LIVE UPDATES
Aktualitet

Mediat: Si u bë Shqipëria një skemë piramidale, nga optimizmi te katastrofa totale

5 Janar 2022, 06:21 Nga DOSJA
Mediat: Si u bë Shqipëria një skemë piramidale, nga

Nga Gavin Haynes

TIRANË – Gavin Haynes, një gazetar dhe ish-kryeredaktori i Vice i ka kushtuar një artikull të dejatuar historisë së firmave piramidale në vendin tonë, teksa citon Maksude Kadenën, ose sikurse njihet ‘Sudja’ dhe historinë se si nisi gjithçka në vendin tonë, duke bërë që shumë shqiptarë të humbnin kursimet e tyre të jetës dhe duke shkaktuar një kaos total në vend.

Pjesë nga artikulli i Gavin Haynes:

Në fillim të vitit 1997, një ish-punëtore e vogël rome, gjysmë e arsimuar, në fabrikë këpucësh, Maksude Kadena, shkoi në ballkonin e banesës së saj të vjetër të epokës komuniste në Tiranë, kryeqytetin e Shqipërisë. Nën të qëndronin qindra njerëz që kishin investuar në kompaninë e saj, Sude, e cila kishte ofruar shpërblime të mëdha: 5-10% kthime në muaj. Por papritmas pagesat e interesit ishin tharë, investitorët po pengoheshin të merrnin kapitalin e tyre. Dhe ja ku ata ishin – duke u përpjekur për të.

Në dorë Kadena mbante një megafon. Loja ime ka mbaruar,” i tha ajo turmës më poshtë. “Ishte një lojë piramidale. Kompania ime është e falimentuar. Dhe nuk duhet të kërkoni para.” Pati një moment heshtjeje. Në atë gjysmë sekonde, vala e një prej manive financiare më të çuditshme të historisë shpërtheu, duke e shtyrë Shqipërinë drejt luftës civile dhe duke niveluar shpresat e një brezi.

“Nuk ua kemi marrë as vezët pulave për t’i gatuar fëmijëve tanë”, më tha një roje që qëndronte jashtë një universiteti shqiptar, në nëntor të këtij viti. “Ne thjesht i shesim dhe i vendosim paratë në skema. Por çfarë ndodhi më pas? Tragjedi.”

Unë kisha ardhur në Shqipëri për të bërë një dokumentar për BBC Radio 4, duke u përpjekur të kuptoj se si një vend i tërë ra pre e një mashtruesi. Në kulmin e tyre, shumë skema të ndryshme shqiptare, nga të cilat Sude ishte vetëm një, kishin detyrime prej 700 milionë £ – në një vend GDP-ja e të cilit ishte vetëm 2.1 miliardë £. A kishte diçka në këtë vend të vogël të Ballkanit Perëndimor që e kishte bërë atë kaq të prekshëm ndaj ngjitjes? Ajo që ndodhi në Shqipëri është e lehtë për t’u hedhur poshtë: e mbyllur prej kohësh në fund të tabelave të ligës ekonomike të Evropës, është vendi më i largët për të cilin dimë pak. Por historia sesi ai shpëtoi nga komunizmi brutal, me sy të hapur dhe optimist, për t’u shembur nën Kapitalizmin brutal është një histori që ka ajrin e një fabule.

Si ra një vend i tërë pre e një pune mashtruesi? Në vitin 1945, Shqipëria ishte kthyer në një mbretëri eremite, nën kontrollin e një diktatori tiranik, por kuriozisht jokarizmatik, Enver Hoxha. Kufijtë u vulosën. “Kam punuar në një doganë”, më tha Drago Kalimi, një ish-mësues shkolle. “Edhe kur ne mirëpresim turistë nga Greqia, duhej të ishim të shoqëruar nga ushtarë.” Kur, në vitin 1992, vendi doli duke u ndezur në demokraci, shqiptarët e zakonshëm nuk dinin pothuajse asgjë për botën e jashtme. Harku i fabulës tashmë ishte i plotë. Në pesë vjet, Shqipëria kishte kaluar nga optimizmi dhe besimi në një katastrofë totale. Artikullin e plotë mund ta lexoni KËTU:

Marrë nga unherd.com

(E.H/Dosja.al)

Ndihmës-Sekretarja e Shtetit takoi Alibeajn, ndërsa Paloka deklaroi se ka firmosur peticionin kundër ambasadores Kim. Çfarë do të thotë kjo për PD?

View Results

aktualitet aktualitet firmat piramidale gavin haynes piramidat ne shqiperi firmat piramidale gavin haynes piramidat ne shqiperi

Sondazh

Poll

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën