"Qeveria shqiptare e prirur ndaj korrupsionit", raporti i DASH: Investitorët strategjikë u përzgjodhën afër pushtetit, bizneset e huaja nuk u lejuan

Foto Ilustruese

SHBA- Departamenti Amerikan i Shtetit ka deklaruar se emigrimi i qytetarëve shqiptarë nga vendi mbetet një problem shumë serioz. Sipas DASH emigrimi për motive punësimi ka prekur veçanërisht sektorin e IT-së dhe të Shëndetësisë. DASH thekson se vitet e fundit ka pasur një emigrim masiv të qytetarëve drejt Gjermanisë si dhe Britanisë së Madhe. 

Raporti i DASH:

Migrimi i jashtëm për motive punësimi mbetet një problem i vazhdueshëm që prek tregun shqiptar të punës veçanërisht në sektorin e IT dhe shëndetësisë. Dhoma Amerikane e Tregtisë thekson se gjetja e stafit të kualifikuar mbetet shqetësimi kryesor, ndërkohë që ka një shqetësim në rritje për mungesën e fuqisë punëtore. Vitet e fundit, mediat kanë raportuar se një numër i konsiderueshëm mjekësh dhe infermierësh kanë emigruar në Bashkimin Evropian, veçanërisht në Gjermani. Ka pasur edhe emigrim të konsiderueshëm në Mbretërinë e Bashkuar. Sipas Bankës Botërore, Shqipëria ka numrin më të ulët të mjekëve për frymë në rajon me vetëm 1.9 mjekë për 1000 banorë në vitin 2020. Mungesa e fuqisë punëtore të kualifikuar dhe rritja e pagave në sektorin publik, kryesisht në shëndetësi dhe arsim, ka rritur mesataren nominale të pagës mujore.

DASH

SHBA- Departamenti Amerikan i Shtetit ka publikuar raportin për klimën e biznesit në vendin tonë. Në raportin e DASH bëhet me dije se edhe pse Shqipëria ka një kuadër ligjor të shëndoshë për të luftuar korrupsionin, ky sërish mbetet një nga problemet kryesore të vendit.

Po ashtu DASH thekson se korrupsioni vazhdon të minojë shtetin e së drejtës, të rrezikojë zhvillimin ekonomik dhe të pengojë Shqipërinë të arrijë potencialin e saj të plotë. DASH po ashtu ka cituar investitorët e huaj që përmendin se korrupsioni, përfshirë në gjyqësor, qeveri, prokurime publike dhe media, mungesën e transparencës dhe konkurrencës, ekonominë e madhe informale dhe zbatimin e dobët të kontratave si disa nga problemet më të mëdha që pengojnë mjedisin e biznesit në Shqipëri.

Pjesë nga Raporti:

Shqipëria ka një kuadër ligjor të shëndoshë për të luftuar korrupsionin dhe për të parandaluar konfliktin e interesit të zyrtarëve publikë dhe politikanëve, përfshirë anëtarët e familjeve të tyre. Megjithatë, korrupsioni vazhdon të minojë shtetin e së drejtës, të rrezikojë zhvillimin ekonomik dhe të pengojë Shqipërinë të arrijë potencialin e saj të plotë. Investitorët e huaj përmendin korrupsionin, përfshirë në gjyqësor, qeveri, prokurime publike dhe media, mungesën e transparencës dhe konkurrencës, ekonominë e madhe informale dhe zbatimin e dobët të kontratave si disa nga problemet më të mëdha që pengojnë mjedisin e biznesit në Shqipëri.

Miratimi i ndryshimeve kushtetuese në korrik 2016 për reformimin e sistemit gjyqësor ishte një hap i madh përpara dhe reforma, pasi të zbatohet plotësisht, pritet ta pozicionojë vendin si një destinacion më tërheqës për investitorët ndërkombëtarë. Reformat gjyqësore të mbështetura nga SHBA dhe BE janë ndër zhvillimet më të rëndësishme në Shqipëri që nga fundi i komunizmit dhe gati një e treta e kushtetutës u rishkrua si pjesë e përpjekjes. Procesi i vetingut të gjyqtarëve dhe prokurorëve, pjesë integrale e reformës në drejtësi është në vijimësi. Deri në mars të vitit 2024, më shumë se gjysma e rasteve të shqyrtuara nga institucioni i vettingut kanë rezultuar me shkarkime, dorëheqje ose përfundimin e mandatit të të verifikuarve. Prokuroria e Posaçme (SPO) dhe Byroja Kombëtare e Hetimit (BKB), pjesë e Strukturës së Posaçme Kundër Korrupsionit dhe Krimit të Organizuar (SPAK), e krijuar në kuadër të reformës në drejtësi, po bëjnë progres në hetimin, ndjekjen penale dhe dënimin e personave të përfshirë në korrupsioni dhe krimi i organizuar, duke përfshirë zyrtarë të lartë aktualë ose të kaluar dhe krerët e krimit. Prokuroria Speciale ka nisur hetimet për disa raste të profilit të lartë, duke urdhëruar arrestimin dhe dënimin e disa zyrtarëve të lartë.

Shqipëria ka bërë progres edhe në fushën e konfiskimit të aseteve. Megjithatë, më shumë bashkëpunim nga agjencitë qeveritare me Zyrën e Prokurorisë Speciale është i nevojshëm për të avancuar luftën kundër korrupsionit dhe krimit të organizuar dhe për të trajtuar kulturën e përhapur të mosndëshkimit. Përparimi dhe intensifikimi i mëtejshëm i punës nga këto struktura të specializuara antikorrupsion dhe një rekord i vazhdueshëm hetimesh dhe dënimesh për korrupsion të nivelit të lartë do të nxiste investimet e huaja dhe vendase dhe do t'i mundësonte Shqipërisë të konkurronte më me sukses në ekonominë globale. Qeveria e Shqipërisë ka ratifikuar disa traktate dhe konventa ndërkombëtare lidhur me korrupsionin dhe është anëtare e organizatave dhe programeve kryesore ndërkombëtare që merren me korrupsionin dhe krimin e organizuar.

ASHK

SHBA- Departamenti Amerikan i Shtetit ka publikuar raportin për pasuritë e paluajtshme në Shqipëri. Në raport theksohet se sektori i pronave është identifikuar si një nga më të ekspozuarit ndaj korrupsionit. Po ashtu bëhet me dije se Qeveria Shqiptare e krijuar për të marrë tituj pronësie është ende e rëndë dhe e prirur ndaj korrupsionit. DASH gjithashtu thekson se sistemi i regjistrimit të pronave është përmirësuar falë asistencës së donatorëve ndërkombëtarë, por sërish është shumë i ngadaltë. 

Pjesë nga Raporti i DASH:

Individët dhe investitorët përballen me sfida me mbrojtjen dhe zbatimin e të drejtave të pronësisë në Shqipëri. Pavarësisht përmirësimeve me sistemin e regjistrimit, gjendja e pamjaftueshme e të dhënave mbetet një rrezik për sigurinë e titullit dhe një kufizim për investimet dhe sektori i pronave është identifikuar nga qeveria si një nga më të ekspozuarit ndaj korrupsionit. Në vitin 2020, Qeveria Shqiptare e krijuar për të marrë tituj pronësie është ende e rëndë dhe e prirur ndaj korrupsionit. Për të thjeshtuar procesin e menaxhimit të pronave, Shqipëria krijoi në prill 2019 Agjencinë Shtetërore të Kadastrës (ASHK), e cila bashkoi agjenci të ndryshme përgjegjëse për regjistrimin, kompensimin dhe legalizimin e pronave.

Sipas Raportit të Komisionit Evropian 2023 për Shqipërinë, i cili vlerëson progresin e vendit në rrugën e anëtarësimit në BE, Shqipëria duhet të zhvillojë një sistem efikas dhe të integruar të menaxhimit të tokës dhe të vazhdojë fuqishëm me dixhitalizimin sistematik dhe rakordimin e zellshëm të titujve ligjorë dhe hartave kadastrale. Indeksi Ndërkombëtar i Pronës, një publikim i vlerësimeve vlerëson se Shqipëria renditet e 97-ta nga 125 vende në indeksin e tyre të vitit 2023 për të drejtën e përgjithshme fizike të pronës, e 20-ta nga 25 vende në rajonin e Evropës Qendrore Lindore dhe Azisë Qendrore.

Sistemi i regjistrimit të pronave është përmirësuar falë asistencës së donatorëve ndërkombëtarë, por procesi ka ecur përpara ngadalë pasi Shqipëria nuk ka përfunduar ende regjistrimin fillestar të titujve të pronësisë, veçanërisht në zonat bregdetare jugore. Në total, rreth 4 milionë prona janë regjistruar si pjesë e procesit të regjistrimit fillestar.

Rama dhe Xhaçka

SHBA- Raporti i Departamentit Amerikan të Shtetit i ka dhënë një 'shuplakë' qeverisë shqiptare në lidhje me statusin e 'investitorit strategjik'. Në raportin e publikuar ditën e djeshme, theksohet se ky status i është dhënë vetëm kompanive vendase dhe shumë pak investitorë të huaj kanë përfituar.

Po ashtu bëhet me dije se të gjitha projekteve u janë dhënë kompanive vendase që operojnë në sektorin e turizmit, siç ka qenë rasti më i fundit në Himarë me ish-deputetin socialist dhe bashkëshortin e Olta Xhaçkës, Artan Gaçi. Por aty disa herë bie në sy përmendja e ligjit për Investimet Strategjike, që u hartua nga Partia Socialiste në vitin 2015 për të thithur investitorët e huaj por që në realitet po përdoret për t’i mbajtur larg ata.

Raporti i DASH:

Shqipëria mban një regjim liberal të investimeve të huaja, i krijuar për të tërhequr IHD. Ligji për Investimet e Huaja përshkruan mbrojtje specifike për investitorët e huaj dhe lejon pronësinë e huaj 100 për qind të kompanive, me përjashtim të fushave të transportit ajror vendas dhe ndërkombëtar të pasagjerëve dhe transmetimit televiziv. Legjislacioni shqiptar nuk bën dallime ndërmjet investimeve vendase dhe të huaja. Ligji për Investimet Strategjike i miratuar në vitin 2015 ofron stimuj dhe procedura administrative të shpejta, në varësi të madhësisë së investimit dhe numrit të vendeve të punës të krijuara, si për investitorët e huaj ashtu edhe për ata vendas. Afati i ligjit u shty disa herë dhe amendamenti i fundit që hyri në fuqi në fund të prillit 2014 e zgjati afatin e tij nga dhjetori 2023 deri në dhjetor 2024.

Agjencia Shqiptare e Zhvillimit të Investimeve (AIDA) është subjekti përgjegjës për nxitjen e investimeve të huaja në Shqipëri. Investitorët e mundshëm amerikanë në Shqipëri duhet të kontaktojnë AIDA-n për të mësuar më shumë rreth shërbimeve që AIDA ofron për investitorët e huaj (Faqja kryesore – AIDA ). Ligji për Investimet Strategjike parashikon që AIDA, si Sekretariat i Këshillit Strategjik të Investimeve, shërben si one-stop-shop për investitorët e huaj, që nga depozitimi i formularit të aplikimit deri në dhënien e statusit të investimit/investitorit strategjik. Pavarësisht legjislacionit mbështetës, shumë pak investitorë të huaj kanë përfituar nga statusi “Investitor Strategjik” dhe pothuajse të gjitha projektet u janë dhënë kompanive vendase që operojnë në sektorin e turizmit. Investitorët e huaj që aplikojnë për statusin e investitorit strategjik citojnë se përgjigjet nga AIDA janë të ngadalta.

Johnny dhe Andrea

ITALI- Aktori i njohur Johnny Depp doli në skenë me Andrea Bocellin, në kuadër të koncertit treditor të tenorit italian në Itali. Ylli i Hollivudit shoqëroi muzikalisht Bocellin me kitarën e tij, duke festuar me të 30 vjetorin në muzikë.

61-vjeçari u bashkua me të në skenën Teatro del Silenzio, në qytetin e Lazatico, që është edhe vendlindja e Bocellit. Videot e paraqitjes së tyre të përbashkët janë publikuar në rrjetet sociale dhe tregojnë bashkëjetesën e tyre muzikore.

Në fakt, të dy artistët nderuan të ndjerin Jeff Beck duke interpretuar "En Aranjuez Con Tu Amor", një këngë që ata performuan së bashku në vitin 2020 kur Depp dhe Jeff takuan Andrean gjatë një vizite në Itali. Të tre e kishin regjistruar këngën, me Johnny Depp dhe Andrea Bocelli që e performuan atë live para një publiku katër vjet më vonë.

Andrea Bocelli kishte njoftuar pak ditë më parë partneritetin muzikor me Johnny Depp, në një postim në Instagram: Një aktor simpatik që ka sjellë në jetë personazhe të panumërt ikonë në ekranin e madh, talentet muzikore të këtij artisti eklektik janë po aq intensive: një yll i vërtetë rock, i cili ishte i dashur dhe i duartrokitur kudo.

Ai më pas shtoi: Më kujtohet me mall kur luaja dhe këndoja me Johnny Depp kur ai vizitoi shtëpinë time në Toskanë. Jemi të lumtur të njoftojmë se ky çift do të shfaqet edhe një herë – dhe këtë herë në publik, pasi fansat do të jenë të emocionuar ta dëgjojnë. Ne duam të falënderojmë Johnny që pranoi ftesën tonë. Do të jetë kënaqësia jonë ta mirëpresim atë në skenën e Teatro del Silenzio.

DASH

SHBA- Departamenti Amerikan i Shtetit ka deklaruar se të drejtat e pronësisë në Shqipëri vijon të jetë një problem i mbetur pezull. Në raportin vjetor për klimën e biznesit në vendin tonë, DASH thekson se mbivendosja e titujve të pronësisë është një çështje e hapur, pasi shumë persona kanë manipuluar sistemin gjyqësor për të marrë tituj të paligjshëm të tokës. Po ashtu në raport bëhet me dije se edhe pse Qeveria ka deklaruar një vullnet, progresi ka ngelur në vend. 

Pjesë nga Raporti i DASH:

Të drejtat e pronësisë vazhdojnë të jenë një sfidë në Shqipëri, sepse një titull i qartë është i vështirë për t'u marrë. Ka pasur raste të individëve që dyshohet se kanë manipuluar sistemin gjyqësor për të marrë tituj të paligjshëm të tokës. Mbivendosja e titujve të pronësisë është çështje e përhapur. Procesi i kompensimit për tokat e konfiskuara nga ish-regjimi komunist vazhdon të jetë i rëndë, joefikas dhe i pamjaftueshëm. Qeveria ka deklaruar një vullnet për të adresuar këtë problem, por progresi ka qenë i ndalur.