LIVE UPDATES
Bota

Analiza e BBC: Çfarë janë tarifat dhe pse Donald Trump po i përdor ato?

Trump pretendon se një tarifë 10% për të gjitha kombet dhe norma shumë më të larta deri në 50% për vendet individuale do të nxisin ekonominë amerikane dhe do të mbrojnë vendet e punës.

8 Prill 2025, 19:37 Nga E. D
Analiza e BBC: Çfarë janë tarifat dhe pse Donald Trump po i
Donald Trump

SHBA- Presidenti i SHBA-së, Donald Trump ka shpallur tarifa gjithëpërfshirëse për mallrat e importuara nga pjesa tjetër e botës. Trump pretendon se një tarifë 10% për të gjitha kombet dhe norma shumë më të larta deri në 50% për vendet individuale do të nxisin ekonominë amerikane dhe do të mbrojnë vendet e punës. Megjithatë, ka paralajmërime se masa mund të dëmtojë ekonominë botërore dhe të rrisë çmimet për konsumatorët në SHBA dhe në mbarë globin.

Çfarë janë tarifat dhe si funksionojnë ato?

Tarifat janë taksa të ngarkuara për mallrat e blera nga vende të tjera. Në mënyrë tipike, ato janë një përqindje e vlerës së një produkti. Për shembull, një tarifë prej 25% për një produkt prej 10 dollarësh do të nënkuptonte një tarifë shtesë prej 2,50 dollarësh. Kompanitë që sjellin mallrat e huaja në vend duhet t’i paguajnë taksën qeverisë. Firmat mund të zgjedhin të kalojnë një pjesë ose të gjithë koston tek klientët.

Pse Trump po përdor tarifat?

Për dekada, Trump ka argumentuar se SHBA duhet të përdorë tarifat për të rritur ekonominë e saj. Ai thotë se do të inkurajojnë konsumatorët amerikanë të blejnë më shumë mallra të prodhuara nga Amerika, të rrisin sasinë e taksave të ngritura dhe të çojnë në nivele të mëdha investimesh në vend. Trump dëshiron të zvogëlojë hendekun midis vlerës së mallrave që SHBA blen nga vendet e tjera dhe vlerës së atyre që u shet atyre.

Ai argumenton se Amerika është përfituar nga “mashtruesit” dhe “plaçkitur” nga të huajt. Presidenti amerikan ka bërë edhe kërkesa të tjera krahas tarifave. Ai kishte në shënjestër Kinën, Meksikën dhe Kanadanë, pasi ai tha se donte që ata të bënin më shumë për të ndaluar emigrantët dhe kontrabandën në SHBA. Trump ka mbrojtur fuqimisht njoftimin e tij për tarifat, por një numër në rritje i zërave me ndikim brenda Partisë së tij Republikane janë bashkuar me demokratët kundërshtarë dhe liderët e huaj.

Cilat janë ‘tarifat reciproke’ të Trump?

Tarifa minimale prej 10% e Trump për të gjitha importet në SHBA u prezantua më 5 prill. Mbretëria e Bashkuar, Argjentina, Australia, Brazili dhe Arabia Saudite janë ndër vendet ku kjo vlen. Megjithatë, shumë vende do të përballen me tarifa shumë më të larta, nga 9 prilli. Këto tarifa përfshijnë 49% për produktet kamboxhiane, 46% për importet vietnameze dhe 20% për mallrat nga BE.

Trump gjithashtu kishte njoftuar më parë tarifa 25% për mallrat nga Meksika dhe Kanadaja, dhe një tarifë 10% për importet kanadeze të energjisë. Megjithatë, ai më pas njoftoi disa përjashtime dhe vonesa. Ai ka vendosur gjithashtu tarifa 25% për të gjitha importet e çelikut dhe aluminit dhe makinat e prodhimit të huaj Një tarifë prej 25% për pjesët e makinave do të fillojë në një datë të mëvonshme.

Importet kineze do të përballeshin me një tarifë prej 54% (një 34% shtesë mbi 20% që ishte shpallur më parë). Megjithatë, Kina tha në përgjigje se do të vendoste një tarifë hakmarrëse prej 34% për mallrat amerikane. Trump më pas kërcënoi se do të vendoste një tarifë të mëtejshme 50% për Kinën, që do të thotë një tarifë 104% për disa produkte. Kina është zotuar të “luftojë deri në fund”.

Tarifë reciproke do të thotë se ato bazoheshin në atë që vendet tashmë i ngarkonin SHBA-së në formën e tarifave ekzistuese, plus barrierat jotarifore si rregulloret. Megjithatë, kjo nuk është ajo që ka ndodhur për të gjitha vendet në listë.

Në vend të kësaj, norma tarifore u llogarit në bazë të faktit se do të eliminonte deficitin tregtar të mallrave të SHBA-së me secilin vend. Disa vende, përfshirë Britaninë e Madhe, kanë aplikuar tarifa edhe pse ata blejnë më shumë nga SHBA se sa i shesin asaj.

A do të rriten çmimet për konsumatorët amerikanë?

Shumë ekonomistë presin që tarifat të rrisin çmimet në një sërë mallrash të importuara, pasi firmat kalojnë disa ose të gjitha kostot e tyre të rritura. Produktet e prekura mund të përfshijnë gjithçka, nga veshjet te kafeja dhe alkooli te pajisjet elektronike.

Disa firma mund të vendosin gjithashtu të importojnë më pak mallra të huaja, gjë që mund t’i bëjë ato që janë në dispozicion më të shtrenjta. Çmimi i mallrave të prodhuara në SHBA duke përdorur komponentë të importuar gjithashtu mund të rritet. Për shembull, pjesët e makinave zakonisht kalojnë kufijtë e SHBA-së, Meksikës dhe Kanadasë disa herë përpara se një automjet të montohet plotësisht.

Çmimet e makinave tashmë pritej të rriteshin si rezultat i tarifave të mëparshme. Kostoja e një makine të bërë duke përdorur vetëm pjesë nga Meksika dhe Kanadaja mund të rritet me 4,000-10,000 dollarë, në varësi të automjetit, sipas analistëve në Anderson Economic Group. Masat mund të dëmtojnë gjithashtu ekonominë amerikane.

Mundësia e një recesioni u rrit në 50% pas njoftimit të Trump për tarifat e reja, sipas ish-kryekonomistit të Fondit Monetar Ndërkombëtar (FMN), Ken Rogoff. Zyrtarët më të lartë të Trump kanë minimizuar vazhdimisht frikën e recesionit dhe kanë këmbëngulur se tarifat do të zbatohen siç është planifikuar.

Çfarë ka ndodhur me bursat?

Njoftimi i tarifave të Trump ka shkaktuar paqëndrueshmëri në tregjet globale të aksioneve. Tregjet e aksioneve janë ato ku firmat shesin aksione në biznesin e tyre. Ato pasqyrojnë supozimin më të mirë se çfarë vlen çdo kompani në botë dhe cilat do të jenë fitimet e tyre në të ardhmen.

Çmimet e aksioneve janë goditur sepse investitorët mendojnë se tarifat e reja do të rrisin kostot dhe do të ulin fitimet. Shumë njerëz preken nga rënia e tregut të aksioneve, edhe nëse nuk investojnë drejtpërdrejt në aksione, për shkak të efektit të dëmshëm në pensionet, vendet e punës dhe normat e interesit./BBC/

donald trump

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj