Protesta për Zvërnecin/ Protestuesit çajnë kordonin metalik, policia i sulmon me ujë. Tubimi shpërndahet në gjithë Tiranën
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
“Ka forca në Shqipëri dhe jashtë që janë kundër”/ Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thot&eum...
"Shqipëria është e shqiptarëve"/ Qytetarët mbushin rrugët e Tiranës, kërkojnë anulimin e pr...
GJERMANI- Auschvitc-Birkenau, Buchenvald, Dachau, Mauthausen. Kudo, ku shkelën pas luftës ushtarët e koalicionit kundër Hitlerit gjetën në kampet e përqëndrimit dhe shfarosjes pirgje me kufoma dhe krematorë, që mbanin logon e firmës „J.A. Topf & Söhne.“ Sipërmarrja e njohur gjermane ishte përqëndruar në biznese me organizatën nacionalsocialiste të SS-ve dhe ofronte pajisjet për kampet e shfarosjes, të cilët mundësuan gjenocidin masiv.
Firmë me famë botërore nga Erfurti
Firma J.A. Topf & Söhne“ u krijua në vitin 1878 nga Johannes Andreas Topf dhe u specializua për ndërtimin e makinerive të destilimit për birrën. Produktet e saj eksportoheshin në mbarë botën. Pas Luftës së Parë Botërore krerët e firmës iu kushtuan një biznesi të ri – furrave djegëse për krematorët e qytetit. Në kohën e Republikës së Vajmarit, furraprodhuesi i Erfurtit u ngjit në krye të sipërmarrjeve gjermane për shkak të „zbatimit optimal të rregullave të pietizmit“. Pas ardhjes në pushtet të Adolf Hitlerit, biznesi vazhdoi. Të dy krerët e firmës, Ludwig Topf dhe vëllai i tij, Ernst Wolfgang, ndërkohë anëtarë të partisë naziste, NSDAP madje mundnin të shihnin nga dritarja e zyrës së tyre malin Etterberg, ku nazistët nga korriku i vitit 1937 ngritën kampin e përqendrimit Buchenvald.
Ludwig dhe Ernst Wolfgang Topf
SS- bënë porosinë e parë për krematorë
Ky kamp përqendrimi u bë edhe porositësi i parë i krematorëve. Numri në rritje i viktimave, që ndërronin jetë nga torturat dhe sëmundjet, u kthye në problem serioz për drejtuesit e SS-ve të kampit nazist. Pas pushtimit të Polonisë në 1 Shtator 1939, kampet e përqendrimit mbushën me të burgosur të rinj. Në Buchenvald filloi vdekja masive. Që para luftës, SS-t ishin interesuar për mundësinë e ngritjes së furrave të djegies. Kryeinxhinieri, Kurt Prüfer në maj 1939 përpiloi dokumentin e parë „të furrës së vetëlëvizëse të nxehur me vaj për pluhurizimin“.
“Kjo furrë shënon një kthesë radikale në kulturën dhe ligjin e varrimit me djegie. Në të u dogjën njerëzit si mbeturina“, shkruan Annegret Schüle, kuratore e qendrës përkujtimore në territorin e fabrikës së dikurshme.
Kush prodhon furrat më të mira për fabrikën e vdekjes?
Suksesi i parë e inkurajoi Prüfer. Ai u ofroi pastaj SS-ve një furrë me dy dhoma djegieje. Ishte ky model, i cili u përdor në vitin 1939 në Dachau. Pas kësaj inxhinieri ambicioz zhvilloi krematorin e parë për kampet e përqendrimit. Firma ishte kaq krenare për këtë arritje, saqë modelin e regjistroi si patentë. „Qëndrimi i Prüferit, që ishte i karakterizuar nga vetëiniciativa, pa shqetësime morale, ishte simptomatik për botëkuptimin e kuadrit teknik“, thotë Rüdiger Bender, kryetar i grupit përkujtimor Topf & Söhne e. V. Ai thekson, se kryeteknikët nuk ishin patjetër nazistë të bindur. „Sipërmarrja nuk u detyrua asnjëherë të ndërtojë krematorë. Përkundrazi, ata përpiqeshin të dilnin kundër konkurrentëve si Heinrich Kori nga Berlini“, thotë Schüle.
Territori i firmës, Erfurt 1935
Pjesërisht me iniciativën e tyre, inxhinerët konstruktuan krematorë me kapacitete gjithnjë e më të mëdha. „Gjithmonë me dëshirë për të shërbyer për ju“, shkruhej në letrat e firmës për SS-t. Pas vendimit të udhëheqjes naziste për të kthyer Auschvitc-Birkenaun në qendrën kryesore të Holokaustit arriti kulmin bashkëpunimi i prodhuesve të krematorëve. „Pasi SS-t zbuluan në Auschvitc, se me ‚Zyklon B‘ mijëra vetë eliminohen për disa minuta, problemi kryesor i tyre ishte, si t‘i zhduknin kufomat pa gjurmë“, shpjegon Schüle. Krematorët e Topf & Söhne mundnin ta zgjidhnin këtë problem.
Më 19. August 1942 krerët e SS-ve u takuan me Prüfer. Aty u vendos ndërtimi i tre krematorëve të mëdhenj. Kësaj iu shtuan më vonë dy të tjerë. Në vetën e vitit 1944 në Auschvitc u dogjën deri në 9.000 kufoma në ditë.
Ata e dinin për Holokaustin…
Për të vënë në punë këta krematorë, teknikët e Erfurtit, mes tyre edhe montuesi Heinrich Messing kaluan shumë kohë në Auschvitc. Ata kishin dijeni për vrasjet masive. Shumë domethënës është fakti, se Messing ishte komunist dhe anëtar i partisë KPD. Por kjo nuk e ndali atë të kryente porosinë në Auschvitc me përpikmëri të lartë dhe më shpejt, se ishte planifikuar. „Ai teorikisht mund ta sabotonte këtë porosi, ta vononte. Por ai nuk e bëri“, thotë Bender.
„Me teknikën për shfarosjen e njerëzve dhe eliminimin e kufomave firma nga Erfurti “J.A. Topf & Söhne” në fillim të viteve 1940 arriti vetëm 2% të xhiros së fitimit në ato vite“, thotë Schüle. Megjithatë ajo mund të shihet si „objekt ekzemplar studimor për bashkëfajësinë në Holokaust“.
Qendra përkujtimore Topf&Söhne
Krerët e firmës: njëri ndërron jetë, tjetri arratiset
Pas fundit të luftës në maj 1945, Ludwig Topf vrau veten. I informuar më parë nga oficerët amerikanë për arrestimin, ai kafshoi një kapsule me helm. Në letrën që la, ai nuk e shihte veten fajtor. „(…) Populli do viktimat e tij. Prandaj po e bëj këtë vetë. Kam qenë i ndershëm, e kundërta e një nazisti, këtë e di e gjithë bota.“ Vëllai i tij, Ernst Wolfgang u arratis në zonën perëndimore të pushtimit, ku ngriti një firmë të re. Hetimet kundër tij u pushuan. Vetëm libri i një viktime të kampeve të përqëndrimit, „Pushtet pa moral- një dokumentim mbi SS-t“, i risolli në mendje publikut gjermano-perëndimor aktivitetin e firmës në atë kohë. Kurse kryeinxhinieri Prüfer ndërroi jetë në një kamp sovjetik në vitin 1952.
Firma, e cila u konfiskua nga RDGJ dhe u shndërrua në një firmë për produktet e prodhimit të birrës, VEB, falimentoi në vitin 1994. E kaluara naziste e saj mbeti e panjohur. Vetëm, kur një nga trashëgimtarët e Topf, pas bashkimit të Gjermanisë u përpoq të rimerrte pjesë të firmës, opinioni u zgjua.
Hartmut Topf
Stërnipi lufton kundër harresës
Hartmut Topf, një stërnip i themeluesit të firmës, dhe gazetar e ka kthyer në mision të tijin zbulimin e hulumtimin e historisë së familjes për ta ruajtur atë për gjeneratat e ardhshme. „Pas rënies së RDGJ-së, pati një lajm në gazetë, se një zonjë Topf nga Gjermania Perëndimore kërkonte një kompensim në Erfurt“, thotë 85-vjeçari. „Ky ishte për mua një sinjal. Këtë moment thashë, prit një moment, këto para, nëse ka ende, duhet të jepen për edukimin politik apo për shoqatat e viktimave“, shpjegon ai.
Ideja për ngritjen e një qendre përkujtimore në territorin e fabrikës nuk u përshëndet fillimisht nga drejtuesit. Por në fund Topf dhe përkrahës të tij ia dolën që në vitin 2011 të ngrihej një qendër përkujtimore. Ekspozita aty informon për historinë e firmës. Edhe në Poloni, Topf duhej të përballej me paragjykime. Kur para dy vitesh ai tha emrin gjatë vizitës në Auschvitc, një i moshuar i tha. „Emri juaj nuk tingëllon mirë këtu“. „E di, prandaj edhe kam ardhur“, iu përgjigj Hartmut Topf.
(Marrë nga DW)
Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:
MAQEDONI E VERIUT- “Made in Europe” – kjo tingëllon për blerësit e veshjeve të tekstilit si një sigël për kushte korrekte pune në prodhimin e tyre. Por në të vë...
KOSOVË– Nënkryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lutfi Haziri, ka folur sërish sot në lidhje me koalicionin e mundshëm me Lëvizjen Vetëvendosje, duke ...
ITALI- Ish-kryeministri i Italisë, Silvio Berlusconi, për shkak të një deklarate të tij është rikthyer sërish në vëmendje. Gjatë prezantimit të një kandidate ng...
BRITANI E MADHE- Në fotot e publikuara nga mediat e huaja, egjiptiani Mohamed Ahmed Irbriham dhe partnerja e tij 80-vjeçare, Iris shfaqen të lumtur krah ...
TURQI- Para dy ditësh Turqia u godit nga një tërmet i fortë 6.8 ballë ku për pasojë kanë mbetur të vdekur 35 persona dhe mijëra të tjerë janë palgosur.Por pa&cc...
KINË– Koronavirusi në Kinë ka vrarë të paktën 56 njerëz dhe ka infektuar rreth 2000 të tjerë, duke nxitur frikën e një epidemie globale, por a e parashikoi...
KINË– Paralajmërimi i saj ka tronditur mijëra njerëz, pasi shumë kritikë kanë thënë që në këtë situatë duhen deklarata që mos shqetësojnë publikun, ndërsa ...
KINË– Mesa duket nuk ka qetësi më për Kinën, pasi koronavirusi po bën kërdinë çdo ditë e më tepër.Nga mediat e huaja është raportuar se numri i vikt...
KINË-Koronavirusi që po përhapet me ritme shumë të shpejta në Kinë dhe shpërthimi i SARS i 2003 kanë dy gjëra të përbashkëta: Të dyja janë nga familja kor...
