Protesta për Zvërnecin/ Protestuesit çajnë kordonin metalik, policia i sulmon me ujë. Tubimi shpërndahet në gjithë Tiranën
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Pas më shumë se tre orësh, mbyllet protesta para Kryeministrisë/ Qytetarët thirrje: Nesër sërish në...
Tragjedia me dy viktima në Shëngjin, policia jep detaje: Të gjithë shtetas nga Kosova, tre persona në spital 3 Qersho...
“Ka forca në Shqipëri dhe jashtë që janë kundër”/ Rama: Të rreshtohesh me PS, do të thot&eum...
"Shqipëria është e shqiptarëve"/ Qytetarët mbushin rrugët e Tiranës, kërkojnë anulimin e pr...
Stamboll, Turqi – Miliona votues turq po përgatiten të zgjedhin kryetarët e bashkive dhe zyrtarët lokalë më 31 mars në një garë të parë si një provë e re për partinë qeverisëse të Presidentit Rexhep Tayip Erdogan, në prag të krizës së vitit të kaluar të monedhës.
Fushata në Stamboll u duk qartë vetëm pak javë para sondazheve, me diskutime politike që intensifikoheshin në qytetin më të madh të vendit. Partitë politike po bëjnë përpjekjet e tyre të fundit për të arritur tek votuesit, duke ngritur çështje kombëtare dhe lokale gjatë zgjedhjeve dhe duke kërkuar votën e tyre të drejtë në sheshet dhe rrugët e kryeqytetit të Turqisë.
Përveç kryetarëve të bashkive dhe të rretheve, më tepër se 57 milionë votues të regjistruar në Turqi pritet të zgjedhin anëtarët dhe drejtuesit e këshillave të lagjeve. Partia e Drejtësisë dhe Zhvillimit e drejtuar nga Erdogan ka bashkuar duart me ish-aleatin e saj në dy sondazhet e mëparshme, Partia e Lëvizjes Nacionaliste ekstremiste të djathtë, në një bllok të njohur si Aleanca Popullore.
Të dyja aleancat kanë dalë me dhjetra kandidatë të përbashkët për bashkinë në 81 krahina të Turqisë. Stambolli dhe kryeqyteti, Ankaraja janë parë si arena më intensive për të luftuar për të dy aleancat.
Al Jazeera shqyrton çështjet kryesore që dominojnë axhendën politike para sondazheve kritike.
Rënia ekonomike
Ekonomia turke është goditur rëndë që kur lira turke ka rënë ndjeshëm ndaj dollarit amerikan vitin e kaluar, duke humbur aq sa 40 % të vlerës së saj mes shqetësimeve makroekonomike dhe strukturore, shqetësimeve të investitorëve mbi pavarësinë e Bankës Qendrore dhe një spazme diplomatike me SHBA-të.
Edhe pse lëvizja e qeverisë për të rritur normat e interesit ndihmoi monedhën të rimarrë vlerën e saj, gjithashtu shkaktoi një rënie masive të kredive bankare dhe një humbje të besimit të biznesit. Monedha ka ushtruar presion mbi bizneset e goditura nga borxhi në valutë, ndërkohë që inflacioni i lartë ka ulur fuqinë blerëse të qytetarëve, duke frenuar shpenzimet e konsumit.
Produkti i brendshëm bruto (GDP) për frymë, ra në 9,632 dollarë në vitin 2018 nga 10,597 dollarë në vitin 2017 me çmime nominale për shkak të rrëzimit të monedhës turke.
Qeveria turke, përballë inflacionit të lartë përpara sondazheve lokale, ka ngritur zyra nëpër komuna për të shitur fruta dhe perime me çmime më të ulëta se norma e tregut, meqë qeveria fajësoi spekullatorët dhe ndërmjetësit për çmimet e skajshme.
“Qeveria sheh problemet ekonomike me të cilat përballen njerëzit e zakonshëm dhe po përpiqet të ndihmojë përmes këtyre tezgave ushqimore. Nuk shoh ndonjë dëm me këto tenda. Ata janë të vendosur për të ndihmuar qytetarët,“- tha për Al Jazeeran, Nedime Sahin, një amvise 36 vjeçare.
Por Faruk Kuzu, një student 22-vjeçar, nuk u pajtua me idenë: “Kjo nuk do të rregullojë asgjë. Qeveria po u jep njerëzve ushqim të lirë për të fituar vota në zgjedhjet lokale, ndërkohë që ekonomia e përgjithshme po vuan”.
Lodhja
Zyrtarët e qeverisë pranojnë se problemet me të cilat ballafaqohet ekonomia duhet të adresohen, por pretendojnë se votuesit ende besojnë se qeveria dhe kryetarët e bashkive të saj do t’i zgjidhin ato.
“Ne e dimë se disa nga votuesit tanë nuk janë të kënaqur me zhvillimet e fundit ekonomike. Nuk mund ta injorojmë këtë,“- tha për Al Jazeera, Yasin Aktay, një këshilltar i Erdoganit.
Erdogan, i cili ka qeverisur vendin si kryeministër dhe pastaj president që nga viti 2003, ka çuar në tranzicion dhe rritje ekonomike të tregut në zhvillim. Opozita, nga ana tjetër, thotë se qeveria duhet të fajësohet për gjendjen aktuale ekonomike dhe për përpjekjet për ta mbuluar atë.
Gamze Akkus Ilgezdi, nënkryetarja e CHP, beson se nuk është e mundur që një qeveri që e udhëhoqi vendin për 17 vjet dhe krijoi krizën e tanishme ekonomike, do të jetë e gatshme për ta zgjidhur atë.
“Turqia nuk e ka ndier kurrë varfëri, njerëzit blejnë vetëm nevoja thelbësore nga sende ushqimore, njerëzit duan veprime nga ata që mbajnë pushtetin, jo premtime dhe sigurisht nuk besojnë se zgjidhja qëndron në këtë qeveri“,-tha ajo për Al Jazeera.
Në vitin 2017, vetë Erdogan tha se Partia AK po vuante nga ajo që ai e quajti “lodhje metalike” dhe i detyroi disa kryebashkiakë dhe zyrtarë të jepnin dorëheqjen pasi një referendum që u zhvillua vendosi që në krye të shkonte presidenti.
Disa qytetarë besojnë se mungesa e alternativave ndaj AK-së është një kontribues i madh në suksesin e saj.
“Nuk është se partia udhëheqëse është duke bërë mirë, por ka pasur beteja të brendshme brenda CHP, të cilat bëjnë që njerëzit të votojnë për Partinë AK, në vend të kësaj. Gjithashtu, ajo është e vetmja parti që luan rol udhëheqës në dy dekadat e fundit,“-tha Beyazit Kocaoglu, një student universitar 24-vjeçar, për Al Jazeera.
Debati mbi ‘mbijetesën’ e shtetit.
Diskutimet politike mbi “beka” të shtetit, që do të thotë mbijetesa dhe qëndrimi në gjuhën e vjetër turke, i referohen kërcënimeve të brendshme dhe të jashtme ndaj shtetit turk dhe në përgjithësi janë ngritur nga zyrtarë qeveritarë për të kritikuar partitë e opozitës.
Zyrtarët e Partisë AK pretendojnë se partitë në Aleancën e Kombeve po bashkëpunojnë me Partinë e Demokracisë Popullore pro-kurde (HDP), të cilën ata thonë se është krah politik i Partisë së Punëtorëve të Kurdistanit (PKK), të paligjshëm, një grup që ka luftuar Turqinë për pavarësi dhe pastaj autonomi për më shumë se 30 vjet. Udhëheqësit e Aleancës së Kombeve kanë mohuar këto pretendime.
HDP, e cila ka mohuar të ketë lidhje me PKK, ka vendosur të mos paraqesë asnjë kandidat në gjashtë provincat më të mëdha të Turqisë: Stamboll, Ankara, Izmir, Bursa, Antalya dhe Adana. Përkundrazi, ajo ka mbështetur kandidatët që konkurrojnë kundër Aleancës Popullore të Erdoganit.
Aleanca e Kombit e quan debatin “beka” një përpjekje të qeverisë për të larguar vëmendjen nga kriza ekonomike.
“Kjo është pjesë e retorikës së qeverisë që ka për qëllim polarizimin e shoqërisë sonë. Turqia nuk ka ndonjë problem” beka “, problemet e Turqisë kanë të bëjnë me ekonominë, prodhimin dhe mirëqenien”, -tha Ilgezdi i CHP, për Al Jazeera.
Partia AK gjithashtu thotë se opozita kryesore e CHP po bashkëpunon me organizimin e jashtëligjshëm të predikuesit dhe biznesmenit, Fethullah Gulen, i fajësuar për një përpjekje të dështuar të grushtit të shtetit në korrik 2016 që vrau qindra njerëz.
Zyrtarët e CHP kanë quajtur një mënyrë të përsëritur pretendimet e pabazuara. Ata thonë se anëtarët e lëvizjes Gulen, një ish- aleat i Partisë AK, kanë qenë duke krijuar “një shtet paralel” brenda burokracisë civile dhe ushtarake dhe duke ndjekur axhendën e tyre. Gulen, i cili jeton në mërgim në SHBA, hedh poshtë të gjitha pretendimet.
Dhjetëra mijëra njerëz janë arrestuar dhe nëpunësit civilë janë pezulluar ose janë shkarkuar nga lidhje të dyshuara me Gulenin që nga viti 2016. Një gjendje e jashtëzakonshme e imponuar pas grushtit të dështuar nga korriku i vitit 2016.
Zyrtarët thonë se, përveç kërcënimeve të brendshme si PKK dhe lëvizja Gulen, qeveria përballet me kërcënime të shumta nga jashtë, duke përfshirë vendet që kanë mbështetur opozitën në zgjedhjet e kaluara dhe po përpiqen të minojnë Partinë AK.
“Zgjedhjet e kaluara janë përdorur si instrumente nga fuqitë e huaj si dhe nga grupet e brendshme për të ndërhyrë në politikën kombëtare turke. Përpjekja e grushtit të shtetit, terrori i PKK dhe rritja e ekstremit të djathtë në Perëndim kanë kontribuar për këtë,“- tha Aktay për Al Jazeera .
Komunat e besuara.
Pas armëpushimit dhe bisedimeve midis PKK-së dhe shtetit u prishën në korrik 2015, kur në rajonin juglindor, i mbizotëruar nga kurdët plasi dhuna dhe disa qytete anembanë vendit dëshmuan për sulme me bomba. Dhuna më pas është zvogëluar pasi u kryen operacionet kryesore të sigurisë në rajon. Qeveria ka ndaluar qindra zyrtarë të HDP-së për “akuza terrorizmi” që nga ajo kohë dhe vendosi njerëz të besuar në shumicën e komunave të qytetit dhe të bashkive të mbajtura nga HDP nën sundimin e emergjencës.
Gjatë fushatave zgjedhore, zyrtarët e qeverisë, duke përfshirë Erdogan, thanë se mund të bëjnë të njëjtën gjë nëse kandidatët e lidhur me “terrorizmin” pretendojnë zyrën në sondazhet e ardhshme, por zyrtarët e HDP thanë se kjo nuk ishte e lehtë pasi gjendja e jashtëzakonshme nuk ishte më në fuqi.
Yasin Aktay i Partisë AK, beson se njerëzit në Turqinë juglindore janë të kënaqur me shërbimet e mirësjelljes dhe paqen pas viteve të dhunës, edhe pse qeveria duhej të largonte kryetarët e zgjedhur për të arritur këtë gjatë kulmit të akteve terroriste.
Përshtati në shqip L.K/Dosja.al
Tirana është boshatisur për ditët e pushimit. Cilën nga ritet e shenjta po ndiqni:
KOSOVË– Nënkryetari i Lidhjes Demokratike të Kosovës, Lutfi Haziri, ka thënë se është i bindur se Lugina do t’i bashkohet Kosovës, teksa shton se disa fsha...
Në Maqedoninë e Veriut ka nisur zyrtarisht gara presidenciale, ku një nga kandidatët është edhe shqiptari, Blerim Reka.Rivalët e Rekës në zgjedhjet e 21 Prillit...
VATIKAN– Papa Françesku ka kritikuar Europën për pandjeshmërinë ndaj migrantëve, kur mijëra prej tyre po mbyten në Mesdhe në përpjekje për të mbërr...
Istanbul, Turkey – Kandidati i Partisë Republikane Popullore të opozitës turke (PRP), po kryeson edhe në Stamboll. Duke folur për reporterët nga Ankaraja, Kryet...
Një video që po qarkullon në rrjet i ka befasuar të gjithë, pasi një çift në avion nuk është përmbajtur. Siç shihet edhe në videon e mëposhtme, te...
SHBA- Një studente 21-vjeçare ka pasur një fat tragjik, pasi është vrarë nga një 24 vjeçar. Jeta e saj mori një tjetër rrjedhë kur ajo hypi në një...
Rusi- Në një aksident ka humbur jetën një nga gratë më të pasura në Rusi. 55 -vjeçarja Natalia Fileva humbi jetën dje në një aksident të mistershëm, pasi...
Turqi- Miliona turq iu drejtuan kutive të zgjedhjeve një ditë më parë, të cilat konsiderohen si një “referendum” për politikat e presidentit Recep Tayyip Erdoga...
GREQI– Një 12-vjeçar humbi jetën gjatë mbrëmjes së djeshme në Selanik. Fillimisht të afërmit e djalit dyshuan se ai po përsonte një atak në zemër d...
Turqi- Miliona turq iu drejtuan kutive të zgjedhjeve një ditë më parë, të cilat konsiderohen si një “referendum” për politikat e presidentit Recep Tayyip Erdoga...
