmendur në këtë raport, kanë të bëjnë me sfidat financiare, si: vështirësitë deri në arritjen e marrëveshjeve me shitës të mëdhenj, mungesa e trajnimeve për marketing digjital, problemet në blerjen e pajisjeve, etj.

Sipas Ernera Dushicës, hulumtuese në Institutin Gap, një prej arsyeve pse biznese si Elava nuk ndiejnë shumë paragjykime, është se operojnë brenda një tregu që perceptohet në shoqëri si më i përshtatshëm për gratë.

Si sektorë të tillë ajo veçon, ndër të tjerë, gastronominë, pastrimin dhe lulishtet.

Për më tepër, ajo thotë se gratë nuk janë shumë të vetëdijshme për paragjykimet që i përjetojnë, sa janë për sfidat financiare.

“Kur i kemi pyetur se a vëreni dallime në bazë të gjinisë, ato kanë thënë fillimisht ‘jo’. Por, kur i kemi pyetur për lidhjen e kontratave me blerës me shumicë, na kanë thënë ‘jo, unë duhet ta marr burrin me vete’ sepse shumë burra u thonë që nuk bëjnë biznes me gra”, thotë Dushica për REL-in.

Sipas të dhënave të fundit të Agjencisë së Statistikave të Kosovës (ASK) nga tremujori i parë i vitit 2023, mbi 51 për qind e burrave dhe rreth 18 për qind e grave në Kosovë janë të punësuar.

Po i njëjti raport tregon se edhe trendi i vetëpunësimit, përmes krijimit të bizneseve, është më i theksuar në mesin e burrave.

Dushica thotë se gratë janë më shumë të angazhuara në tregun joformal të punës në Kosovë dhe, për këtë arsye, kanë edhe problem në marrjen e kredive, të cilat do t’i ndihmonin në rritjen e biznesit.

“Mungesa e pasurisë formale dhe pronësisë së tokës përbën një pengesë për qasje në kredi. Gratë zotërojnë vetëm 15 për qind të pronave në Kosovë. Pikënisja s’është e njëjtë, se grave, për ta marrë një kredi për biznes, u duhet ta sigurojnë disi atë”, thotë ajo.

Sipas të dhënave të Institutit Gap, rreth 18 për qind e bizneseve të regjistruara në Kosovë, janë në pronësi të grave.

Shifra bie në pak mbi pesë për qind kur merren parasysh vetëm bizneset e udhëhequra nga gratë e komuniteteve etnike minoritare.

Një ndër faktorët që ndikon në përqindjen e ulët të kredive të marra nga gratë, është mungesa e pasurisë që kanë në emër të tyre, për ta siguruar marrjen e kredisë në bankat komerciale, sipas Dushicës.

Albana, si drejtuese e kompanisë Elava në Klinë, thotë se po të mos i ishin dhuruar pajisjet, për të do të ishte e vështirë të hapte biznes.

“Kur kam pastruar vetë, nuk i kam pasur pajisjet e mia. Por, ende jam e re dhe kam qejf t’i arrij disa gjëra që nuk kam arritur t’i bëj më herët”, thotë Albana.

Kjo 33-vjeçare e pranon se është përballur me sfida të ndryshme gjatë fillimit të biznesit të saj, por thekson se dyshimet e të tjerëve nuk ia kishin mposhtur asnjëherë motivin për të punuar.

“Çdo sukses mund të arrihet, vetëm të mos dorëzohesh. Çdo ëndërr mund të preket, edhe qielli me dorë, nëse është sipas qejfit dhe vullnetit të vet”, thotë ajo./REL 

klina kosova

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje