LIVE UPDATES
Politike

Rama nga Davosi, ndan përvojën e Shqipërisë në përballjen me sulmin kibernetik të Iranit: Duhet të luftojmë së bashku

Kryeministri Rama ndau me të pranishmit përvojën e Shqipërisë në përballjen me sulmin kibernetik nga Irani.

18 Janar 2023, 15:55 Nga k.m.
Rama nga Davosi, ndan përvojën e Shqipërisë në
Edi Rama

TIRANË- Bashkëpunimi mes vendeve në fushën e sigurisë kibernetike, si dhe shkëmbimi i eksperiencave në përballjen me kërcënimet kibernetike gjithnjë e më të sofistikuara, ishin tema e një prej konferencave të sotme në Forumin Ekonomik Botëror të Davosit 2023. I pranishëm ishte dhe kryeministri Edi Rama, i cili me të pranishmit diskutoi edhe mbi raportin e Perspektivës së Sigurisë Kibernetike 2023, duke u shprehur se si duhet të gjithë liderët duhet të reagojnë ndaj kërcënimeve kibernetike. Kryeministri Rama ndau me të pranishmit përvojën e Shqipërisë në përballjen me sulmin kibernetik nga Irani, duke treguar edhe për bashkëpunimin e Shqipërisë me Microsoft dhe FBI, duke shtuar se për të përballuar këtë lloj krimi duhet bashkimi i të gjithëve vendeve kundër sulmesëve. 

"Imagjinoni nëse ka një sulm kibernetik tek sistemet e transportit ajror që i kthen një numër avionësh që fluturojnë, në bomba. Ajo që kemi mësuar është se kjo është diçka naive ta mendosh se çdo vend i pasur apo jo, mund ta përballojë vetëm. Ajo që shohim çdo ditë, nga sulmi që kemi me Iraninë, se këto armë përbëjnë një risi edhe për aleatët tanë. Është një mundësi për të mësuar se çfarë armës po përdorin dhe si të përballen me ta. Nuk e imagjinoj dot sesi do ishte po të mos ishte një koalicion i madh,"-tha Rama ndër të tjera në fjalën e tij. 

DISKUTIMI NË PANEL:

Njohim pritshmërinë e ngjarjes katastrofe globale, Shqipëria ka qenë në qendër të një sulmi kibernetik, ç'mësime keni marrë?

Rama: Do përpiqem të jem i dobishëm. Fillimisht, për shkak të ngjarjes që përdorët ne u detyruan që të nisnim të mësonim dhe një nga faktet që mësova është se në qoftë se krimi kibernetik do të ishte shtet. Do të ishte ekonomia e tretë globale pas SHBA dhe Kinës. Në 2015, potenciali ishte 3 trilionë, në 2025 parashikohet të ketë 10.5 trilionë. Nëse do të mendonim një virus, COVID-19 që krijoi aq shumë kaos dhe kishte aq shumë përpjekje të përbashkëta, le të imagjinojmë një disa viruse që evoluojnë që nuk e rrezikojnë veten tonë, por vendin që jetojmë mund të sjellë apokalips. Nuk janë viruse që e bllokojnë të jetën tonë, por mund ta kontorllonë dhe ta devijojnë. Nëse përdorin sistemet e transportit ajror për të na goditur. Imagjinoni nëse ka një sulm kibernetik tek sistemet e transportit ajror që i kthen një numër avionësh që fluturojnë, në bomba. Ajo që kemi mësuar është se kjo është diçka naive ta mendosh se çdo vend i pasur apo jo, mund ta përballojë vetëm. Ajo që shohim çdo ditë, nga sulmi që kemi me Iraninë, se këto armë përbëjnë një risi edhe për aleatët tanë. Është një mundësi për të mësuar se çfarë armës po përdorin dhe si të përballen me ta. Nuk e imagjinoj dot sesi do ishte po të mos ishte një koalicion i madh. Ata janë më të lidhur, nuk kanë samite, nuk kanë Veto. E kemi parë gjatë pandemisë. Ka dhe një gjë tjetër në fund. Për sektorin publik kjo është vërtetë sfiduese. Imagjinoni Shqipërinë me zhvillimin e saj dhe me GDP që ka marrë një hap për t'u shndërruar në një vend që mbështetej në letra, ka 95% të shërbimeve të veta online. Që është bekimi i teknologjisë por është edhe mallkim sepse jemi të cënueshëm. Jemi të eksporzuar ndaj Iranit kundrejt një fuqie si Irani që nuk merremi dot për fuqinë e tij. Tani duhet të investojmë më shumë. Në fund, duhet që të zgjidhemi. Çështja është sa shumë do të bëhen bashkë vendet e vogla. Sepse, Shqipëria është një shembull shumë i rëndësishëm për të kuptuar se çfarë vjen pas kësaj.

A mund të ndani me ne, disa nga ndikimet që ka pasur vendi juaj dhe cila ka qenë përgjigjia juaj?

Rama: E evitova në prezantim sepse do ishte e ndërlikuar për kohën që kemi në dispozicion. Në Davos, mund ta nisësh vonë, por nuk mund ta mbarosh vonë, pasi të tjerëve u duhet salla. Ajo që kemi bërë është ajo që e konsideruam teknologjinë e varkës së shpëtimit. Niveli i administrimit është i ndotur nga korrupsioni endemik, sa i përket ryshfeteve, në një nivel ku kontakti u eliminua. Sulmuesit na goditën duke synuar që të asgjesonin të fshinin të gjithë infrastrukturën dixhitale dhe të fshinin tërësisht të dhënat tona të lidhura me shërbimet publike. Ishte e vështirë pasi për javë të tëra ishte një luftë e jashtëzakonshme që po ndodhte në internet, 24 orë në 7 ditë të javës. Ia dolëm që t'i mbijetonim këtij sulmi duke mos i lënë që të bënin atë që donin të bënin. Ne dolëm në përfundimin që pas sulmit ishte Irani, ia atribuuam në bazë të fakteve dhe jo...Ishte e frikshme sepse nuk është njësoj si dikush që të hyn në shtëpi, ata mund të të hyjnë në shtëpi dhe ti as që nuk e di. Janë si bombë me sahat. Deri në atë moment nuk e di që po fle mbi një bombë. Shpresoj që fjalia profetike e Michel Rocard nuk do të vërtetohet me kohën; para se të vdiste tha që ndjehem shumë i bekuar që jetova në kohën kur interneti lindi, po jam i bekuar që ta lë këtë botë para se interneti ta shkatërrojë. 

edi rama forumin ekonomik botëror në davos

Sondazh

Poll

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion

Protesta për Zvërnecin, përplasje mes qytetarëve dhe policisë

Përplasjt mes qytetarëve dhe policisë në protestë, çahet kordoni

PAMJE nga tubimi i i katërt kundër projektit në Zvërnec #dosja #protesta #zvernec

Protestë në Durrës kundër projektit në Zvërnec, qytetarët mblidhen para Bashkisë

Berisha: Shteti duhej të ishte garanti në Zvërnec.Ndërtimet të bëhen në përputhje me standardet e BE

Berisha: Aeroporti i Vlorës kurrë nuk mund të ndërtohej aty

Zvërneci,Berisha:Ne mbështesim plotësisht investimin e huaj.Sazani nuk është një investim i thjeshtë

Berisha në grupin parlamentar: Pas Kuvendit Kombëtar hyjmë në një etapë të re

Berisha: Meta është një i burgosur politik, Rama po vazhdon me besnikëri rrugën e babait të vet

Burgun apo dorëheqje? Rama kapet me gazetarin: Nuk meriton përgjigje

Protestuesit kërkojnë dorëheqjen, Rama: Film i vjetër, përfaqësoj të paktën 800 mijë shqiptarë

Protesta për Zvërnecin, Rama: SPAK po mban të ngrira fondet pa i lënë të kalojë te shitësi

Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thotë të mbështesësh Shqipërinë drejt BE

Rama: Jemi këtu për të ndërtuar Shqipërinë e së ardhmes

Rama: Bëmë ligjin për hapjen e dosjeve të komunizmit, partia jonë u përball me të keqen në opozitë

"Kryeministri gënjeu"/ Gazetarja thirrje qytetarëve: Ai që të vjedh sot, do e bëjë dhe nesër

35-vjetori i PS në Tiranë/ Rama: Arsyeja e fitores së PS është aftësia për t’u hapur!

Mbyllet protesta për Zvërnecin #dosja #protesta #zverneci

Protesta për Zvërnecin/ Qytetarja: Ne nuk e lëshojmë sheshin pa u heq gardhi në Zvërnec dhe Rrjoll

Qytetarja: Kërkojmë anulimin e ligjit për zonat e mbrojtura, nuk ka negociata

"Anulo projektin"/ Me pankarta në duar, të rinjtë 'pushtojnë' kryeministrinë: Jep dorëheqjen

"Janë provokime"/ Çfarë po ndodh para ambienteve të Kryeministrisë?

Protestuesit i përgjigjen kryeministrit Rama: Jep dorëheqje nuk ka dialog!

Qytetarët zbresin sërish në shesh, protestojnë kundër projektit në Zvërnec

Ermonela Jaho mbështet protestën për Zvërnecin, shpërndan pamjet në rrjetet sociale

Skandali me ADS/ Berisha: U ngrit pa vendim qeverie, Rama krijoi një monstër për të vjedhur

"Populli flet në ditën e zgjedhjeve"/ Kryeministri: Thirrjet 'O Rama të QR' nuk funksionojnë me mua

Projekti për Zvërnecin/ Rama për hetimet e SPAK: Investimi nuk ndalon sa kohë unë jam këtu!

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Antonio Costa: Zgjerimi një domosdoshmëri gjeostrategjike për Europën

Mesazhi i Antonio Costës: Përshpejtoni luftën kundër krimit dhe korrupsionit në vend