LIVE UPDATES
Bota

The Economist: Politika tregtare e paqëndrueshme e Trump do të shkaktojë dëme afatgjata!

Një goditje e ngjashme do t’i jepet edhe investimeve kapitale. Më shumë sesa niveli specifik i tarifave, kompanitë kanë nevojë për siguri dhe qëndrueshmëri në rregullat e tregtisë globale, në mënyrë që të planifikojnë investimet afatgjata.

11 Prill 2025, 12:14 Nga N.F
The Economist: Politika tregtare e paqëndrueshme e Trump do të
Trump

SHBA- Më 9 prill, kur Presidenti Donald Trump vendosi të shtyjë për 90 ditë tarifat më të pakuptimta dhe më shkatërruese të tij, pas një rënie dramatike në tregjet financiare, indeksi S&P 500 i aksioneve amerikane u rrit me 9.5% – rritja ditore më e shpejtë në pothuajse 17 vjet. Skenarët më të errët për ekonominë globale, që deri atëherë shqetësonin investitorët, tani duken më pak të mundshëm. Duket se ekziston një kufi në rënien e tregjeve që presidenti është i gatshëm të tolerojë gjatë mandatit të tij. Pas kaosit që pasoi shpalljen e tarifave “reciproke” nga Trump një javë më parë, ky është një burim i rëndësishëm lehtësimi për botën.

Por mos e ngatërroni këtë lehtësim – që thjesht u shmang katastrofa – me fat të mirë. Shoku që Donald Trump i ka shkaktuar tregtisë globale është ende, edhe tani, pa precedent në histori. Ai ka zëvendësuar marrëdhëniet e qëndrueshme tregtare që Amerika ka ndërtuar për më shumë se gjysmë shekulli me një qasje të çrregullt dhe arbitrare, ku vendimet shpallen në rrjetet sociale dhe as këshilltarët e tij nuk e dinë çfarë do të ndodhë më pas.

Dhe, për më tepër, ai vazhdon të jetë në një përplasje të jashtëzakonshme tregtare me Kinën – ekonominë e dytë më të madhe në botë. Investitorët dhe kompanitë kudo në botë janë përballur me tronditje të mëdha.

Tregjet globale u përmbysën pas shpalljes së parë të tarifave nga z. Trump. Indeksi S&P 500 ra me rreth 15%. Obligacionet afatgjata të Thesarit Amerikan u shitën në masë, pasi fondet spekulative u detyruan të mbyllnin pozicionet e tyre të levëruara. Edhe dollari amerikan – që zakonisht shihet si një strehë e sigurt në kohë pasigurie – pësoi rënie. Pas shtyrjes së tarifave, tregjet e aksioneve përjetuan një rritje të vrullshme. Vetëm brenda një dite, vlera e kompanisë Nvidia u luhat me më shumë se 430 miliardë dollarë.

Megjithatë, edhe pas pezullimit të tarifave, interesat e obligacioneve të Thesarit mbeten të larta. Aksionet globale janë ende 11% nën nivelet më të larta të arritura në shkurt – dhe kjo është e justifikuar.

Trump e ka rritur normën mesatare të tarifave amerikane në mbi 25% që nga janari, dhe ka paralajmëruar tarifa të reja, përfshirë ndaj importeve të produkteve farmaceutike. Këshilltarët e presidentit tregojnë një indiferencë befasuese ndaj dëmit ekonomik që mund të shkaktojnë tarifat. Sipas tyre, tarifat i paguajnë të huajt dhe rëniet në tregjet financiare prekin vetëm investitorët e pasur.

Por rënia e dollarit thuajse garanton që tarifat do të shkaktojnë rritje të çmimeve për konsumatorët amerikanë, duke ndikuar drejtpërdrejt në të ardhurat reale të familjeve. Kjo do të godasë konsumin, përfshirë atë të produkteve të prodhuara në SHBA, dhe pasiguria që krijon luhatja e tregjeve financiare vetëm sa e shton efektin negativ në besimin e konsumatorëve.

Një goditje e ngjashme do t’i jepet edhe investimeve kapitale. Më shumë sesa niveli specifik i tarifave, kompanitë kanë nevojë për siguri dhe qëndrueshmëri në rregullat e tregtisë globale, në mënyrë që të planifikojnë investimet afatgjata.

Për shembull, edhe pse anëtarësimi i Kinës në Organizatën Botërore të Tregtisë (WTO) në vitin 2001 solli një bum në tregtinë globale, ai nuk përfshiu ndonjë ulje domethënëse të barrierave tregtare me SHBA-në. Ajo që ndodhi realisht ishte rritja e besimit të bizneseve se nuk do të kishte një luftë tregtare – një efekt që ekonomistët më pas e vlerësuan si ekuivalent me një ulje prej 13 pikë përqindjeje të tarifave.

Tani, Trump e ka përmbysur atë efekt besimi, si për Amerikën, ashtu edhe për partnerët e saj tregtarë – veçanërisht sepse tarifat e tij kanë injoruar marrëveshjet tregtare ekzistuese të SHBA-së, përfshirë edhe ato që ai vetë ka nënshkruar gjatë mandatit të tij të parë.

Është ende e paqartë se çfarë synon realisht Trump të arrijë gjatë këtyre 90 ditëve pezullimi. Qëllimet e tij të dukshme – të ushtrojë presion për lëshime nga vendet e tjera dhe të rikthejë prodhimin në SHBA – janë në kundërshtim me njëra-tjetrën.
Nëse tarifat ulen, atëherë rikthimi i prodhimit në SHBA nuk ka për të ndodhur. Por nëse partnerët tregtarë dyshojnë se ai është i përkushtuar ndaj një linje proteksioniste, pse do të bënin lëshime?

Dhe, edhe nëse të gjitha tarifat do të tërhiqen, kujtesa për “Ditën e Çlirimit” – një ditë e trazuar në tregjet globale – do të mbetet në mendjet e çdo kompanie që planifikon të ndërtojë një zinxhir furnizimi global. Në çdo rast, Trump vazhdon të jetë në një përplasje të hapur me Kinën – dhe një tërheqje prej saj nuk do të jetë e lehtë.

Në momentin kur u publikua ky editorial, tarifa e re e SHBA-së ndaj importeve kineze kishte arritur në 125%, ndërsa tarifat e vendosura nga Kina – përfshirë ato hakmarrëse – kishin shkuar në 84%. Këto tarifa janë mjaftueshëm të larta për të shkatërruar tregtinë e mallrave midis dy ekonomive më të mëdha në botë, të cilat deri më tani kanë qenë të lidhura thellësisht, edhe pse tensionet ndërmjet tyre janë shtuar vazhdimisht.

Trump ka deklaruar se “Kina dëshiron një marrëveshje”, por ashtu si me aleatët e Amerikës, vetëm ai e di se çfarë marrëveshje ka në mendje. Për më shumë se një dekadë, nuk kanë munguar ankesat nga Perëndimi lidhur me qasjen e Kinës ndaj tregtisë.

Asnjë prej këtyre praktikave nuk e bën Amerikën më të varfër në total, por e bën tregtinë me Kinën të perceptohet si e padrejtë – veçanërisht nga ata punëtorë amerikanë që kanë humbur vendet e tyre të punës për shkak të konkurrencës kineze.

Megjithatë, një luftë tarifore shkatërruese dhe e paparashikueshme nuk ka qenë kurrë mënyra e duhur për të adresuar këto probleme — të cilat, për më tepër, priteshin të përmirësoheshin ndërkohë që Kina po stimulon ekonominë e saj. Tarifat nga të dyja palët po shkaktojnë dëme të thella ekonomike dhe madje po rrisin rrezikun e një përplasjeje ushtarake.

Një qasje më premtuese për SHBA-në do të kishte qenë të bashkonte aleatët në një bllok tregtar të lirë mjaftueshëm të madh, për t’i imponuar Kinës ndryshimin e praktikave të saj tregtare si kusht për t’u bërë pjesë.
Kjo ishte strategjia pas Partneritetit Trans-Paqësor (TPP) – një marrëveshje tregtare që Trump e anuloi menjëherë në mandatin e tij të parë.

Sekretari i Thesarit, Scott Bessent, flet sot për mundësinë e një marrëveshjeje tregtare me aleatët dhe përballjen me Kinën “si grup”. Por tani që Amerika i ka shtypur aleatët e saj dhe ka hequr dorë nga marrëveshjet e mëparshme, do ta ketë shumë më të vështirë t’i bindë ata të bashkëpunojnë.

Kjo është pasqyra e miopisë së axhendës së rrezikshme të Trump. Brenda vetëm dhjetë ditëve, presidenti ka shkatërruar themelet e qëndrueshme mbi të cilat mbështetej ekonomia botërore, duke i zëvendësuar ato me paqëndrueshmëri ekstreme dhe konfuzion.
Disa nga pasojat e këtij kaosi mund të jenë zbutur për momentin — por do të duhen shumë vite për të rindërtuar atë që është shkatërruar./ The Economist

Marrë nga Monitor

trump shba tarifa

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje