LIVE UPDATES
Ekonomi

Rritja e pagave/ Banka e Shqipërisë shpjegon mekanizmin se si do të ushtrojë presion

1 Dhjetor 2019, 07:16 Nga DOSJA
Rritja e pagave/ Banka e Shqipërisë shpjegon mekanizmin se si do

Lidhur më këtë projeksion, Banka e Shqipërisë sqaron se, komponenti kryesor i kostove të prodhimit, pra përcaktuesi i dinamikave afatmesme dhe afatgjata, janë kostot e punës për njësi. (Paralelisht me to, ndikim kanë dhe elemente të tjera kostosh; si kostoja e lëndëve të para, e naftës, energjisë, qirasë, kostoja financiare e kredive, apo elemente të taksimit mbi prodhimin. Gjithsesi, këta zëra supozohet se kanë një efekt kalimtar dhe / ose neutral në afatin e gjatë.)

Rritja e kostos së punës për njësi formohet nga rritja e pagave përtej rritjes së produktivitetit së punës. Me fjalë të tjera, nëse produktiviteti mesatar i punës në ekonomi rritet me 2%, por paga mesatare në ekonomi rritet me 5%, atëherë kostoja e punës për njësi rritet afërsisht me 3%. Në këtë skenar, prodhuesit e të mirave dhe shërbimeve do të tentonin të rrisnin çmimet e tyre afërsisht me 3%, në mënyrë që të shmangnin përkeqësim të rezultatit financiar dhe / ose humbje në bilancet e tyre.

Duke përjashtuar goditje të tjera dhe – në veçanti – ndikimin e kursit të këmbimit, shembulli i mësipërm i përket një situate kur inflacioni do të ishte rreth nivelit 3%, që është dhe objektivi i Bankës së Shqipërisë. Natyrisht, një situatë e ngjashme do të ndodhte dhe me kombinime të tjera të rritjes së produktivitetit dhe të pagës, si p.sh., rritje e produktivitetit të punës me 4% dhe rritje e pagës mesatare me 7%, por rezultati neto duhet të jetë një rritje e kostos së punës për njësi me 3%.

Rritja e produktivitetit përcaktohet nga struktura e prodhimit, nga teknologjia dhe inovacioni. Në këtë kontekst, ajo tenton të jetë e qëndrueshme në afatin e mesëm dhe të shfaqë lëvizje vetëm në afatin e gjatë. Në të kundërt, ecuria e pagave diktohet nga kërkesa dhe oferta për punë: nëse kërkesa për punë e tejkalon ofertën, pagat do të tentojnë të rriten më shpejt se produktiviteti, duke sjellë rritjen e kostove të punës për njësi dhe rritjen e presioneve inflacioniste.

E kundërta do të ndodhte në rastin e anasjellë. Ky element tenton të ketë luhatje në afatin e mesëm, ose gjatë një cikli biznesi, dhe si i tillë është objekti i reagimit të politikës monetare. Në praktikë, objektivi i një banke qendrore është të mbajë kërkesën për punë, e cila gjenerohet nga bizneset dhe në vetvete, është funksion i kërkesës agregate për të mira dhe shërbime, në nivele të përafërta me ofertën e punës. Në këtë rast, rritja e pagave do të jetë një shumatore e rritjes së produktivitetit dhe e inflacionit të pritur. Duke përjashtuar ndikimin e faktorëve të tjerë, në rast se:

-ekonomia është në ekuilibër, pra oferta e punës është e barabartë me kërkesën për punë dhe rritja e pagës reale është e barabartë me rritjen e produktivitetit të punës;

-pritjet e inflacionit janë ankoruar në objektivin e inflacionit të bankës qendrore, atëherë rritja e kostove të prodhimit do të ishte e përafërt me objektivin e inflacionit.

Në diskutimin e mësipërm, oferta e punës presupozohet se është relativisht e qëndrueshme në afatin e mesëm. Në afatin e gjatë, oferta e punës është funksion i trendeve demografike, përfshi emigrimin, zhvillimin e sistemit arsimor dhe social, etj. Megjithatë, këto trende tentojnë të kenë një ndikim të vogël më afatin e shkurtër dhe të mesëm. Në këtë horizont kohor, disbalancat midis kërkesës dhe ofertës për punë përcaktohen – në masën më të madhe – nga ecuria e kërkesës për punë.

Banka e Shqipërisë argumenton se, projeksionet e saj bazohen mbi këtë këndvështrim të mekanizimit të formimeve në ekonomi. Ky mekanizëm shfaqet funksional në rastin e Shqipërisë: rritja e kërkesës agregate ka sjellë rritje të punësimit dhe rënie të papunësisë, çka është përcjellë dhe në rritje të pagës mesatare gjatë tremujorëve të fundit.

Në gjenerimin e parashikimeve ekonomike për të ardhmen, ne mbajmë parasysh fortësinë e lidhjeve midis treguesve të mësipërm dhe kohëvonesat e reagimit të tyre. Të dy këto kategori parametrash bazohen në analizën e lidhjeve dhe ndërvarësive që këta tregues kanë shfaqur në histori.

Në lidhje me implikimet e trendeve të pafavorshme demografike në shpejtësinë e rritjes së pagave dhe inflacion, theksojmë se – në këndvështrimin teorik – këta tregues nuk duhet të kenë lidhje me njëri-tjetrin. Kjo bazohet në supozimin se inflacioni është një tregues i cili përcaktohet nga varibala kohorë afatmesëm dhe se – në këtë horizont 1-3-vjeçar kohor – raporti i kërkesës dhe ofertës për punë përcaktohet në masën më të madhe nga ecuria e kërkesës për punë dhe jo nga luhatja e ofertës. Duke abstraguar nga variablat e tjerë, rënia e ofertës për punë në horizonte më të gjata kohore do të tentojë të përkthehet në një rritje të kthimit relativ të faktorit punë ndaj kapitalit.

Marrë nga Monitor

Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:

View Results

ekonomi ekonomi banka e shqipërisë rritja e pagave banka e shqipërisë rritja e pagave

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj