LIVE UPDATES
Aktualitet

Analiza: Evropa po shikon se si një krizë po nis ngadalë në Ballkan

Por është historia moderne ajo që është kaq e prekshme - plagët e lëna pas nga tre vjet e gjysmë luftë brutale në vitet 1990 që shkaktuan 100,000 vdekje në një vend me vetëm katër milionë banorë. Disa nga këto plagë janë befasuese të dukshme.

7 Gusht 2022, 15:01 Nga k.m.
Analiza: Evropa po shikon se si një krizë po nis ngadalë në
Foto ilustruese

BALLKAN- Në Ballkan, Evropa po shikon se si një krizë po zhvillohet ngadalë. Një problem i njohur, në një vend të njohur, por tani me perspektivën e shtuar të ndërhyrjes ruse. 30  vjet pas luftës së saj të tmerrshme, Bosnja është kapur në një mosmarrëveshje komplekse, të paqëndrueshme që përfshin ndarjet etnike, rivalitetin fetar, mohimin e gjenocidit, kujtimet e tmerrshme dhe dyshimin bezdisës se Moska po i nxit trazirat.

Por është historia moderne ajo që është kaq e prekshme - plagët e lëna pas nga tre vjet e gjysmë luftë brutale në vitet 1990 që shkaktuan 100,000 vdekje në një vend me vetëm katër milionë banorë. Disa nga këto plagë janë befasuese të dukshme. Ndalojmë në një bllok banesash në Sarajevë, i ndërtuar fillimisht për Lojërat Olimpike Dimërore të 1984-ës dhe shikojmë murin e gjatë anësor - të mbushur me qindra vrima. Ato variojnë nga vrimat e vogla të plumbave deri te zbrazëtirat e lëna pas nga raketat dhe predha.

Por këto mund të riparohen. Problemet më të mëdha të Bosnjës janë trauma që vazhdon, tensionet e rrezikshme që ende e ndajnë këtë vend dhe ndjenja se mund të kthehet në rrugën e luftës katastrofike. Se asgjë, në të vërtetë, nuk ka ndryshuar.

Për të kuptuar se sa të brendshme janë ato ndarje, ne largohemi nga Sarajeva dhe vozisim për disa orë. Pak para se të arrini në kufirin me Serbinë, gjeni qytetin e Srebrenicës. Pikërisht këtu u vranë më shumë se 8,000 burra dhe djem myslimanë, nga serbët e Bosnjës, në korrik 1995. Një akt i pashpirtësisë pothuajse të papërshkrueshme, i udhëhequr nga Ratko Mlladiç.

Ai i siguroi vendasit se do të ishin të sigurt dhe më pas urdhëroi një valë tronditëse dhune, e cila filloi, në mënyrë skandaloze, nën sytë e trupave të Kombeve të Bashkuara. Tani ka një varrezë të madhe këtu. Një pikë qendrore për kujtim. Ajo që ju godet është numri i madh i varreve këtu - dhe gjithashtu grupet e anëtarëve të familjes të varrosur së bashku - baballarët dhe djemtë, të gjithë të vrarë në të njëjtën kohë.

Sehida Abdurahmanoviç e di dhimbjen. Bashkëshorti i saj Jakube u vra në ditët e para të luftës. Vëllai i saj, Meho, u vra gjatë masakrës dhe eshtrat e tij nuk u gjetën kurrë. Djali i saj 16-vjeçar mbijetoi duke u arratisur në pyll.

“Nuk e kuptoja se çfarë do të ndodhte”, më thotë ajo.

“Nuk e imagjinoja që do të ndodhte gjenocidi, që do të kishte një krim të përmasave të tilla. Po ta dija do të kisha ikur dhe do të kisha shpëtuar fëmijët e mi nga gjithçka që pasoi. Besoja në qytetërim. Kam bërë një gabim të madh. Mendoja për djalin tim, ai tha se nuk pushoi së menduari për ne. Ne ishim me fat. Ai tha se do të vriste veten nëse do të kishim vdekur. Vëllai im nuk u gjet kurrë dhe unë kurrë nuk i kam gjetur eshtrat e tij. Shpresoj që të gjej një kockë për ta varrosur - kjo do të më sjellë ngushëllim. Kështu që unë mund të lutem."

Faji i mbijetesës rëndon shumë mbi shumë njerëz. Djali i Sehidës, si shumë të rinj, u largua nga vendi dhe filloi një jetë të re jashtë vendit - nga klasa e tij prej 44 nxënësish, vetëm katër mbijetuan. Ratko Mlladiç është tani në burg, i dënuar për gjenocid. Ju mund të mendoni se emri i tij do të ishte një njollë për këtë vend; se do të shahej nga të gjithë. Dhe do të gaboni.

Në qytetin e afërt të Bratunacit, ne jemi futur në një dhomë të madhe, më tepër si një kishëz. Rreth mureve janë qindra fotografi të serbëve të Bosnjës që u vranë në luftë.

"Ky është kushëriri im Augustus këtu," thotë politikani Vojin Pavlovic, ndërsa ne ecim së bashku.

"Koka e tij ishte prerë dhe shkelmuar si një top. Ishte e tmerrshme."

Pavlovic beson se vdekja e mijëra muslimanëve në Srebrenicë - masakra më e keqe në Evropë që nga Holokausti - nuk ishte edhe aq e keqe. Një krim, po, por asgjë më shumë. Se njeriu që e porositi është thjesht i keqkuptuar.

"Unë besoj se Ratko Mlladiç është një hero dhe se ai nuk është fajtor për atë që u akuzua dhe u dënua. Nuk ka pasur gjenocid në Srebrenicë,"- më thotë Pavloviç.

Për shumë njerëz, kjo tingëllon shumë si lloji i retorikës që çoi në luftë 30 vjet më parë, por Pavlovic është i qartë në mendimet e tij. 

Frika e shumë njerëzve në Evropën Perëndimore është se Rusia po kërkon vende të reja për të nxitur trazira - për të shkëputur vëmendjen nga ajo që po ndodh në Ukrainë dhe për të shtrirë unitetin evropian - dhe se Bosnja, me ndarjet dhe paqëndrueshmërinë e saj, mund të duket kandidati i përsosur. Përgjatë historisë, Ballkani ka qenë shpesh vendndodhja e dhunës. Pakkush dyshon se, nëse shkëndija ndizet, mund të ndodhë përsëri./ news.sky.com

evropa ballkani ne lufte

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj