LIVE UPDATES
Bota

Gjashtë mënyrat se si pandemia e Covid-19 mund të diktojë të ardhmen e njerëzimit

27 Shkurt 2021, 20:51 Nga DOSJA
Gjashtë mënyrat se si pandemia e Covid-19 mund të diktojë

Në historinë e kohës tonë, dëmi politik i shkaktuar nga presidenti Donald Trump do të figurojë në mënyrë të dukshme. Por trauma e rëndë fizike, emocionale dhe ekonomike e pandemisë do të mbizotërojë. Leksionet që do të nxjerrim nga presidenca Trump mund të përcaktojnë fatin e republikës. Por mësimet që nxjerrim nga Covid-19 mund të formojnë të ardhmen e njerëzimit.

Natyra është aty jashtë për të na vrarë

Mos u mashtroni nga ylberët dhe perëndimet e diellit. Nën të gjithë atë bukuri, fshihet një luftë e egër evolucionare midis njerëzve dhe mikrobeve patogjene. Me kalimin e kohës ne u përshtatemi sëmundjeve të reja. Por problemi është se patogjenët evoluojnë shumë më shpejt.

Një patogjen i ri shfaqet mesatarisht, çdo 4-5vjet. Covid-19 ka qenë mjaft i keq, por rreziku më i madh vjen nga një grip i ri që mund të ketë një shkallë të lartë fataliteti dhe që është shumë i transmetueshëm para zhvillimit të simptomave.

Modelimi tregon një probabilitet prej 3 për qind çdo vit të një pandemie gripi me një shkallë fataliteti të ngjashme me pandeminë e gripit të derrit të vitit 2009 (që i mori jetën 150.000- 575.000 njerëzve në mbarë botën në vitin e saj të parë, krahasuar me rreth 2 milion vdekje nga Covid-19. Ekziston një probabilitet vjetor prej 1 për qind që një pandemi e gripit të shkaktojë 6 milion ose më shumë vdekje.

Ne njerëzit po e përkeqësojmë problemin

Rreth 75 për qind e sëmundjeve të reja që shfaqen janë zoonotike (me origjinë nga kafshët). Dhe njerëzit e amplifikojnë atë kërcënim në mënyra të ndryshme. Kërkesa për proteina ka çuar në rritjen e jashtëzakonshme të numrit dhe përqendrimit të kafshëve shtëpiake si derrat.

Njëkohësisht, shpyllëzimi po i vendos njerëzit në kontakt më të shpeshtë me kafshët e egra siç janë lakuriqët e natës, të cilat e përhapin infeksionin përmes jashtëqitjeve të tyre. Shkencëtarët kanë zbuluar 1.200 sëmundje të transmetuara nga kafshët gjatë viteve të fundit, dhe vlerësojnë se mund të ketë 700.000 sëmundje të tjera për të cilat nuk dimë asgjë.

Izolimi nga këto kërcënime është një mit

Nga thuajse çdo pikë e globit mjafton një ditë udhëtim me avion për të shkuar nënë Londër apo Atlanta. Dhe siç e kemi parë, përhapja e sëmundjes jashtë kufijve kombëtarë

në vende të tilla si Brazili, Afrika e Jugut ose Britania mund të çojë në variante gjenetike që shmangin imunitetin ose bëhen më vdekjeprurëse.

Decentralizimi, është teori e mirë politike dhe një politikë e keqe shëndetësore

Reagimi i SHBA-së ndaj Covid-19 është i shpërndarë midis më shumë se 3.000 departamenteve dhe agjencive të shëndetit shtetëror, lokal dhe në rang lagjesh. Në fillim, qeveria federale dështoi të sigurojë mbështetjen e duhur për testimin dhe gjurmimin e kontakteve, dështoi në shpërndarjen efektive të pajisjeve mbrojtëse, dhe nuk arriti të vendoste dhe zbatonte masat racionale të qëndrimit në shtëpi dhe mbylljen e shkollave. Rezultati ka qenë një përgjigje e improvizuar,në të cilën pjesë të mëdha të vendit në thelb iu dorëzuan përhapjes së virusit.

Altruizmi nuk është një nxitës efektiv i ndryshimit të sjelljes

Pse kaq shumë amerikanë nuk kanë ndërmarrë relativisht hapa të vegjël parandalues, ​​siç janë mbajtja e maskave dhe distancimi social? Një pjesë e arsyes, ishte për shkak të një presidenti që vazhdimisht u tall dhe e politizoi krizën e shëndetit publik. Por problemi shtrihet më thellë sesa kaq.

Ndërsa sëmundja u përhap shumë në fund të vitit të kaluar, më shumë se 70 për qind e përhapjes së saj ndodhi nga njerëz të moshës 20-49 vjeç. Por më shumë se 80 për qind e njerëzve që kanë vdekur për shkak të Covid-19 që nga fillimi i shkurtit 2020, janë 65 vjeç ose më të moshuar.

Me vetëdije apo jo, kjo është një tradhtie madhe e një brezi ndaj një brezi tjetër. Shiheni në një perspektivë tjetër:Nëse jeni 65 vjeç apo më i moshuar dhe prekeni nga sëmundja, keni 5.6 për qind mundësi për të vdekur. Nëse jeni 20-49 vjeç dhe jeni prekur nga Covid-12, keni vetëm 0092 për qind mundësi për të vdekur.

Megjithëse jemi më të përgatitur për pandeminë tjetër, nuk jemi aspak të përgatitur për atë të madhen

Nëse reagimi ynë do të kalibrohej sipas urgjencës së rrezikut, ne do të ngadalësonim prerjen e pyjeve, dhe do të kontrollonim më mirë tregtinë e kafshëve të egra. Ne do të angazhoheshim në një përpjekje shumë më të gjerë dhe të vazhdueshme, për të monitoruar patogjenët që përhapen nga kafshët te njerëzit.

Gjithashtu do të shpejtonim në krijimin e një katalogu gjenetik të sëmundjeve zoonotike, që mund të na ndihmojë të identifikojmë dhe testojmë për kërcënime të reja. Po ashtu,do të investonim më shumë për të forcuar sistemet shëndetësore në botën në zhvillim, në mënyrë që ato të kenë mundësi t’i zhdukin “shkëndijat” e hershme të sëmundjes infektive.

Marrë nga: Bota.al 

(a.k.dosja.al)

1 vit nga zgjedhjet e 25 prillit si e shikoni gjendjen e vendit:

View Results

bota bota koronavirusi ne bote koronavirusi ne bote

Sondazh

Poll

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty