LIVE UPDATES
Bota

Analiza e BBC: Pse mijëra njerëz po protestojnë në Turqi?

Protestuesit janë qëlluar me gaz lotsjellës dhe plumba gome në atë që është bërë trazirat më të rënda në vend për më shumë se një dekadë.

24 Mars 2025, 15:40 Nga E. D
Analiza e BBC: Pse mijëra njerëz po protestojnë në Turqi?
foto nga protesta

TURQI- Dhjetëra mijëra njerëz në të gjithë Turqinë kanë protestuar kundër arrestimit të kryebashkiakut të Stambollit Ekrem Imamoglu rivali kryesor politik i presidentit Rexhep Tajip Erdogan. Protestuesit janë qëlluar me gaz lotsjellës dhe plumba gome në atë që është bërë trazirat më të rënda në vend për më shumë se një dekadë.

Çfarë i nxiti protestat?

Demonstratat filluan në Stamboll më 19 mars, të shkaktuara nga arrestimi i politikanit kryesor të opozitës Ekrem Imamoglu më parë të njëjtën ditë. Ajo erdhi disa ditë përpara se Imamoglu të zgjidhej si kandidat presidencial për Partinë Laike Republikane Popullore (CHP). Ai u konfirmua si kandidat i partisë për zgjedhjet e vitit 2028 nga qelia e burgut të dielën, pas një votimi simbolik.

Prokurorët e akuzojnë Imamoglun për korrupsion, të cilin ai e mohon. Më shumë se 100 persona janë arrestuar gjithashtu në kuadër të hetimeve. Ai u arrestua zyrtarisht të dielën dhe u akuzua për "krijim dhe drejtim të një organizate kriminale, marrje ryshfeti, zhvatje, regjistrim të paligjshëm të të dhënave personale dhe manipulim tenderi". Ai gjithashtu është pezulluar nga posti i tij si kryetar bashkie i Stambollit.

Partia e tij CHP tha se arrestimi përfaqësonte një grusht shteti kundër presidentit tonë të ardhshëm dhe u bëri thirrje mbështetësve të dalin në rrugë në protestë. Studentët demonstruan në universitete të shumta në Stamboll, duke brohoritur "Nuk jemi të frikësuar, nuk do të heshtim, nuk do të bindemi" një slogan i zakonshëm i opozitës në Turqi. Protestat nisën në shkallë relativisht të vogël për një qytet me më shumë se 16 milionë banorë.

Por që atëherë ato janë përhapur në dhjetëra qytete të tjera në të gjithë Turqinë dhe tani janë në një nivel të paparë për më shumë se një dekadë. Demonstratat kanë qenë kryesisht paqësore, megjithëse ka pasur përleshje me policinë duke përdorur topa uji dhe gaz lotsjellës.

Ka pasur një goditje të madhe mbarëkombëtare muajt e fundit me autoritetet që synojnë politikanë të opozitës, gazetarë dhe figura në industrinë e argëtimit. Disa protestues thonë se demonstratat përfaqësojnë gjithashtu shqetësime më të gjera lidhur me zhvendosjen e Turqisë drejt autokracisë, si dhe ekonomisë dhe kujdesit shëndetësor.

Kush po proteston?

Shumë nga ata që protestojnë kundër arrestimit të Imamoglu janë studentë universiteti. Studentë nga universitete të ndryshme u mblodhën para Universitetit të Stambollit pranë zonës Beyazit të mërkurën, duke thyer një barrikadë policie dhe duke lëvizur drejt Sarchane, ku ndodhet ndërtesa e Bashkisë Metropolitane të Stambollit.

Protestat të enjten u mbajtën gjithashtu në kampuse të shumta universitare në Stamboll përpara se të përhapeshin në rrugë. Më shumë se 1,100 njerëz janë arrestuar që nga fillimi i demonstratave, sipas ministrit të brendshëm të Turqisë. Ndiqni përditësimet drejtpërdrejt: Turqia thotë se 1,133 persona janë arrestuar në pesë ditë pasi lëshon "paralajmërim të qartë" për protestuesit

Të paktën 10 gazetarë që mbulonin protestat janë arrestuar gjithashtu në Stamboll dhe Izmir gjatë bastisjeve të agimit nga policia. CHP vazhdoi votimin e saj për kandidatin presidencial të partisë të dielën me mbështetësit që u drejtuan drejt kutive të votimit në një votim simbolik për Imamoglun, pavarësisht arrestimit të tij.

Duke folur për AFP pranë bashkisë së Stambollit, votuesi 29-vjeçar Ferhat tha: "Sa herë që ka një kundërshtar të fortë [të Erdoganit], ata gjithmonë burgosen. Ka një diktaturë në Turqi tani, asgjë tjetër. Është politikë vetëm në emër."

Ndërkohë, Sukru Ilker, 70 vjeç, tha se protestuesit nuk donin të përballeshin me policinë por të mbronin kandidatin për të cilin qyteti kishte votuar. Ayten Oktay, një farmaciste 63-vjeçare, tha se Turqia ishte zgjuar, duke brohoritur: "Ne do të mbrojmë të drejtat tona deri në fund".

Si është përgjigjur qeveria turke?

Presidenti Rexhep Tajip Erdogan ka dënuar protestat, duke thënë se qeveria e tij nuk do t'i dorëzohet vandalizmit ose terroirit të rrugës.

“Nuk do të pranojmë prishjen e rendit publik”, ka thënë ai.

Autoritetet turke kanë ndaluar tubimet publike, por kjo nuk i ka penguar protestuesit. Erdogan dhe administrata e tij kanë mohuar gjithashtu pretendimet se arrestimi i Imamoglu ishte i motivuar politikisht, duke këmbëngulur se gjyqësori i Turqisë është i pavarur.

Presidenti i Turqisë thotë se CHP nuk ka qenë në gjendje t'i përgjigjet akuzave për korrupsion dhe akuzoi kryetarin e partisë së saj, Özgür Özel, se po mbjell trazira në rrugë. Komisioni Evropian i kërkoi Turqisë të hënën të "mbasë vlerat demokratike" si një vend që është edhe anëtar i Këshillit të Evropës dhe kandidat për t'u bashkuar me BE.

Sa kohë ka Erdogan në pushtet?

Erdogan ka mbajtur detyrën për 22 vitet e fundit, si kryeministër dhe president i Turqisë për Partinë për Drejtësi dhe Zhvillim (AKP) me rrënjë islamike që ai themeloi. Për shkak të kufizimeve të mandatit, ai nuk mund të kandidojë sërish për postin në vitin 2028 nëse nuk ndryshon kushtetutën.

Ai dhe qeveria e tij AKP i mbijetuan një tentative për grusht shteti në vitin 2016, ku pati përleshje në rrugët e Stambollit dhe Ankarasë, duke lënë 256 të vdekur. Për mbështetësit e tij, Erdogan u ka sjellë Turqisë vite të rritjes ekonomike, por për kritikët e tij ai është një lider autokratik, intolerant ndaj mospajtimit, i cili hesht ashpër këdo që e kundërshton.

Cilat janë këshillat më të fundit të udhëtimit për Turqinë?

Zyra e Jashtme e Mbretërisë së Bashkuar nuk i ka përditësuar këshillat e saj për të udhëtuar në Turqi që nga demonstratat aktuale. Por faqja e saj e këshillave vëren se demonstratat në qytete mund të bëhen të dhunshme, ku policia dihet se ka përdorur ujë dhe gaz lotsjellës për të shpërndarë turmat.

Ai këshillon të shmangen të gjitha demonstratat dhe të largohen nga zona nëse zhvillohet. Zyra e Jashtme këshillon kundër çdo udhëtimi brenda 10 km (6 milje) nga kufiri me Sirinë për shkak të luftimeve dhe rrezikut të shtuar të terrorizmit. /BBC

 

ekrem imamoglu protesta ne turqi rexhep tajip erdogan

Sondazh

Poll

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Rama nga Thethi: Ka një keqkuptim të madh për Paketën e Maleve

Publikohen pamje brenda Postës në Durrës, ish-shefja e Financës me një thes në dorë merr para

Berisha: Eurodeputeti denoncon Ramën si njeriun që përdor familjarët e tij për të transportuar para

"Një tufë budallenjsh"/ Ministri Gonxhja fyen protestuesit: Hajde rrugë budallait

Korreshi ironizon Manjën për koncertin e Kanye West: Te Luan Zhegu jam ende, ti kërceve upsi-dupsi

"Kemi refuzuar Jennifer Lopez se donte 2 milionë euro garanci"/ Gonxhja: Kërkesa nuk u pranua

“Nuk shiten malet, është mundësi për pronarët dhe emigrantët” Rama: Paketa e Maleve, nuk anulohet

Abuzimi me tenderat e AKSHI-t! Mirlinda Karçanaj paraqitet në SPAK

Rama mes protestave: Ata që gjykojnë nga kafeneja nuk e njohin Paketën e Maleve

Rama- protestuesve: Delirantë, injorantë dhe dështakë-zemërakë!

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion