LIVE UPDATES
Aktualitet

Mediat: Si u bë Shqipëria një skemë piramidale, nga optimizmi te katastrofa totale

5 Janar 2022, 06:21 Nga DOSJA
Mediat: Si u bë Shqipëria një skemë piramidale, nga

Nga Gavin Haynes

TIRANË – Gavin Haynes, një gazetar dhe ish-kryeredaktori i Vice i ka kushtuar një artikull të dejatuar historisë së firmave piramidale në vendin tonë, teksa citon Maksude Kadenën, ose sikurse njihet ‘Sudja’ dhe historinë se si nisi gjithçka në vendin tonë, duke bërë që shumë shqiptarë të humbnin kursimet e tyre të jetës dhe duke shkaktuar një kaos total në vend.

Pjesë nga artikulli i Gavin Haynes:

Në fillim të vitit 1997, një ish-punëtore e vogël rome, gjysmë e arsimuar, në fabrikë këpucësh, Maksude Kadena, shkoi në ballkonin e banesës së saj të vjetër të epokës komuniste në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë. Nën të qëndronin qindra njerëz që kishin investuar në kompaninë e saj, Sude, e cila kishte ofruar shpërblime të mëdha: 5-10% kthime në muaj. Por papritmas pagesat e interesit ishin tharë, investitorët po pengoheshin të merrnin kapitalin e tyre. Dhe ja ku ata ishin – duke u përpjekur për të.

Në dorë Kadena mbante një megafon. Loja ime ka mbaruar,” i tha ajo turmës më poshtë. “Ishte një lojë piramidale. Kompania ime është e falimentuar. Dhe nuk duhet të kërkoni para.” Pati një moment heshtjeje. Në atë gjysmë sekonde, vala e një prej manive financiare më të çuditshme të historisë shpërtheu, duke e shtyrë Shqipërinë drejt luftës civile dhe duke niveluar shpresat e një brezi.

“Nuk ua kemi marrë as vezët pulave për t’i gatuar fëmijëve tanë”, më tha një roje që qëndronte jashtë një universiteti shqiptar, në nëntor të këtij viti. “Ne thjesht i shesim dhe i vendosim paratë në skema. Por çfarë ndodhi më pas? Tragjedi.”

Unë kisha ardhur në Shqipëri për të bërë një dokumentar për BBC Radio 4, duke u përpjekur të kuptoj se si një vend i tërë ra pre e një mashtruesi. Në kulmin e tyre, shumë skema të ndryshme shqiptare, nga të cilat Sude ishte vetëm një, kishin detyrime prej 700 milionë £ – në një vend GDP-ja e të cilit ishte vetëm 2.1 miliardë £. A kishte diçka në këtë vend të vogël të Ballkanit Perëndimor që e kishte bërë atë kaq të prekshëm ndaj ngjitjes? Ajo që ndodhi në Shqipëri është e lehtë për t’u hedhur poshtë: e mbyllur prej kohësh në fund të tabelave të ligës ekonomike të Evropës, është vendi më i largët për të cilin dimë pak. Por historia sesi ai shpëtoi nga komunizmi brutal, me sy të hapur dhe optimist, për t’u shembur nën Kapitalizmin brutal është një histori që ka ajrin e një fabule.

Si ra një vend i tërë pre e një pune mashtruesi? Në vitin 1945, Shqipëria ishte kthyer në një mbretëri eremite, nën kontrollin e një diktatori tiranik, por kuriozisht jokarizmatik, Enver Hoxha. Kufijtë u vulosën. “Kam punuar në një doganë”, më tha Drago Kalimi, një ish-mësues shkolle. “Edhe kur ne mirëpresim turistë nga Greqia, duhej të ishim të shoqëruar nga ushtarë.” Kur, në vitin 1992, vendi doli duke u ndezur në demokraci, shqiptarët e zakonshëm nuk dinin pothuajse asgjë për botën e jashtme. Harku i fabulës tashmë ishte i plotë. Në pesë vjet, Shqipëria kishte kaluar nga optimizmi dhe besimi në një katastrofë totale. Artikullin e plotë mund ta lexoni KËTU:

Marrë nga unherd.com

(E.H/Dosja.al)

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

aktualitet aktualitet firmat piramidale gavin haynes piramidat ne shqiperi firmat piramidale gavin haynes piramidat ne shqiperi

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj