LIVE UPDATES
Politike

Rama për gazetën gjermane Dezeen: Duam një histori dashurie mes arkitektëve dhe Shqipërisë

Rama tha se kontribuoi në festival sepse beson se arkitektët duhet të kenë një rol më të madh në zhvillimin e qyteteve dhe vendeve, duke shprehur keqardhje për ndikimin në rënie të profesionit në nivelet më të larta të politikës.

29 Tetor 2025, 17:48 Nga E. D
Rama për gazetën gjermane Dezeen: Duam një histori dashurie mes
Edi Rama

TIRANË- Kryeministri Edi Rama ka dhënë një intervistë për gazetën gjermane Dezeen, ku shpjegoi se pse po i kushton kaq shumë vëmendje arkitekturës. Dezeen thekson se Kombi i vogël ballkanik është aktualisht një vatër e papritur e arkitekturës tërheqëse  me projekte të mëdha që po realizohen nga studio ndërkombëtare të njohura, duke përfshirë MVRDV, BIG dhe Ricardo Bofill Taller de Arquitectura.

"Një festival arkitekturor është më i rëndësishëm sesa një samit politik"

Duke folur për Dezeen nga zyra e tij në Tiranë, Rama shprehu besimin e tij në fuqinë e arkitekturës për të sjellë ndryshime pozitive në Shqipëri.

"Unë besoj shumë në arkitekturë dhe në fuqinë e arkitekturës për të ndikuar në mënyrën se si jetojmë. Mendoj se për një vend si Shqipëria, arkitektura e mirë është një prani ngritëse është një burim energjie shtesë për shoqërinë dhe për mënyrën se si e parashikojmë të ardhmen tonë," tha Rama. 

Jashtëzakonisht për një udhëheqës botëror, Rama ka një interes të veçantë në arkitekturë. Ai zbulon se është një lexues i rregullt i Dezeen, duke e përdorur atë për të zbuluar arkitektë që aktualisht punojnë në Shqipëri dhe së fundmi drejtoi edicionin e parë të festivalit të arkitekturës Bread & Heart  në Tiranë.

"Për mua, një festival arkitekture është më i rëndësishëm sesa një samit politik. Është një festë e diçkaje që ka të bëjë absolutisht me gjithçka tjetër," tha ai. 

Rama tha se kontribuoi në festival sepse beson se arkitektët duhet të kenë një rol më të madh në zhvillimin e qyteteve dhe vendeve, duke shprehur keqardhje për ndikimin në rënie të profesionit në nivelet më të larta të politikës.

"Arkitektura, e cila ka qenë shumë e rëndësishme në jetën e botës për shekuj me radhë, nuk ka më vendin që kishte dikur në punët e vendeve, në punët e udhëheqësve të vendeve. Kjo është për të ardhur keq, sepse arkitektura mund të ndihmojë shumë. Nëse nuk është e mirë, arkitektura mund të ndikojë keq. Për mijëra vjet, arkitektët ishin në të njëjtin hapësirë ​​me mbretërit dhe të tjerët (sundimtarët), kështu që ishte pjesë e gjithë idesë së ndërtimit ose zhvillimit të një vendi të punoje me arkitektët, t'i dëgjoje ata, t'i kuptoje ata," tha Rama. 

"Isha shumë i tronditur kur pashë piramidën në Luvër"

Rama ka qenë kryeministër i Shqipërisë për 13 vitet e fundit dhe më parë ka qenë kryetar bashkie i Tiranës. Ai nisi transformimin e vazhdueshëm të qytetit gjatë kohës së tij si kryetar bashkie me prishjen e shumë zhvillimeve informale. Kjo periudhë, së bashku me përvojën e tij në zbulimin e arkitekturës ndërkombëtare pas rënies së komunizmit në Shqipëri në vitin 1990, pati një ndikim të madh në pikëpamjen e tij për arkitekturën.

"Duke qenë kryetar bashkie dhe duke kaluar nëpër një periudhë shumë, shumë të tmerrshme të qytetit, duke shembur më shumë se 10,000 ndërtesa të paligjshme dhe duke u përpjekur të kuptoja se çfarë të bëja me pjesën tjetër, kuptova se arkitektura e mirë mund ta ndryshonte drejtimin në shumë mënyra. Jo vetëm mënyrën se si ndërtojmë, por edhe mënyrën se si mendojmë për jetën tonë të përbashkët, vendin tonë të përbashkët dhe të ardhmen në vendin tonë të përbashkët.

U rrita dhe praktikisht gjysma e jetës sime kaloi nën një regjim që na izolonte nga pjesa tjetër e botës, ku arkitektura ishte thjesht funksionalizëm. Dhe pastaj pashë botën dhe u trondita, për shembull, kur përjetova piramidën në Luvër - këtë bashkëjetesë të dy epokave krejtësisht të ndryshme dhe arkitektëve të ndryshëm, dhe mënyrave të ndryshme të të kuptuarit të arkitekturës në një hapësirë", tha Rama.

Disa ndërtesa të larta radikale janë aktualisht në ndërtim e sipër në kryeqytetin shqiptar , të projektuara nga disa nga studiot më të njohura të arkitekturës në botë, duke përfshirë MVRDV , Stefano Boeri Architetti , OMA dhe Ricardo Bofill Taller de Arquitectura. Rama dëshiron të sigurojë që arkitektura e krijuar në valën aktuale të zhvillimit të jetë unike për Shqipërinë.

“Kur bëhet fjalë për identitetin, ne përpiqemi tu themi atyre se duam ndërtesa që lidhen me inteligjencën e territorit. Ne nuk duam arkitekturën gjenerike ose arkitekturën globale, nuk duam të kemi ndërtesa të bukura që i përkasin thjesht botës dhe aspak neve. Ne duam ndërtesa që na përkasin neve dhe botës. Nuk duam që yjet të bien nga qielli dhe të bëhen monumente. Duam histori dashurie midis arkitektëve dhe Shqipërisë," tha Rama. 

"Ka ndërtesa në Shqipëri që nuk mund t'i imagjinosh në Romë apo Paris"

Disa nga ndërtesat në zhvillim i referohen drejtpërdrejt vendit, siç është Ndërtesa e Skënderbeut, e cila është bazuar në kokën e heroit kombëtar të Shqipërisë, dhe Doëntoën One Tirana, e cila paraqet një hartë të pikseluar të vendit në fasadën e saj. Rama duket i impresionuar nga mënyra se si arkitektët ndërkombëtarë e kanë përqafuar idenë e krijimit të ndërtesave interesante që janë të frymëzuara nga Shqipëria dhe historia e saj e kohëve të fundit, e shënuar nga rënia e komunizmit në një ekonomi shumë të pakontrolluar gjatë viteve 1990.

"Vendi ka ndryshuar nga një vend shumë i izoluar, i organizuar brutalisht, pa liri dhe me një arkitekturë krejtësisht lineare, ultrafunksionaliste, aspak të hapur ndaj kreativitetit, në një vend që papritmas u bë platforma e ndërhyrjeve të paligjshme kudo. Dhe ky është materiali me të cilin punojnë arkitektët ndërkombëtarë, kështu që u takon merita atyre, ata në një farë mënyre e kanë respektuar atë si inteligjencën e tokës. Pra, arkitektura e gjallë siç e quajtët ju buron nga kjo. Dhe po, duhet të jemi të lumtur që ka ndërtesa në Shqipëri që nga njëra anë janë të përshtatshme për botimin tuaj, dhe nga ana tjetër nuk mund t'i imagjinoni në Romë, Paris apo Amsterdam," tha Rama.

"Tirana nuk është Dubai i ri"

Sipas Ramës, atij i është dashur tu shpjegojë drejtpërdrejt zhvilluesve dhe arkitektëve se çfarë po përpiqet të arrijë duke zhvilluar Tiranën. Ai përshkroi një këshillë që i ishte dhënë një arkitekti të shquar.

“E pashë ndërtesën dhe thashë, ‘dëgjoni, është një ndërtesë e bukur, por ka një problem, nuk mund të ndërtohet këtu – duhet të ndërtohet në Dubai. Dhe djali tha, 'por Tirana është Dubai i ri?' Unë thashë, 'jo, Tirana nuk është Dubai i ri. Tirana është Tirana'. (I thashë arkitektit) Eja dhe fol me malin, dëgjo lumin, përpiqu të kuptosh se çfarë po të pëshpërit toka, shiko pemët, shiko njerëzit, ha diçka, pi diçka dhe le të shohim çfarë do të ndodhë - pra ky është shpirti," tha ai. 

Zhvillimi i shpejtë dhe ndërtesat e shumta me pamje të pazakontë në Tiranë kanë tërhequr vëmendje negative. Por Rama e hodhi poshtë këtë si mashtrim.

"Meqenëse ndikimi është shumë i fortë, ka shumë budallallëqe në mediat kryesore ndërkombëtare, duke pyetur se çfarë fshihet pas kësaj, si janë ndërtuar ato, pastrim parash, kriminalitet të gjitha këto gjëra të çmendura", tha ai.

"Dhe kjo është e dhimbshme, sepse ndikimi është shumë i fortë."

"Këta njerëz që bëjnë këto komente janë prodhues të kokoshkave. Ata thjesht bëjnë kokoshka për njerëzit që shkojnë në kinema, dhe të nesërmen ajo që mbetet është filmi, jo kokoshkat. Nuk ka rëndësi, sepse kokoshkat gëlltiten dhe treten, ndërsa ndërtesat do të jenë aty përjetësisht, shpresoj. Pra, kujt i interesojnë kokoshkat?", tha ia. 

"Pas 10 vitesh do të kemi yllin tonë"

Rama është qartësisht krenar për numrin e arkitektëve me famë ndërkombëtare që punojnë aktualisht në vendin e tij. Ai i përshkruan ata si "ushtria e madhe e Shqipërisë".

“Ne kemi një pjesë të madhe të kremës së arkitektëve të sotëm dhe është vërtet shumë prekëse, është emocionale, është vërtet e fortë të shohësh emra që na afrohen – emra që, deri jo shumë vite më parë, nuk do ta imagjinonim kurrë t’i shihnim përreth.

Ata duan të punojnë me ne dhe duan të jenë pjesë e kësaj përvoje. Ata duan të jenë pjesë e asaj që ne tani e kemi pagëzuar ushtria e madhe e Shqipërisë.Pra, ne kemi një ushtri, një ushtri me mendje të mëdha, punëtorë të palodhur, me kaq shumë përvojë."
Ai beson se kaq shumë arkitektë ndërkombëtarë që punojnë në vend do të ndikojnë në brezin e ardhshëm të arkitektëve të lindur në Shqipëri dhe do të çojnë në ngritjen e një arkitekti yll në Shqipëri.

"Mendoj se kemi universitetin më të madh të arkitekturës në ajër të hapur, sepse të gjithë arkitektët vendas, arkitektët e rinj, punojnë me këta djem, kanë këto përvoja. Kështu që besoj se brenda 10 vitesh do të kemi yllin tonë. Do të kemi Bjarken [Ingelsin] tonë brenda 10 vitesh. Pse jo?", deklaroi Rama./Dosja.al

edi rama

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje