LIVE UPDATES
Politike

Rama për gazetën gjermane Dezeen: Duam një histori dashurie mes arkitektëve dhe Shqipërisë

Rama tha se kontribuoi në festival sepse beson se arkitektët duhet të kenë një rol më të madh në zhvillimin e qyteteve dhe vendeve, duke shprehur keqardhje për ndikimin në rënie të profesionit në nivelet më të larta të politikës.

29 Tetor 2025, 17:48 Nga E. D
Rama për gazetën gjermane Dezeen: Duam një histori dashurie mes
Edi Rama

TIRANË- Kryeministri Edi Rama ka dhënë një intervistë për gazetën gjermane Dezeen, ku shpjegoi se pse po i kushton kaq shumë vëmendje arkitekturës. Dezeen thekson se Kombi i vogël ballkanik është aktualisht një vatër e papritur e arkitekturës tërheqëse  me projekte të mëdha që po realizohen nga studio ndërkombëtare të njohura, duke përfshirë MVRDV, BIG dhe Ricardo Bofill Taller de Arquitectura.

"Një festival arkitekturor është më i rëndësishëm sesa një samit politik"

Duke folur për Dezeen nga zyra e tij në Tiranë, Rama shprehu besimin e tij në fuqinë e arkitekturës për të sjellë ndryshime pozitive në Shqipëri.

"Unë besoj shumë në arkitekturë dhe në fuqinë e arkitekturës për të ndikuar në mënyrën se si jetojmë. Mendoj se për një vend si Shqipëria, arkitektura e mirë është një prani ngritëse është një burim energjie shtesë për shoqërinë dhe për mënyrën se si e parashikojmë të ardhmen tonë," tha Rama. 

Jashtëzakonisht për një udhëheqës botëror, Rama ka një interes të veçantë në arkitekturë. Ai zbulon se është një lexues i rregullt i Dezeen, duke e përdorur atë për të zbuluar arkitektë që aktualisht punojnë në Shqipëri dhe së fundmi drejtoi edicionin e parë të festivalit të arkitekturës Bread & Heart  në Tiranë.

"Për mua, një festival arkitekture është më i rëndësishëm sesa një samit politik. Është një festë e diçkaje që ka të bëjë absolutisht me gjithçka tjetër," tha ai. 

Rama tha se kontribuoi në festival sepse beson se arkitektët duhet të kenë një rol më të madh në zhvillimin e qyteteve dhe vendeve, duke shprehur keqardhje për ndikimin në rënie të profesionit në nivelet më të larta të politikës.

"Arkitektura, e cila ka qenë shumë e rëndësishme në jetën e botës për shekuj me radhë, nuk ka më vendin që kishte dikur në punët e vendeve, në punët e udhëheqësve të vendeve. Kjo është për të ardhur keq, sepse arkitektura mund të ndihmojë shumë. Nëse nuk është e mirë, arkitektura mund të ndikojë keq. Për mijëra vjet, arkitektët ishin në të njëjtin hapësirë ​​me mbretërit dhe të tjerët (sundimtarët), kështu që ishte pjesë e gjithë idesë së ndërtimit ose zhvillimit të një vendi të punoje me arkitektët, t'i dëgjoje ata, t'i kuptoje ata," tha Rama. 

"Isha shumë i tronditur kur pashë piramidën në Luvër"

Rama ka qenë kryeministër i Shqipërisë për 13 vitet e fundit dhe më parë ka qenë kryetar bashkie i Tiranës. Ai nisi transformimin e vazhdueshëm të qytetit gjatë kohës së tij si kryetar bashkie me prishjen e shumë zhvillimeve informale. Kjo periudhë, së bashku me përvojën e tij në zbulimin e arkitekturës ndërkombëtare pas rënies së komunizmit në Shqipëri në vitin 1990, pati një ndikim të madh në pikëpamjen e tij për arkitekturën.

"Duke qenë kryetar bashkie dhe duke kaluar nëpër një periudhë shumë, shumë të tmerrshme të qytetit, duke shembur më shumë se 10,000 ndërtesa të paligjshme dhe duke u përpjekur të kuptoja se çfarë të bëja me pjesën tjetër, kuptova se arkitektura e mirë mund ta ndryshonte drejtimin në shumë mënyra. Jo vetëm mënyrën se si ndërtojmë, por edhe mënyrën se si mendojmë për jetën tonë të përbashkët, vendin tonë të përbashkët dhe të ardhmen në vendin tonë të përbashkët.

U rrita dhe praktikisht gjysma e jetës sime kaloi nën një regjim që na izolonte nga pjesa tjetër e botës, ku arkitektura ishte thjesht funksionalizëm. Dhe pastaj pashë botën dhe u trondita, për shembull, kur përjetova piramidën në Luvër - këtë bashkëjetesë të dy epokave krejtësisht të ndryshme dhe arkitektëve të ndryshëm, dhe mënyrave të ndryshme të të kuptuarit të arkitekturës në një hapësirë", tha Rama.

Disa ndërtesa të larta radikale janë aktualisht në ndërtim e sipër në kryeqytetin shqiptar , të projektuara nga disa nga studiot më të njohura të arkitekturës në botë, duke përfshirë MVRDV , Stefano Boeri Architetti , OMA dhe Ricardo Bofill Taller de Arquitectura. Rama dëshiron të sigurojë që arkitektura e krijuar në valën aktuale të zhvillimit të jetë unike për Shqipërinë.

“Kur bëhet fjalë për identitetin, ne përpiqemi tu themi atyre se duam ndërtesa që lidhen me inteligjencën e territorit. Ne nuk duam arkitekturën gjenerike ose arkitekturën globale, nuk duam të kemi ndërtesa të bukura që i përkasin thjesht botës dhe aspak neve. Ne duam ndërtesa që na përkasin neve dhe botës. Nuk duam që yjet të bien nga qielli dhe të bëhen monumente. Duam histori dashurie midis arkitektëve dhe Shqipërisë," tha Rama. 

"Ka ndërtesa në Shqipëri që nuk mund t'i imagjinosh në Romë apo Paris"

Disa nga ndërtesat në zhvillim i referohen drejtpërdrejt vendit, siç është Ndërtesa e Skënderbeut, e cila është bazuar në kokën e heroit kombëtar të Shqipërisë, dhe Doëntoën One Tirana, e cila paraqet një hartë të pikseluar të vendit në fasadën e saj. Rama duket i impresionuar nga mënyra se si arkitektët ndërkombëtarë e kanë përqafuar idenë e krijimit të ndërtesave interesante që janë të frymëzuara nga Shqipëria dhe historia e saj e kohëve të fundit, e shënuar nga rënia e komunizmit në një ekonomi shumë të pakontrolluar gjatë viteve 1990.

"Vendi ka ndryshuar nga një vend shumë i izoluar, i organizuar brutalisht, pa liri dhe me një arkitekturë krejtësisht lineare, ultrafunksionaliste, aspak të hapur ndaj kreativitetit, në një vend që papritmas u bë platforma e ndërhyrjeve të paligjshme kudo. Dhe ky është materiali me të cilin punojnë arkitektët ndërkombëtarë, kështu që u takon merita atyre, ata në një farë mënyre e kanë respektuar atë si inteligjencën e tokës. Pra, arkitektura e gjallë siç e quajtët ju buron nga kjo. Dhe po, duhet të jemi të lumtur që ka ndërtesa në Shqipëri që nga njëra anë janë të përshtatshme për botimin tuaj, dhe nga ana tjetër nuk mund t'i imagjinoni në Romë, Paris apo Amsterdam," tha Rama.

"Tirana nuk është Dubai i ri"

Sipas Ramës, atij i është dashur tu shpjegojë drejtpërdrejt zhvilluesve dhe arkitektëve se çfarë po përpiqet të arrijë duke zhvilluar Tiranën. Ai përshkroi një këshillë që i ishte dhënë një arkitekti të shquar.

“E pashë ndërtesën dhe thashë, ‘dëgjoni, është një ndërtesë e bukur, por ka një problem, nuk mund të ndërtohet këtu – duhet të ndërtohet në Dubai. Dhe djali tha, 'por Tirana është Dubai i ri?' Unë thashë, 'jo, Tirana nuk është Dubai i ri. Tirana është Tirana'. (I thashë arkitektit) Eja dhe fol me malin, dëgjo lumin, përpiqu të kuptosh se çfarë po të pëshpërit toka, shiko pemët, shiko njerëzit, ha diçka, pi diçka dhe le të shohim çfarë do të ndodhë - pra ky është shpirti," tha ai. 

Zhvillimi i shpejtë dhe ndërtesat e shumta me pamje të pazakontë në Tiranë kanë tërhequr vëmendje negative. Por Rama e hodhi poshtë këtë si mashtrim.

"Meqenëse ndikimi është shumë i fortë, ka shumë budallallëqe në mediat kryesore ndërkombëtare, duke pyetur se çfarë fshihet pas kësaj, si janë ndërtuar ato, pastrim parash, kriminalitet të gjitha këto gjëra të çmendura", tha ai.

"Dhe kjo është e dhimbshme, sepse ndikimi është shumë i fortë."

"Këta njerëz që bëjnë këto komente janë prodhues të kokoshkave. Ata thjesht bëjnë kokoshka për njerëzit që shkojnë në kinema, dhe të nesërmen ajo që mbetet është filmi, jo kokoshkat. Nuk ka rëndësi, sepse kokoshkat gëlltiten dhe treten, ndërsa ndërtesat do të jenë aty përjetësisht, shpresoj. Pra, kujt i interesojnë kokoshkat?", tha ia. 

"Pas 10 vitesh do të kemi yllin tonë"

Rama është qartësisht krenar për numrin e arkitektëve me famë ndërkombëtare që punojnë aktualisht në vendin e tij. Ai i përshkruan ata si "ushtria e madhe e Shqipërisë".

“Ne kemi një pjesë të madhe të kremës së arkitektëve të sotëm dhe është vërtet shumë prekëse, është emocionale, është vërtet e fortë të shohësh emra që na afrohen – emra që, deri jo shumë vite më parë, nuk do ta imagjinonim kurrë t’i shihnim përreth.

Ata duan të punojnë me ne dhe duan të jenë pjesë e kësaj përvoje. Ata duan të jenë pjesë e asaj që ne tani e kemi pagëzuar ushtria e madhe e Shqipërisë.Pra, ne kemi një ushtri, një ushtri me mendje të mëdha, punëtorë të palodhur, me kaq shumë përvojë."
Ai beson se kaq shumë arkitektë ndërkombëtarë që punojnë në vend do të ndikojnë në brezin e ardhshëm të arkitektëve të lindur në Shqipëri dhe do të çojnë në ngritjen e një arkitekti yll në Shqipëri.

"Mendoj se kemi universitetin më të madh të arkitekturës në ajër të hapur, sepse të gjithë arkitektët vendas, arkitektët e rinj, punojnë me këta djem, kanë këto përvoja. Kështu që besoj se brenda 10 vitesh do të kemi yllin tonë. Do të kemi Bjarken [Ingelsin] tonë brenda 10 vitesh. Pse jo?", deklaroi Rama./Dosja.al

edi rama

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj