LIVE UPDATES
Ekonomi

Fundi i të menduarit magjik

Ai përshkroi planin e tij dinak për të forcuar pozitën e Britanisë në Bashkimin Europian, duke kërkuar një reformë thelbësore brenda bllokut dhe më pas, duke u ofruar britanikëve një referendum të brendshëm për anëtarësimin në BE.

4 Shkurt 2023, 07:39 Nga I.A
Fundi i të menduarit magjik
Foto Ilustruese

TIRANË- Dhjetë vite më parë, David Cameron, kryeministri i Britanisë në atë kohë, mbajti një fjalim në selinë e Bloomberg në Londër. Ai përshkroi planin e tij dinak për të forcuar pozitën e Britanisë në Bashkimin Europian, duke kërkuar një reformë thelbësore brenda bllokut dhe më pas, duke u ofruar britanikëve një referendum të brendshëm për anëtarësimin në BE.

Siç dihet, kjo nuk shkoi aspak mirë. Votimi i vitit 2016 për t’u larguar nga blloku, e ka përkeqësuar gjendjen ekonomike të Britanisë, duke penguar tregtinë dhe duke ulur investimet. Largimi ka acaruar marrëdhëniet e Britanisë me shumë nga aleatët e saj të afërt dhe ka dobësuar lidhjet e bashkimit brenda vendit.

Më e keqja nga të gjitha, Brexit ka infektuar politikën britanike me iluzionin shkatërrues të “të menduarit magjik”. Vetë Cameron ishte një viktimë e hershme e këtij iluzioni, duke menduar gabimisht se BE-ja do të ishte e gatshme të ndryshonte parimet themelore për t’iu përshtatur kërkesave të Britanisë.

Mbështetësit e Brexit kanë qenë të dehur me iluzione që në fillim, duke përfytyruar përfitimet që do të kishin nga largimi nga BE-ja, apo duke shpërfillur problemin e kufirit me Irlandën. Por edhe britanikët që votuan për të qëndruar në BE, po gënjejnë veten nëse mendojnë se ndarja nga Bashkimi Europian thjesht mund të zhbëhet.

Ka një rrugë të ndërmjetme për një marrëdhënie më të mirë me Europën. Gjithnjë e më shumë britanikë mendojnë se vendimi për t’u larguar nga blloku ishte i gabuar.

Edhe BE-ja do të donte të kishte marrëdhënie më të mira me fqinjin e saj të vështirë. Ndjekja e kësaj rruge do të kërkojë fundin e “të menduarit magjik”. Do të jetë një proces i ngadaltë dhe i vështirë, jo një proces impulsiv dhe revolucionar.

Do të kërkojë kultivimin e besimit dhe konsensusit, në vend të mbajtjes së referendumeve ku fituesi i merr të gjitha apo paraqitjes së ultimatumeve në Bruksel. Çdokush mund të hidhet nga një humnerë. Ngjitja është shumë më e vështirë.

Për përkrahësit e Brexit, kjo nënkupton se duhet të pranojnë dëmin që ka shkaktuar Brexit. Banka e Anglisë ka vlerësuar se Brexit ka ulur investimet me pothuajse 25% gjatë pesë viteve deri në vitin 2021. Një think-tank llogarit se ekonomia do të ishte mbi 5% më e madhe tani nëse Britania do të kishte qëndruar në BE. Fatkeqësisht, në mesin e përkrahësve të Brexit, pranimi i së vërtetës, është ende një herezi.

Në dhjetor, qeveria konservatore kreu disa reforma modeste në industrinë e shërbimeve financiare, duke i portretizuar ato si një përfitim nga Brexit, megjithëse shumë prej ndryshimeve nuk kishin të bënin fare me BE-në.

Qeveria është ende e përkushtuar për të zëvendësuar ose për të shfuqizuar të gjithë legjislacionin e mbetur të BE-së, deri në fund të vitit 2023, veprime që do të sjellin vetëm përçarje të kota.

Sipas përkrahësve të Bashkimit Europian, të qenët realist, do të thotë se duhet të braktisin tashmë idenë për t’u ribashkuar me bllokun. Nëse The Economist do të zotëronte një shkop magjik, do të rikthehej me kënaqësi pas në kohë në vitin 2016, kur Britania gëzonte status të privilegjuar, si një anëtare e rëndësishme e BE-së, duke përfituar njëkohësisht edhe nga një sërë përjashtimesh.

Por ribashkimi do të bllokohej me veto nga qeveritë e BE-së, derisa të kishte konsensus të fortë politik dhe social në favor të anëtarësimit. Sondazhet tregojnë se britanikët duan një marrëdhënie të ngushtë me BE-në. Por ka shumë më pak entuziazëm për Europën si një projekt integrimi politik.

Kthimi në çështjen e anëtarësimit tani vetëm sa do të ringjallte polarizimin toksik të viteve të Brexit.

Rruga pragmatike për një marrëdhënie më të mirë me Europën, do të përfshinte tri faza: normalizim, ndërtim, ripërfytyrim.

Së pari, Britania duhet të normalizojë lidhjet e saj me Brukselin. Kryeministri Rishi Sunak tashmë ka marrë disa hapa në këtë drejtim: po bëhet një bashkëpunim i qetë në fusha të ndryshme, nga Deti i Veriut, deri tek emigrimi.

Por kjo nuk do të kishte shumë vlerë nëse ai nuk mund të arrijë një marrëveshje të zbatueshme për protokollin e Irlandës së Veriut. Marrëveshja do të sillte shumë të mira, nga pjesëmarrja në skemat e kërkimit shkencor, deri te bashkëpunimi më i ngushtë midis rregullatorëve.

Faza e dytë është ndërtimi. Marrëveshja e Tregtisë dhe Bashkëpunimit (TCA) e negociuar nga Boris Johnson, do të merret në shqyrtim në vitin 2026. Kjo është një mundësi jetike për të forcuar marrëveshjen.

Partia Laburiste, e cila deri në atë kohë mund të ketë ardhur në pushtet, ka propozuar shtimin e një grupi të arsyeshëm marrëveshjesh të mbyllura, duke lehtësuar lëvizjen e disa njerëzve dhe produkteve ushqimore.

Edhe laburistët duhet të kenë kujdes që të mos bien pre e “të menduarit magjik”, duke hamendësuar se të mos qenët konservatorë, do të mjaftojë për të fituar miratimin e BE-së. Por me ryshfete të forta diplomatike, është e mundur të zgjerohet TCA-ja.

Por edhe këto rishikime do të kompensojnë vetëm paksa dëmin ekonomik që ka shkaktuar largimi nga BE-ja. Nga gjysma e dytë e kësaj dekade, duhet të fillojë puna për ripërfytyrimin e marrëdhënieve Britani-BE. Opsioni i Norvegjisë, pra të qenët një anëtar pa të drejtë vote në tregun e përbashkët, do të kishte qenë një pozicion i arsyeshëm për Britaninë gjatë procesit të largimit.

Por një marrëveshje që i përshtatet Norvegjisë, një vend i vogël dhe i qëndrueshëm, eksportet kryesore të të cilit janë nafta, gazi dhe peshku, është shumë më pak e përshtatshme për një ekonomi të madhe, të trazuar dhe të bazuar në shërbime, si Britania.

Më premtues është modeli i skicuar nga Theresa May pas votës së Brexit: thellimi i aksesit në treg në fusha si mallrat dhe bujqësia, në këmbim të miratimit të ligjit të BE-së, duke ruajtur autonominë në sektorin e shërbimeve. Ribashkimi doganor përfundimisht mund të jetë i mundur.

Kjo mund t’u duket shumë njerëzve si një formë tjetër e “të menduarit magjik”. Sigurisht që do të ishte e vështirë për të dyja palët.

Për britanikët, kjo do të nënkuptonte të linin mënjanë armiqësinë ndaj ligjeve të BE-së, duke u përqendruar në një qasje më të kujdesshme të rrënjosur në interesat vetjake strategjike.

Kjo do të tingëllojë si tradhti për euroskeptikët konservatorë. Megjithatë, që të mos zhduket mbështetja publike për projektin e tyre, duhet të rritet ekonomia e vendit, dhe për këtë nevojitet një qasje më e thellë në tregun e BE-së, që është tregu më i madh i eksportit për Britaninë.

Për BE-në, kjo do të nënkuptonte që të zbuste armiqësinë e saj ndaj idesë se Britania kërkon të zgjedhë vetëm pjesët që i leverdisin nga tregu i përbashkët.

Por skenari të cilit blloku dikur i druhej, që Britania do të shndërrohej në një ekonomi dinamike të stilit Singapor mbi Tamis, tashmë nuk është më realist.

Rikthimi i Britanisë në regjimin e BE-së në sektorin e kimikateve, bujqësisë ose ndihmës shtetërore, do të ishte një ndihmë për një bllok që aspiron të jetë një superfuqi rregullatore. Dhe përfitimet e një marrëdhënieje më konstruktive dhe të fortë me Britaninë, nuk janë vetëm ekonomike, siç ka treguar lufta në Ukrainë.

Një marrëdhënie e mirë me Britaninë mund të përfshihet gjithashtu në strategjinë e të rimenduarit të arkitekturës së Europës.

Në dekadën së ardhshme, BE-ja duhet të mendojë se si të menaxhojë aspiratat e Ukrainës dhe shteteve të Ballkanit Perëndimor që dëshirojnë të anëtarësohen. Debatet e vjetra për gjeometrinë e ndryshueshme dhe një Europë me shpejtësi të ndryshme, do të nisin sërish.

Krijimi i një marrëdhënieje të qëndrueshme midis Britanisë dhe BE-së, do të kërkojë kohë, punë të palodhur dhe realizëm. Por ka ende vend për imagjinatë.

Marrë nga Monitor.al

david cameron

Sondazh

Poll
Ekonomi 4 Shkurt 2023, 07:37 I.A

Sektori i transportit nuk del nga kriza

Foto Ilustruesee TIRANË- Dy vjet pas pandemisë, transporti detar dhe tokësor i pasagjerëve vijon të jetë në krizë, ...

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend