LIVE UPDATES
Ekonomi

Aksionerët preferojnë të mos ua kalojnë fëmijëve bizneset që i kanë rritur vetë

As grupmosha nga 32-42 vjeç nuk ka arritur të shkëlqejë në biznes, me vetëm 12 ndërmarrje, ose 9% e VIP-ave. Por, ndryshe nga më të rinjtë, pjesa më e madhe ia kanë dalë që të ecin me forcat e veta.

5 Maj 2024, 07:18 Nga r.ll
Aksionerët preferojnë të mos ua kalojnë fëmijëve
foto ilustruese

TIRANË- Shumë prej aksionerëve kryesorë rezulton se preferojnë të vazhdojnë të ruajnë kontrollin e plotë mbi ndërmarrjet, apo grupet që ata kanë krijuar e rritur në vite.

Sipas një kërkimi të mëparshëm të “Monitor” në listën e 200 sipërmarrësve më të mëdhenj sipas të ardhurave për vitin 2021, vetëm 7 kompani shqiptare, nga më të mëdhatë sipas qarkullimit vjetor, kishin të paktën një aksioner më të ri sesa 32 vjeç (të lindur pas vitit 1990). Këta përbëjnë vetëm 6% të totalit të 130 sipërmarrjeve të marra në analizë, duke përjashtuar bizneset me kapital të huaj, bankat dhe shoqëritë e sigurimit.

Më të rinjtë janë të moshës 25 vjeç. Por, të gjithë këta të rinj rezultojnë, sipas dokumenteve zyrtare në Qendrën Kombëtare të Biznesit (QKB) se i kanë përfituar këto aksione si trashëgimi nga prindërit, ose për shkak të lidhjeve familjare, apo të biznesit që mund të kenë pasur me kompani të tjera.

As grupmosha nga 32-42 vjeç nuk ka arritur të shkëlqejë në biznes, me vetëm 12 ndërmarrje, ose 9% e VIP-ave. Por, ndryshe nga më të rinjtë, pjesa më e madhe ia kanë dalë që të ecin me forcat e veta.

Vetëm 16% e tyre kanë përfituar aksione, për shkak të trashëgimisë apo lidhjeve familjare.

Aksionerët e moshës nën 42 vjeç, që kanë aksione në kompanitë më të mëdha me kapital shqiptar në vend, përbëjnë vetëm 15% të totalit të VIP-ave. 26% janë të grupmoshës 43 deri në 52 vjeç.

Mbizotërues tek VIP-at është mosha 53 vjeç e lart (të lindur përpara vitit 1970), që zë gati 60% të totalit të aksionerëve të kompanive VIP.

“Kastrati”, grupi më i madh në vend, me një diversifikim të shpejtë vitet e fundit, vijon të zotërohet 65% nga themeluesi i tij, Shefqet Kastrati, ndonëse djali i tij është zv.president i grupit, ndërsa aksionerët e tjerë janë të afërmit e tij.

Luigj Aliaj, drejtues në grupin “Kastrati”, thotë se edhe në botë kjo është praktika që ndiqet. Prindërit nuk nxitojnë t’ua lënë aksionet fëmijëve të tyre, nga frika se mos nxisin parazitizmin tek ata dhe nuk i motivojnë në jetë që të ecin përpara.

Ndërsa në Shqipëri ka dhe një problem tjetër. Në përgjithësi, biznesi është familjar dhe ka filluar nga zero, por kontribut kanë dhënë dhe vëllezërit, kushërinjtë apo miqtë, ndonëse në letra, pronësia figuron vetëm në një person.

Ndaj një kalim trashëgimie do të krijonte probleme dhe hatërmbetje mes disa personave që mund të kishin pretendime për të njëjtën pronësi.

Pse nuk duhet të dilni kurrë në pension?

Në një episod të serialit të njohur televiziv “Sopranot”, që nisi të transmetohej në vitet 1990, një gangster i thotë kryetarit Toni se dëshiron të tërhiqet nga loja, shkruan The Economist.

“Çfarë je ti, një lojtar hokej?”, ia ktheu Toni me zemërim. Natyrisht, njerëzit e zakonshëm që nuk janë kriminelë droge dhe që po mendojnë të largohen nga bota e punës, nuk kanë pse të shqetësohen për gishtërinj të thyer apo dëmtime të tjera trupore.

Por edhe ata duhet të përballen me humbje të tjera që mund të jenë të dhimbshme: humbja e të ardhurave, e një qëllimi në jetë, ose edhe më keq, e rëndësisë si person.

Disa njerëz thjesht nuk duan të heqin dorë. Giorgio Armani nuk pranon të heqë dorë nga roli si drejtuesi i shtëpisë së modës, edhe tashmë në moshën 89-vjeçare. Edhe pse është njeriu i dytë më i pasur në Itali, ai ka të njëjtën etikë të fortë pune.

Charlie Munger, ndihmësi i manjatit Warren Buffett në firmën Berkshire Hathaway, punoi në centralin e investimeve derisa vdiq vitin e kaluar në moshën 99-vjeçare. Vetë zoti Buffett po vazhdon punën me energji në moshën 93-vjeçare.

Natyrisht, njerëz si Armani, Buffett ose Munger, janë të jashtëzakonshëm. Por ata nuk janë unikë në dëshirën për të qëndruar aktivë profesionalisht edhe në një moshë më të madhe. Një sondazh i këtij viti zbuloi se pothuajse një në tre amerikanë, thonë se mund të mos dalin kurrë në pension.

Shumica prej tyre thanë se nuk mund të përballonin dot financiarisht jetesën po të largoheshin nga një punë me kohë të plotë, veçanërisht kur inflacioni po gërryen gjithnjë e më tepër ndihmat e marra nga Sigurimet Shoqërore.

Por hamendësoni sikur ju jeni ndër ata njerëz me fat, që mund të zgjedhin të largohen nga puna. A duhet ta bëni këtë?

Dikur, ecuria si profesionist në botën e korporatave, ishte pak a shumë e parashikueshme. Punonjësi ngjiste shkallët e karrierës, duke fituar më shumë prestigj dhe pagë më të lartë në çdo hap.

Pastaj, në fillim të të 60-ave, kompania hidhte një festë pensioni një të premte pasdite, dhe këtu përfundonte rrugëtimi i karrierës.

Që të nesërmen, personi shkëputej krejt nga bota e takimeve, objektivave, detyrave dhe punëve të tjera. Nëse kishte ende energji të tepërta, pensionisti mund ta përdorte atë duke luajtur në shtëpi me nipërit dhe mbesat. Nëse nuk kishte nipër e mbesa, mbeteshin fjalëkryqet, televizori dhe një batanije.

Edhe pse nxitja intelektuale ndikon në mbajtjen larg të depresionit dhe dëmtimit konjitiv, shumë profesionistë në sektorin e teknologjisë, dalin në pension sapo u këshillohet ta bëjnë, për t’i lënë hapësirë brezit të ri, duke thënë se nuk do të ishte realiste të pretendonin se mund të ruanin përparësinë e tyre në këtë fushë.

Megjithatë, të ikësh do të thotë të largohesh nga qendra e vëmendjes. Koha e lirë bëhet disi e pakuptimtë, pasi nuk je më në lojë.

Në fund të fundit, gjërat kanë ndryshuar. Jetëgjatësia po zgjatet. Është e vërtetë se, edhe pse vitet pas daljes në pension po zgjaten gjithnjë e më shumë, ato nuk kanë pse të jenë të mërzitshme apo të çojnë në një jetë pa kuptim.

Nëse dilni në pension pas 32 vjetësh si avokat në Bankën Botërore, mund të filloni ta kaloni kohën e lirë duke u marrë me fotografi dhe duke koleksionuar sende të rralla. Nuk keni pse të ndieni mungesën e punës apo të vuani nga mungesa e një qëllimi në jetë.

Për shembull, nëse nuk jeni më shef spitali, mund t’i bashkoheni organizatës Médecins Sans Frontières për punë të herëpashershme, mësimdhënie ose ndihmë në klinikën tuaj lokale. Vetëvlerësimi dhe rritja personale mund të rrjedhin nga shumë burime, duke përfshirë punën jofitimprurëse ose të mësuarit e të tjerëve si të ngrenë një biznes.

Por a mund të zëvendësojnë të gjitha këto, kornizën dhe zhurmën e të qenët pjesë e aksionit të punës? Mund të keni një axhendë boshe, pa afate, takime dhe tabela, por mund t’u drejtoheni teatrove, ekspozitave të artit dhe kurseve të kërcimit.

Kënaqësi të tilla janë të gjitha të mira të mjaftueshme për shumë njerëz. Por për ata që janë jashtëzakonisht ambiciozë dhe të përkushtuar, gjëra të tilla mund të duken të kota dhe madje, paksa të sikletshme.

Kjo për shkak se të qenët i dobishëm është një ndjesi që sjell kënaqësi të thellë. Dhe entuziazmi, edhe në doza shumë më të ulëta se ai që ndien në fillim të një karriere, vepron si një lloj kure kundër plakjes.

Sa herë që zotit Armani i thonë të tërhiqet dhe të shijojë frytet e punës së tij, ai përgjigjet “absolutisht jo”. Është i përfshirë kokë e këmbë në drejtimin e biznesit të përditshëm, duke këqyrur çdo model, dokument dhe figurë.

Në shfaqjen televizive “Seinfeld”, të transmetuar gjithashtu në vitet 1990, Jerry shkon për të vizituar prindërit, dy amerikanë të klasës së mesme që u shpërngulën në Florida kur dolën në pension. I gjeti duke ngrënë vaktin e darkës në pasdite.

“Nuk kam ndër mend të ha me zor një biftek në orën 4.30 të pasdites, vetëm për të kursyer disa dollarë!” protestoi Jerry.

Gazetarja e The Economist që ka shkruar këtë artikull, kur hyri në tregun e punës, mendonte se kur të vinte dita për të dalë në pension, edhe ajo do të ishte një pensioniste tipike, e veshur me një këmishë të rehatshme ngjyrë rozë të çelët, duke ngrënë vaktin e darkës 4 orë përpara kohe.

Një çerekshekulli më vonë, gazetarja 48-vjeçare shpreson të shkruajë për The Economist edhe për disa dekada në vijim, edhe nëse do t’i duhet të shkojë nëpër intervista me bastun.

Në fund të fundit, Seinfeld është ende energjik në moshën 69-vjeçare. Por pyeteni sërish pas 21 vjetësh./MONITOR

qendra kombetare e biznesit ekonomia biznese aksione

Sondazh

Poll

Nisin homazhet për policin që u vra në krye të detyrës gjatë aksionit në Maliq, kolegët e tij në lot

Nisin homazhet për policin që u vra në krye të detyrës gjatë aksionit në Maliq, kolegët e tij në lot

Drejtori i Hekurudhave, Ergys Verdho paraqitet në SPAK

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta