All - Scripts - 5
LIVE UPDATES
All - General - 1
Aktualitet

Analiza: Evropa po shikon se si një krizë po nis ngadalë në Ballkan

Por është historia moderne ajo që është kaq e prekshme - plagët e lëna pas nga tre vjet e gjysmë luftë brutale në vitet 1990 që shkaktuan 100,000 vdekje në një vend me vetëm katër milionë banorë. Disa nga këto plagë janë befasuese të dukshme.

7 Gusht 2022, 15:01 Nga k.m.
Analiza: Evropa po shikon se si një krizë po nis ngadalë në
Foto ilustruese
All - Paragraf - 1

BALLKAN- Në Ballkan, Evropa po shikon se si një krizë po zhvillohet ngadalë. Një problem i njohur, në një vend të njohur, por tani me perspektivën e shtuar të ndërhyrjes ruse. 30  vjet pas luftës së saj të tmerrshme, Bosnja është kapur në një mosmarrëveshje komplekse, të paqëndrueshme që përfshin ndarjet etnike, rivalitetin fetar, mohimin e gjenocidit, kujtimet e tmerrshme dhe dyshimin bezdisës se Moska po i nxit trazirat.

Por është historia moderne ajo që është kaq e prekshme - plagët e lëna pas nga tre vjet e gjysmë luftë brutale në vitet 1990 që shkaktuan 100,000 vdekje në një vend me vetëm katër milionë banorë. Disa nga këto plagë janë befasuese të dukshme. Ndalojmë në një bllok banesash në Sarajevë, i ndërtuar fillimisht për Lojërat Olimpike Dimërore të 1984-ës dhe shikojmë murin e gjatë anësor - të mbushur me qindra vrima. Ato variojnë nga vrimat e vogla të plumbave deri te zbrazëtirat e lëna pas nga raketat dhe predha.

Por këto mund të riparohen. Problemet më të mëdha të Bosnjës janë trauma që vazhdon, tensionet e rrezikshme që ende e ndajnë këtë vend dhe ndjenja se mund të kthehet në rrugën e luftës katastrofike. Se asgjë, në të vërtetë, nuk ka ndryshuar.

Për të kuptuar se sa të brendshme janë ato ndarje, ne largohemi nga Sarajeva dhe vozisim për disa orë. Pak para se të arrini në kufirin me Serbinë, gjeni qytetin e Srebrenicës. Pikërisht këtu u vranë më shumë se 8,000 burra dhe djem myslimanë, nga serbët e Bosnjës, në korrik 1995. Një akt i pashpirtësisë pothuajse të papërshkrueshme, i udhëhequr nga Ratko Mlladiç.

Ai i siguroi vendasit se do të ishin të sigurt dhe më pas urdhëroi një valë tronditëse dhune, e cila filloi, në mënyrë skandaloze, nën sytë e trupave të Kombeve të Bashkuara. Tani ka një varrezë të madhe këtu. Një pikë qendrore për kujtim. Ajo që ju godet është numri i madh i varreve këtu - dhe gjithashtu grupet e anëtarëve të familjes të varrosur së bashku - baballarët dhe djemtë, të gjithë të vrarë në të njëjtën kohë.

Sehida Abdurahmanoviç e di dhimbjen. Bashkëshorti i saj Jakube u vra në ditët e para të luftës. Vëllai i saj, Meho, u vra gjatë masakrës dhe eshtrat e tij nuk u gjetën kurrë. Djali i saj 16-vjeçar mbijetoi duke u arratisur në pyll.

“Nuk e kuptoja se çfarë do të ndodhte”, më thotë ajo.

“Nuk e imagjinoja që do të ndodhte gjenocidi, që do të kishte një krim të përmasave të tilla. Po ta dija do të kisha ikur dhe do të kisha shpëtuar fëmijët e mi nga gjithçka që pasoi. Besoja në qytetërim. Kam bërë një gabim të madh. Mendoja për djalin tim, ai tha se nuk pushoi së menduari për ne. Ne ishim me fat. Ai tha se do të vriste veten nëse do të kishim vdekur. Vëllai im nuk u gjet kurrë dhe unë kurrë nuk i kam gjetur eshtrat e tij. Shpresoj që të gjej një kockë për ta varrosur - kjo do të më sjellë ngushëllim. Kështu që unë mund të lutem."

Faji i mbijetesës rëndon shumë mbi shumë njerëz. Djali i Sehidës, si shumë të rinj, u largua nga vendi dhe filloi një jetë të re jashtë vendit - nga klasa e tij prej 44 nxënësish, vetëm katër mbijetuan. Ratko Mlladiç është tani në burg, i dënuar për gjenocid. Ju mund të mendoni se emri i tij do të ishte një njollë për këtë vend; se do të shahej nga të gjithë. Dhe do të gaboni.

Në qytetin e afërt të Bratunacit, ne jemi futur në një dhomë të madhe, më tepër si një kishëz. Rreth mureve janë qindra fotografi të serbëve të Bosnjës që u vranë në luftë.

"Ky është kushëriri im Augustus këtu," thotë politikani Vojin Pavlovic, ndërsa ne ecim së bashku.

"Koka e tij ishte prerë dhe shkelmuar si një top. Ishte e tmerrshme."

Pavlovic beson se vdekja e mijëra muslimanëve në Srebrenicë - masakra më e keqe në Evropë që nga Holokausti - nuk ishte edhe aq e keqe. Një krim, po, por asgjë më shumë. Se njeriu që e porositi është thjesht i keqkuptuar.

"Unë besoj se Ratko Mlladiç është një hero dhe se ai nuk është fajtor për atë që u akuzua dhe u dënua. Nuk ka pasur gjenocid në Srebrenicë,"- më thotë Pavloviç.

Për shumë njerëz, kjo tingëllon shumë si lloji i retorikës që çoi në luftë 30 vjet më parë, por Pavlovic është i qartë në mendimet e tij. 

Frika e shumë njerëzve në Evropën Perëndimore është se Rusia po kërkon vende të reja për të nxitur trazira - për të shkëputur vëmendjen nga ajo që po ndodh në Ukrainë dhe për të shtrirë unitetin evropian - dhe se Bosnja, me ndarjet dhe paqëndrueshmërinë e saj, mund të duket kandidati i përsosur. Përgjatë historisë, Ballkani ka qenë shpesh vendndodhja e dhunës. Pakkush dyshon se, nëse shkëndija ndizet, mund të ndodhë përsëri./ news.sky.com

evropa ballkani ne lufte

All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 1
All - ArticleEnd - 2
All - ArticleEnd - 2

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje