LIVE UPDATES
Politike

Rama nga Davosi, ndan përvojën e Shqipërisë në përballjen me sulmin kibernetik të Iranit: Duhet të luftojmë së bashku

Kryeministri Rama ndau me të pranishmit përvojën e Shqipërisë në përballjen me sulmin kibernetik nga Irani.

18 Janar 2023, 15:55 Nga k.m.
Rama nga Davosi, ndan përvojën e Shqipërisë në
Edi Rama

TIRANË- Bashkëpunimi mes vendeve në fushën e sigurisë kibernetike, si dhe shkëmbimi i eksperiencave në përballjen me kërcënimet kibernetike gjithnjë e më të sofistikuara, ishin tema e një prej konferencave të sotme në Forumin Ekonomik Botëror të Davosit 2023. I pranishëm ishte dhe kryeministri Edi Rama, i cili me të pranishmit diskutoi edhe mbi raportin e Perspektivës së Sigurisë Kibernetike 2023, duke u shprehur se si duhet të gjithë liderët duhet të reagojnë ndaj kërcënimeve kibernetike. Kryeministri Rama ndau me të pranishmit përvojën e Shqipërisë në përballjen me sulmin kibernetik nga Irani, duke treguar edhe për bashkëpunimin e Shqipërisë me Microsoft dhe FBI, duke shtuar se për të përballuar këtë lloj krimi duhet bashkimi i të gjithëve vendeve kundër sulmesëve. 

"Imagjinoni nëse ka një sulm kibernetik tek sistemet e transportit ajror që i kthen një numër avionësh që fluturojnë, në bomba. Ajo që kemi mësuar është se kjo është diçka naive ta mendosh se çdo vend i pasur apo jo, mund ta përballojë vetëm. Ajo që shohim çdo ditë, nga sulmi që kemi me Iraninë, se këto armë përbëjnë një risi edhe për aleatët tanë. Është një mundësi për të mësuar se çfarë armës po përdorin dhe si të përballen me ta. Nuk e imagjinoj dot sesi do ishte po të mos ishte një koalicion i madh,"-tha Rama ndër të tjera në fjalën e tij. 

DISKUTIMI NË PANEL:

Njohim pritshmërinë e ngjarjes katastrofe globale, Shqipëria ka qenë në qendër të një sulmi kibernetik, ç'mësime keni marrë?

Rama: Do përpiqem të jem i dobishëm. Fillimisht, për shkak të ngjarjes që përdorët ne u detyruan që të nisnim të mësonim dhe një nga faktet që mësova është se në qoftë se krimi kibernetik do të ishte shtet. Do të ishte ekonomia e tretë globale pas SHBA dhe Kinës. Në 2015, potenciali ishte 3 trilionë, në 2025 parashikohet të ketë 10.5 trilionë. Nëse do të mendonim një virus, COVID-19 që krijoi aq shumë kaos dhe kishte aq shumë përpjekje të përbashkëta, le të imagjinojmë një disa viruse që evoluojnë që nuk e rrezikojnë veten tonë, por vendin që jetojmë mund të sjellë apokalips. Nuk janë viruse që e bllokojnë të jetën tonë, por mund ta kontorllonë dhe ta devijojnë. Nëse përdorin sistemet e transportit ajror për të na goditur. Imagjinoni nëse ka një sulm kibernetik tek sistemet e transportit ajror që i kthen një numër avionësh që fluturojnë, në bomba. Ajo që kemi mësuar është se kjo është diçka naive ta mendosh se çdo vend i pasur apo jo, mund ta përballojë vetëm. Ajo që shohim çdo ditë, nga sulmi që kemi me Iraninë, se këto armë përbëjnë një risi edhe për aleatët tanë. Është një mundësi për të mësuar se çfarë armës po përdorin dhe si të përballen me ta. Nuk e imagjinoj dot sesi do ishte po të mos ishte një koalicion i madh. Ata janë më të lidhur, nuk kanë samite, nuk kanë Veto. E kemi parë gjatë pandemisë. Ka dhe një gjë tjetër në fund. Për sektorin publik kjo është vërtetë sfiduese. Imagjinoni Shqipërinë me zhvillimin e saj dhe me GDP që ka marrë një hap për t'u shndërruar në një vend që mbështetej në letra, ka 95% të shërbimeve të veta online. Që është bekimi i teknologjisë por është edhe mallkim sepse jemi të cënueshëm. Jemi të eksporzuar ndaj Iranit kundrejt një fuqie si Irani që nuk merremi dot për fuqinë e tij. Tani duhet të investojmë më shumë. Në fund, duhet që të zgjidhemi. Çështja është sa shumë do të bëhen bashkë vendet e vogla. Sepse, Shqipëria është një shembull shumë i rëndësishëm për të kuptuar se çfarë vjen pas kësaj.

A mund të ndani me ne, disa nga ndikimet që ka pasur vendi juaj dhe cila ka qenë përgjigjia juaj?

Rama: E evitova në prezantim sepse do ishte e ndërlikuar për kohën që kemi në dispozicion. Në Davos, mund ta nisësh vonë, por nuk mund ta mbarosh vonë, pasi të tjerëve u duhet salla. Ajo që kemi bërë është ajo që e konsideruam teknologjinë e varkës së shpëtimit. Niveli i administrimit është i ndotur nga korrupsioni endemik, sa i përket ryshfeteve, në një nivel ku kontakti u eliminua. Sulmuesit na goditën duke synuar që të asgjesonin të fshinin të gjithë infrastrukturën dixhitale dhe të fshinin tërësisht të dhënat tona të lidhura me shërbimet publike. Ishte e vështirë pasi për javë të tëra ishte një luftë e jashtëzakonshme që po ndodhte në internet, 24 orë në 7 ditë të javës. Ia dolëm që t'i mbijetonim këtij sulmi duke mos i lënë që të bënin atë që donin të bënin. Ne dolëm në përfundimin që pas sulmit ishte Irani, ia atribuuam në bazë të fakteve dhe jo...Ishte e frikshme sepse nuk është njësoj si dikush që të hyn në shtëpi, ata mund të të hyjnë në shtëpi dhe ti as që nuk e di. Janë si bombë me sahat. Deri në atë moment nuk e di që po fle mbi një bombë. Shpresoj që fjalia profetike e Michel Rocard nuk do të vërtetohet me kohën; para se të vdiste tha që ndjehem shumë i bekuar që jetova në kohën kur interneti lindi, po jam i bekuar që ta lë këtë botë para se interneti ta shkatërrojë. 

edi rama forumin ekonomik botëror në davos

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj