25 Prill 2025, 08:36
Nga N.F
Foto
SHBA- Astronomët që matin të gjithë lëndën normale në univers deri më tani kanë arritur të gjejnë më pak se gjysmën e materies totale të prodhuar në Big Bengun 13.6 miliardë vjet më parë. Por, ku është pjesa tjetër?
Matjet e reja duket se kanë gjetur këtë lëndë të humbur në formën e gazit të hidrogjenit të jonizuar shumë të përhapur dhe të padukshëm, i cili formon një aureolë rreth galaktikave dhe është më i fryrë dhe më i zgjeruar se sa mendonin astronomët. Studimi, i cili është postuar në bazën e të dhënave arXiv dhe do të publikohet në revistën Physical Review Letters, është bashkëautor nga 75 shkencëtarë nga institucione në mbarë botën.
Sipas studimit, ndërsa materia e errët përbën pjesën më të madhe - rreth 84% - të materies në univers, pjesa tjetër është lëndë normale. Vetëm 7% e materies normale është në formën e yjeve, ndërsa pjesa tjetër është në formën e gazit të padukshëm të hidrogjenit – shumica e të cilit është i jonizuar – në galaktika dhe në fijet që i lidhin ato në një lloj rrjete kozmike.
Si u gjet hidrogjenin e padukshëm
Ky gaz është shumë i ftohtë dhe shumë i përhapur për t'u parë me teknikat e zakonshme të disponueshme për astronomët, dhe kjo është arsyeja pse ai u ka shmangur vëzhgimeve deri më tani. Në studimin e ri, studiuesit vlerësuan shpërndarjen e hidrogjenit të jonizuar rreth galaktikave duke grumbulluar imazhe të rreth 7 milionë galaktikave – të gjitha rreth 8 miliardë vite dritë nga Toka – dhe duke matur ndryshimin e rrezatimit të sfondit të mikrovalës (mbetja e rrezatimit të emetuar nga universi kur ishte në një gjendje presioni dhe presioni jashtëzakonisht të lartë).
"Rrezatimi i sfondit të mikrovalës qëndron pas gjithçkaje që shohim në univers. Është skaji i universit të vëzhgueshëm," tha Simone Ferraro, një shkencëtare në Universitetin e Kalifornisë, Berkeley.
Imazhet e galaktikave të përdorura u mblodhën nga Instrumenti Spektroskopik i Energjisë së Errët (DESI) në Observatorin Kombëtar Kitt Peak në Arizona, ndërsa matjet e rrezatimit të sfondit të mikrovalës u bënë nga Teleskopi Kozmologjik Atacama (ACT) në Kili.
galatije gaz hidrogjeni
Bota
25 Prill 2025, 08:22
N.F
Trump
SHBA- Presidenti amerikan, Donald Trump nënshkroi të enjten një urdhër ekzekutiv që synon të nxisë industrin&...
Bota
25 Prill 2025, 08:10
N.F
Dodik
BOSNJE- Presidenti i Republikës Srpska, Milorad Dodik ka reaguar pas vendimit të Përfaqësuesit të Lartë, Christian...
Bota
25 Prill 2025, 08:14
r.ll
foto ilustruese
INDI- Pas sulmit në Kashmirin e kontrolluar nga India, në të cilin u vranë 26 vetë, fuqitë bërthamore In...
Bota
25 Prill 2025, 08:05
r.ll
foto ilustruese
HUNGARI- Kudo, ku ai shfaqet ndërkohë në Hungari, njerëzit vërshojnë drejt tij. Ata e brohorasin atë, du...
Bota
25 Prill 2025, 07:55
N.F
Trump
SHBA- Presidenti amerikan, Donald Trump deklaroi se Rusia dhe Ukraina duan paqe dhe u bëri thirrje që të ulen në tryezën e b...
Bota
25 Prill 2025, 07:49
r.ll
foto ilustruese
SHBA- Bisedimet e rëndësisë së lartë për çështjen bërthamore mes Shteteve të Bashkuara ...
Bota
25 Prill 2025, 07:41
N.F
Lavrov
RUSI- Ministri i Jashtëm rus Sergei Lavrov në një intervistë për CBS Neës që do të transmetohet n&...
Bota
25 Prill 2025, 07:39
r.ll
foto ilustruese
VATIKAN- Përgatitjet për funeralin e nesërm të Papës Françesku po kulmojnë orë pas ore ...
Bota
25 Prill 2025, 07:33
N.F
TAJLANDË- Një alarm u ngrit në Tajlandë të premten kur një avion i vogël policie u rrëzua pranë bregut t&eum...
Bota
24 Prill 2025, 22:58
M.L
Foto ilustruese
IZRAEL- Edhe pse Papa Françesku ka 3 ditë që ka ndërruar jetë, Izraeli vetëm sot zyrtarisht ka shprehur ngu...