LIVE UPDATES
Bota

Studimi zbulon gjysmën e materies që mungon në Univers: Është gaz hidrogjeni rreth galaktikave!

Ky gaz është shumë i ftohtë dhe shumë i përhapur për t'u parë me teknikat e zakonshme të disponueshme për astronomët, dhe kjo është arsyeja pse ai u ka shmangur vëzhgimeve deri më tani.

25 Prill 2025, 08:36 Nga N.F
Studimi zbulon gjysmën e materies që mungon në Univers:
Foto

SHBA- Astronomët që matin të gjithë lëndën normale në univers deri më tani kanë arritur të gjejnë më pak se gjysmën e materies totale të prodhuar në Big Bengun 13.6 miliardë vjet më parë. Por, ku është pjesa tjetër?

Matjet e reja duket se kanë gjetur këtë lëndë të humbur në formën e gazit të hidrogjenit të jonizuar shumë të përhapur dhe të padukshëm, i cili formon një aureolë rreth galaktikave dhe është më i fryrë dhe më i zgjeruar se sa mendonin astronomët. Studimi, i cili është postuar në bazën e të dhënave arXiv dhe do të publikohet në revistën Physical Review Letters, është bashkëautor nga 75 shkencëtarë nga institucione në mbarë botën.

Sipas studimit, ndërsa materia e errët përbën pjesën më të madhe - rreth 84% - të materies në univers, pjesa tjetër është lëndë normale. Vetëm 7% e materies normale është në formën e yjeve, ndërsa pjesa tjetër është në formën e gazit të padukshëm të hidrogjenit – shumica e të cilit është i jonizuar – në galaktika dhe në fijet që i lidhin ato në një lloj rrjete kozmike.

Si u gjet hidrogjenin e padukshëm

Ky gaz është shumë i ftohtë dhe shumë i përhapur për t'u parë me teknikat e zakonshme të disponueshme për astronomët, dhe kjo është arsyeja pse ai u ka shmangur vëzhgimeve deri më tani. Në studimin e ri, studiuesit vlerësuan shpërndarjen e hidrogjenit të jonizuar rreth galaktikave duke grumbulluar imazhe të rreth 7 milionë galaktikave – të gjitha rreth 8 miliardë vite dritë nga Toka – dhe duke matur ndryshimin e rrezatimit të sfondit të mikrovalës (mbetja e rrezatimit të emetuar nga universi kur ishte në një gjendje presioni dhe presioni jashtëzakonisht të lartë).

"Rrezatimi i sfondit të mikrovalës qëndron pas gjithçkaje që shohim në univers. Është skaji i universit të vëzhgueshëm," tha Simone Ferraro, një shkencëtare në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley.

Imazhet e galaktikave të përdorura u mblodhën nga Instrumenti Spektroskopik i Energjisë së Errët (DESI) në Observatorin Kombëtar Kitt Peak në Arizona, ndërsa matjet e rrezatimit të sfondit të mikrovalës u bënë nga Teleskopi Kozmologjik Atacama (ACT) në Kili.

galatije gaz hidrogjeni

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Shiko video te tjera