LIVE UPDATES
Ekonomi

Bail-in për bankat: A janë të sigurta depozitat tuaja bankare?

Gjatë krizës së madhe financiare të vitit 2008, rregullatorët nuk kishin autoritet legjislativ për të ofruar bail-in. Prandaj, në vitin 2009, shumë vende filluan të miratonin në heshtje legjislacionin për të autorizuar bail-in.

4 Qershor 2023, 07:28 Nga I.A
Bail-in për bankat: A janë të sigurta depozitat tuaja bankare?
Foto Ilustruese

TIRANË- Shumica e lexuesve të kësaj rubrike do të kenë dëgjuar për termin bail-out (përdorimi i parave të qeverisë për të stabilizuar bankat dhe institucionet e tjera financiare); por të paktë janë ata që do të kenë dëgjuar për bail-in (kur përdoren fondet e depozituesve dhe zotëruesve të bonove) për të stabilizuar bankat.

Gjatë krizës së madhe financiare të vitit 2008, rregullatorët nuk kishin autoritet legjislativ për të ofruar bail-in. Prandaj, në vitin 2009, shumë vende filluan të miratonin në heshtje legjislacionin për të autorizuar bail-in.

Mjeti bail-in mund të konsiderohet si një metodë shtesë në paketën e instrumenteve të rregullatorëve, për të ndihmuar bankat, duke lejuar përdorimin e fondeve të kreditorëve për t’i mbajtur bankat funksionale, duke ulur rrezikun sistemik, por edhe duke rritur rreziqet për depozituesit dhe kreditorët e bankave.

Qëllimi i këtij artikulli është të informojë lexuesit që nuk janë familjarizuar me termin bail-in dhe të diskutojë pasojat e mundshme.

(a) ofrojmë fillimisht një përmbledhje të shkurtër të legjislacionit të miratuar gjatë 10-15 viteve të fundit në disa juridiksione kryesore; më pas

(b) do të diskutojmë të mirat dhe të këqijat e mjetit financiar bail-in;

(c) do të japim disa shembuj të bail-in; dhe më pas do të spekulojmë për (d) pasojat e mundshme për portofolat e investitorëve.

(a) Përmbledhje e legjislacionit

Pas vitit 2008, si SHBA-ja, ashtu edhe BE-ja, paraqitën në heshtje legjislacionin që mundëson bail-in:

-Në SHBA, Akti Dodd-Frank (2010), përmban një dispozitë të quajtur “Autoriteti i Likuidimit të Rregullt” që lejon Korporatën Federale të Sigurimit të Depozitave (FDIC), të përdorë fondet e kreditorëve për të ndihmuar një institucion financiar, duke i konvertuar ato në ekuitet.

-BE-ja paraqiti Direktivën e Rimëkëmbjes dhe Rezolucionit të Bankave (BRRD) në vitin 2014, e cila përcakton një sërë mjetesh që rregullatorët mund të përdorin për të ndihmuar institucionet që po dështojnë, duke përfshirë ndihmën bail-in.

Kreditorëve mund t’u kërkohet të marrin përsipër humbje, qoftë nëpërmjet konvertimit të borxhit në kapital neto ose zhvlerësimit të pretendimeve financiare, të krijuara për të siguruar që kostot e shpëtimit të përballohen nga kreditorët dhe jo nga taksapaguesit.

(b) Të mirat dhe të këqijat e bail-in

Nga këndvështrimi i një rregullatori, avantazhi kryesor i ndihmës bail-in është krijimi i një procesi më të efektshëm, duke shmangur nevojën për një falimentim të çrregullt, duke kufizuar përdorimin e fondeve të qeverisë (p.sh. të taksapaguesve), dhe duke shmangur rrezikun moral të ndihmës bail-out.

Dobësia më e madhe e bail-in janë efektet anësore që shkakton. Thjesht mundësia e bail-in mund të përshpejtojë procesin e tërheqjes së depozitave, ose shitjes së bonove.

Pasi zbatohet, një bail-in i detyron kreditorët dhe depozituesit që të anulojnë të gjitha ose një pjesë të investimeve të tyre, duke shkaktuar ndoshta një efekt domino.

Bail-in mund të rrisë rreziqet që lidhen me huadhënien ose investimin në institucionet financiare, duke rritur koston e kapitalit. Ka pasur gjithashtu edhe shqetësime në lidhje me transparencën e shpëtimit bail-in.

Banka në thelb është një truk i mbështetur në besim. Bankat marrin depozita afatshkurtra dhe japin kredi afatgjata, kështu që një valë e papritur tërheqjesh do të shkaktonte probleme. Suksesi ose dështimi i bail-in-eve mund të varet përfundimisht nga mënyra se si ato ndikojnë në besim.

Qipro (2013). Sipas FMN-së, shpëtimi i dy bankave më të mëdha në Qipro do të kushtonte sa 50% e PBB-së, pasi Qipro kishte një sektor të madh financiar.

Kështu që u zbatua një bail-in, i cili përfshinte konvertimin e një pjese të bilanceve të depozituesve në aksione bankare dhe mbylljen e një prej bankave më të mëdha të vendit, Cyprus Popular Bank. Bail-in shkaktoi panik mes depozituesve, duke çuar në një dyndje tërheqjesh bankare dhe imponimin e kontrolleve të kapitalit.

Kjo paketë shpëtimi u kritikua se ndikonte në mënyrë disproporcionale mbi depozituesit më të vegjël dhe mund të ulte besimin në sektorin bankar europian.

Greqi (2015). Katër banka greke i janë nënshtruar një procesi shpëtimi bail-in. Borxhet bankare u konvertuan në kapital. Humbjet u përballuan nga depozituesit dhe zotëruesit e bonove. Përhapja e efekteve negative ishte shumë më e vogël se në Qipro, pjesërisht për shkak se bankat greke zënë një raport më të vogël në raport me ekonominë e përgjithshme.

Spanjë (2017). Direktiva e Rimëkëmbjes dhe Rezolucionit të Bankave u zbatua në rastin e Banco Populare, një bankë e mesme.

Përveçse u humb një ekuitet me vlerë 1.3 miliardë euro, u humbën edhe 1.97 miliardë euro kapital i nivelit të parë dhe 716 milionë euro kapital i nivelit të dytë. Pas kësaj, Banco Santander ndërhyri dhe e bleu bankën për një vlerë simbolike prej 1 euro.

Ndikimi në portofolat e investitorëve

Ekziston legjislacioni që mund t’i konvertojë depozitat tuaja bankare në kapital ose t’i shkurtojë ato, thjesht me një firmë të hedhur me stilolaps. Ju gjithashtu mund të mendoni se fondet tuaja janë të sigurta deri në kufirin prej 250,000 dollarësh në SHBA, ose 100,000 eurosh në Europë.

Por kini parasysh se fondi i sigurimeve FDIC, i cili ofron garancinë, ka vetëm 130 miliardë dollarë kolateral – shumë më pak se 1% e depozitave në bankat tregtare amerikane, pa marrë këtu parasysh derivativat në sistemin bankar.

Ngurrimi i rregullatorëve amerikanë për të përdorur mjetin bail-in gjatë valës së fundit të falimentimeve të bankave, është ndoshta për shkak të frikës nga efektet anësore. Megjithatë, nëse falimentimet e bankave bëhen veçanërisht të mëdha ose sistematike, rregullatorët nuk mund të kenë zgjidhje tjetër, veçse të përdorin mjetin e shpëtimit bail-in në një shkallë masive.

Çfarë mund të bëhet? Ju duhet që

(a) të paktën të këqyrni shëndetin financiar të institucionit ku depozitoni fonde;

(b) të diversifikoni depozitat nëpër institucione të shumta, ndoshta edhe në juridiksione të shumta; dhe

(c) mund të shihni si mundësi ruajtjen e një pjese të pasurisë tuaj, në asete fizike likuide jashtë sistemit financiar, si ari

Çfarë mund të bëhet?

Ju duhet që (a) të paktën të këqyrni shëndetin financiar të institucionit ku depozitoni fonde; (b) të diversifikoni depozitat nëpër institucione të shumta, ndoshta edhe në juridiksione të shumta; dhe (c) mund të shihni si mundësi ruajtjen e një pjese të pasurisë tuaj, në asete fizike likuide jashtë sistemit financiar, si ari.

Marrë nga Monitor.al

bankat depozitat bankare

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje