LIVE UPDATES
Bota

‘Shpresa vdes e fundit’, familjet nga Kosova presin ende të zhdukurit nga lufta

14 Dhjetor 2021, 14:52 Nga DOSJA
‘Shpresa vdes e fundit’, familjet nga Kosova presin ende të

KOSOVË – Kanë kaluar më shumë se dy dekada që kur lufta copëtoi Kosovën, por trauma e shkaktuar nga luftimet vazhdon për Bajram Çerkinin dhe të afërmit e tjerë të atyre që ende konsiderohen të zhdukur.

“Lufta nuk ka përfunduar ende në familjen time. Gruaja ime ende i dëgjon hapat dhe zërin e tij gjatë natës” tha 82-vjeçari Cerkini, një shqiptar, djali i të cilit ReshatI është në mesin e të zhdukurve.

Lufta e fundit e viteve 1990 midis forcave serbe dhe guerrilasve shqiptarë etnikë vrau rreth 13,000 dhe përfundoi vetëm pasi NATO ndërhyri. Mijëra të tjerë u zhdukën, shumë prej të cilëve u rrëmbyen gjatë periudhave të spastrimit etnik dhe më vonë u vranë me trupat e tyre të hedhur në varre masive, puse uji ose të djegur.

Në vitet pas luftës, ekspertë të mjekësisë ligjore nga e gjithë bota zbritën në Kosovë në një përpjekje për të identifikuar mbetjet dhe kthimin e tyre tek familjet e tyre, si dhe për të dokumentuar krimet e mundshme të luftës. Në disa raste, vetëm fragmente të vogla eshtrash u gjetën dhe iu dorëzuan familjeve. Por jo të gjitha u gjetën, me 1,625 të pagjetur zyrtarisht, sipas autoriteteve të Kosovës.

Fati i të zhdukurve është një nga çështjet e shumta të nxehta që pengon bisedimet ndërmjet Kosovës dhe Serbisë që kur ish-krahina e shkëputur shpalli pavarësinë në vitin 2008, një masë që nuk u njoh kurrë zyrtarisht nga Beogradi. Zyrtarët e Kosovës vazhdojnë të kritikojnë Serbinë për zvarritjen e saj, shpesh duke i akuzuar zyrtarët e saj se refuzojnë të zbulojnë vendndodhjet e më shumë vendeve të varrimit.

Gjatë momenteve të fundit të luftës, ndërsa forcat serbe u tërhoqën nga Kosova në mes të bombardimeve të NATO-s, varrezat masive në të gjithë krahinën e shkëputur u zbuluan me nxitim me mbetjet e eshtrave të kthyera me kamion në Serbi për të fshehur provat e krimeve. Që nga fundi i luftës, rreth 1,000 trupa të shqiptarëve të Kosovës janë zhvarrosur nga vendet në të gjithë Serbinë  duke përfshirë qindra nga një varr masiv në postin e një njësie speciale të policisë pranë Beogradit.

“Duke u përpjekur të fshehin një krim, ata kryen një tjetër,” tha Andin Hoti, kryetar i komitetit të Kosovës për personat e zhdukur, babai i të cilit mbetet i pagjetur.

Çështje të ngjashme kanë vazhduar me Bosnjën fqinje, ku ekspertët ende po përpiqen të gjejnë më shumë varre masive pranë Srebrenicës, ku rreth 8,000 burra dhe adoleshentë myslimanë u vranë nga forcat serbe.

“Po bëhet gjithnjë e më e vështirë për të gjetur varre masive. Ne jemi ende duke kërkuar për më shumë se 1,000 njerëz,” tha Almasa Salihoviç, një zëdhënëse për Qendrën Përkujtimore të Srebrenicës.

Në Kosovë, ku OJQ-ja Zëri i Prindërve të Bajram Cerkinit është një nga disa përfaqësues të familjeve të të zhdukurve, çështja rezonon përtej sferës politike.

Në kryeqytetin e Prishtinës, një ekspozitë artistike e titulluar “Më mirë është një varr sesa të mos dish” ka kërkuar të kapë dhimbjen e të pangushëlluarve, me orët dixhitale me ngjyrë neoni të kuqe që tregojnë orët dhe minutat që kanë kaluar që kur familjet panë për herë të fundit të dashurit e tyre.

“Familjet e të zhdukurve nuk duan të vdesin pa i varrosur të vdekurit e tyre”, ka thënë artisti Driton Selmani, krijues i ekspozitës.

Por edhe kur mbetjet më në fund zbulohen, shpesh shkaktohet trauma e re.B Në tetor, Vesel Rukolli u informua se eshtrat që i përkisnin babait dhe xhaxhait të tij ishin nxjerrë nga një varr muaj më parë në Kizevak të Serbisë jugore. Zbulimet erdhën pesë vjet pasi disa nga eshtrat e xhaxhait të tij ishin gjetur në një fshat tjetër në Serbi. Xhaxhai i tij ishte vrarë në prill të vitit 1999 pasi forcat serbe masakruan rreth 40 persona në fshatin Rezallë të Kosovës.

Ndërsa forcat serbe u larguan nga vendi i ngjarjes, ata përdorën një buldozer për të hequr trupat, duke copëtuar shumë nga viktimat e tyre. Pas zbulimit të mëvonshëm, familja u detyrua të shpërndante trupin e xhaxhait të tij për të kryer testet mjeko-ligjore përpara se ta varrosnin për herë të dytë. Dhe ndërsa shumica e të vrarëve dhe të zhdukurve nga lufta janë shqiptarë etnikë, shumë serbë janë ende të pagjetur, një pikë që Beogradi e ngre shpesh në luftën e fjalëve me zyrtarët e Kosovës.

Zyrtarët në Prishtinë këmbëngulin se po e marrin seriozisht çështjen, me pesë lokacione të pazbuluara në Kosovë që po gërmohen në kërkim të viktimave serbe të luftës. Për më shumë se 22 vjet, Svetlana Marinkoviç ka pritur fjalën për fatin e bashkëshortit të saj pasi ai u zhduk vetëm disa ditë pas përfundimit të konfliktit.

Ndoshta nesër do ta zbulojmë. Shpresa vdes e fundit” tha Marinkovic nga shtëpia e saj në qytetin serb të Graçanicës.

(m.k/dosja.al)

Cila mendoni se është alternativa më e mirë:

View Results

diaspora diaspora fati i personave te humbur ne kosove lufta në kosovë mijera njerez te humbur fati i personave te humbur ne kosove lufta në kosovë mijera njerez te humbur

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj