Përfundon procesi Vettingut/ Kreu i KPA-së: Një etapë e nevojshme. Gonzato: Ka sjellë rezultate të prekshme
Ceremonia e procesit të Vettingut/ Gonzato: LDKPI duhet të forcojë punën me deklarimet e pasurive të magjistrat&eu...
Ceremonia e procesit të Vettingut/ Gonzato: LDKPI duhet të forcojë punën me deklarimet e pasurive të magjistrat&eu...
“Sulmet kibernetike janë një problem madhor, me të cilat është përballur vendi"/ Rama: Dezinformimi krijoi m...
"Toka të mos u shitet spekulatorëve Trump dhe Kushner"/ Eurodeputetja Salis nga PE: Në Shqipëri po protestojnë kund&eum...
"'Revolucioni i flamingove' në Shqipëri po kundërshton planet e tyre"/ Komenti i The Guardian: Ajo që duan Jared dhe Ivanka,...
Kreu i Kishës Katolike u shpreh se, falënderon Zotin që të dy fuqitë janë gati ta nënshkruajnë zyrtarisht atë të premten.
SHBA- Shtetet e Bashkuara dhe Irani janë marrë vesh t’i ndalojnë armiqësitë dhe ta rihapin Ngushticën e Hormuzit, derisa disa çështje kyç, përfshirë programin bërthamor të Iranit, mbeten ende temë diskutimi.
Zyrtarët thonë se të dyja palët kanë nënshkruar tashmë në mënyrë digjitale një marrëveshje kornizë, ndërsa ceremonia formale e nënshkrimit pritet të mbahet më 19 qershor.
Radio Evropa e Lirë bisedoi me Gina Abercrombie-Winstanley, ish-diplomaten amerikane dhe aktualisht studiuesen e shquar në Këshillin Atlantik, e fokusuar në sigurinë dhe strategjinë e Lindjes së Mesme, për të analizuar se çfarë është arritur, çfarë mbetet e pazgjidhur dhe çfarë duhet të vëzhgojë bota më tej.
Ish-ambasadore dhe zyrtare e lartë në Departamentin e Shtetit, Departamentin e Mbrojtjes dhe Këshillin e Sigurisë Kombëtare të SHBA-së, Abercrombie-Winstanley ka shërbyer në Bagdad, Xhakartë dhe Kajro, dhe ishte gruaja e parë që drejtoi një mision diplomatik amerikan në Arabinë Saudite.
Radio Evropa e Lirë: Le të fillojmë me themelet. Disa zyrtarë po e quajnë atë që është arritur një memorandum mirëkuptimi, ndërsa të tjerë po i referohen tashmë si një marrëveshje paqeje. Nga këndvështrimi diplomatik, si duhet ta quajmë? Dhe çfarë është arritur në të vërtetë sot?
Gina Abercrombie-Winstanley: Do të thosha se, nga këndvështrimi diplomatik, fjala “marrëveshje” është pikërisht termi i gabuar. Në diplomaci ne nuk bëjmë “marrëveshje”; ne bëjmë marrëveshje dhe mirëkuptime. Dhe, natyrisht, mendoj se “mirëkuptim” është termi i duhur.
Një memorandum mirëkuptimi është i përshtatshëm, sepse nuk është arritur pajtueshmëri për gjithçka. Kur ke çështje të hapura që kërkojnë shqyrtim dhe negociata të mëtejshme, por ekziston një mirëkuptim i përgjithshëm për drejtimin që dëshiron të marrësh dhe synimet që dëshiron t’i arrish, atëherë kemi të bëjmë me një mirëkuptim. Prandaj, besoj se memorandumi i mirëkuptimit është termi i saktë.
Këta janë në të vërtetë hapat e parë - shpresojmë drejt një marrëveshjeje paqeje - por gjithsesi vetëm hapat e parë.
Radio Evropa e Lirë: Pyetja e qartë është: sa i qëndrueshëm është ky mirëkuptim? Cilat janë kushtet minimale që Uashingtoni dhe Teherani duhet t’i përmbushin për ta parandaluar dështimin e tij para se të arrihet një marrëveshje përfundimtare?
Gina Abercrombie-Winstanley: Keni bërë pyetjen më të rëndësishme, sepse ka shumë faktorë që veprojnë kundër ruajtjes së këtij mirëkuptimi.
Së pari, fjalët kanë rëndësi. Kemi dëgjuar iranianët të thonë se ngushtica do të mbetet nën kontrollin e tyre dhe se mund të vendosin tarifa. Kemi dëgjuar presidentin dhe nënpresidentin e Shteteve të Bashkuara duke thënë se kalimi do të jetë pa pagesë.
Por, fjala “tarifë” është shumë specifike. Të dyja deklaratat mund të jenë të vërteta, në varësi të interpretimit. Mund të ketë interpretime të ndryshme dhe nuk do ta dimë derisa të shohim tekstin e saktë të shkruar, nëse ka gjuhë të lënë në kllapa - që do të thotë se më shumë se një interpretim mbetet ende i pazgjidhur. Në marrëveshje, dhe sidomos në mirëkuptime, ndonjëherë përdoret një gjuhë e tillë e hapur.
Radio Evropa e Lirë: Zyrtarë të lartë amerikanë thonë se dokumenti i shtyn qëllimisht çështjet më të vështira, veçanërisht programin bërthamor të Iranit. Si duhet kuptuar kjo qasje në terma diplomatikë dhe çfarë pasojash mund të ketë për fazën tjetër të negociatave?
Gina Abercrombie-Winstanley: Nga këndvështrimi iranian, jam e sigurt se kjo është një gjë shumë e mirë. Nga këndvështrimi amerikan, ndoshta ishte e domosdoshme.
Ishte e qartë, nga informacione të ndryshme që dolën në publik, se nuk kishte përputhje mes palëve për mënyrën më të mirë për të ecur përpara me dosjen bërthamore. Dhënia e më shumë kohe është ajo që ne e quajmë masë për ndërtimin e besimit: zgjidh çështjet për të cilat mund të biesh dakord, zbatoji ato dhe shiko nëse mund të ndërtohet besimi për të trajtuar më vonë çështjet më të vështira.
Prandaj shtyrja e kësaj teme ishte ndoshta e nevojshme nga ana amerikane dhe shumë e dëshirueshme, sepse iranianët nuk ishin të gatshëm të hiqnin dorë nga ajo që kërkonin amerikanët në këtë fazë.
Tani, ndërsa paratë fillojnë të rrjedhin drejt Iranit - qoftë përmes zhbllokimit të aseteve apo lehtësimit të sanksioneve - ata mund të rindërtojnë ekonominë dhe t’i ndreqin dëmet. Nëse vendosen marrëveshje tregtare, kjo mund të krijojë më shumë mirëkuptim dhe besim, duke mundësuar trajtimin e çështjeve më të vështira në të ardhmen.
Radio Evropa e Lirë: Një nga pikat kryesore të marrëveshjes është rihapja e Ngushticës së Hormuzit. Përtej pasojave të dukshme ekonomike, çfarë sinjali diplomatik dërgon kjo?
Gina Abercrombie-Winstanley: Pasojat ekonomike janë më të rëndësishmet. Ato janë vendimtare jo vetëm për Iranin, i cili ka nevojë të shesë naftë, por edhe për ekonominë globale. Ky ishte dallimi kryesor mes Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit.
SHBA-ja e ndjeu shumë më tepër peshën e pasojave ekonomike globale sesa Izraeli. Ky ndryshim prioritetesh e shtyu Uashingtonin të kërkonte këtë mirëkuptim. Ishte e domosdoshme që ngushtica të hapej.
Nga perspektiva amerikane, liria e lundrimit është një nga parimet tona themelore. Ne dërgojmë anije në mbarë botën për të ndihmuar në garantimin e saj. Megjithatë, këtu u gjendëm në një situatë ku si iranianët, përmes mbylljes së ngushticës, ashtu edhe SHBA-ja, përmes bllokadës, po kontribuonin në kufizimin e lundrimit.
Radio Evropa e Lirë: Ju keni argumentuar shpesh se siguria e qëndrueshme kërkon më shumë sesa frenim ushtarak. Duke parë këtë kornizë, a shihni bazat për një hapësirë të mirëfilltë diplomatike?
Gina Abercrombie-Winstanley: Po. Gjithmonë ekziston mundësia për mundësi diplomatike për aq kohë sa diplomacia mbetet në lojë. Diplomacia nuk është diçka që kjo administratë e ka menaxhuar shumë mirë me Iranin. Përndryshe, nuk do të kishim pasur dy luftëra që përfshijnë Iranin gjatë vitit të fundit.
Dhënia e një shansi diplomacisë - së bashku me inspektime shumë ndërhyrëse - ka rëndësi, sepse kjo është një marrëveshje që kërkon verifikim nga të dyja palët. Përsëri: verifiko, verifiko, verifiko. Jo vetëm për t'u siguruar që Irani e respekton marrëveshjen, por edhe që SHBA-ja e bën të njëjtën gjë.
Iranianët e kujtojnë me dhimbje marrëveshjen për shkëmbimin e pengjeve, ku SHBA-ja duhej të lironte 6 miliardë dollarë dhe më pas u tërhoq nga zotimi. Miqtë dhe aleatët nga të dyja anët do të duhet të ndihmojnë në verifikimin, garantimin dhe avancimin e këtij procesi.
Radio Evropa e Lirë: Cilët tregues konkretë do t’i ndiqni nga tani deri më 19 qershor, dhe më tej, për të gjykuar nëse po lëvizet drejt paqes apo thjesht po menaxhohet faza e ardhshme e konfliktit?
Gina Abercrombie-Winstanley: Së pari, do të vëzhgoj nëse Hezbollahu dhe Izraeli i ndalojnë sulmet ndaj njëri-tjetrit.
Së dyti, nëse kjo marrëveshje do të nënshkruhet realisht më 19 qershor. Kjo mund të varet shumë nga veprimet e Izraelit dhe Hezbollahut. Nëse iranianët ua bëjnë të qartë forcave të Hezbollahut se nuk duhet të ketë sulme të reja kundër Izraelit, besoj se nuk do të ketë. Jam më pak e sigurt për anën izraelite.
Pastaj është vetë ceremonia e nënshkrimit. Si do të zhvillohet? A do të ketë ndonjë ndërveprim personal midis iranianëve dhe amerikanëve? A do të bëjë ndonjëra palë ndonjë gjest për të hapur një faqe të re?
Kemi parë negociata të vështira, ku ndërmjetësit kanë përcjellë mesazhe për shkak të vrasjes së drejtuesve të lartë. Nuk ka pasur ndërveprim të drejtpërdrejtë. Kjo do të ketë rëndësi.
Pas 19 qershorit, bota do të ndjekë rendin e zbatimit: A do të tërhiqen anijet nga pozicionet e dakorduara? Sa shpejt do të fillojnë operacionet për pastrimin e minave? A po e ndjekin të dyja palët planin e përcaktuar?
Dhe përtej kësaj: A po funksionojnë negociatat? A po takohen rregullisht? A po ulet tensioni? A po i ndalin deklaratat e ekzagjeruara, si për shembull “do të zhdukim një qytetërim të tërë” ose “do t’i dërgojmë drejt vdekjes”? Këto lloj deklaratash nga të dyja palët kanë helmuar diplomacinë. Ndalimi i tyre do të jetë vendimtar.
Radio Evropa e Lirë: Nëse kjo kornizë shndërrohet përfundimisht në një traktat të përhershëm, a do ta ndryshojë rrënjësisht sigurinë në Lindjen e Mesme apo thjesht do ta rikthejë status quo-në e paqëndrueshme para luftës?
Gina Abercrombie-Winstanley: Nëse e nxjerrim një traktat paqeje nga kjo, do të ishte një hap gjigant në ndryshimin e natyrës së marrëdhënieve të SHBA-së me Lindjen e Mesme. Kjo nuk duhet nënvlerësuar.
Sepse një gjë që do të kërkohej është që Shtetet e Bashkuara ta ndryshojnë natyrën e marrëdhënieve të tyre me Izraelin, duke e vendosur atë mbi baza më të balancuara. Kjo marrëdhënie është deformuar me kalimin e kohës.
Dhe nëse kjo marrëveshje nënshkruhet pavarësisht kundërshtimit të Qeverisë izraelite, mund të ketë shpresë reale për një marrëdhënie të përmirësuar dhe të transformuar, si mes vetë vendeve të Lindjes së Mesme, ashtu edhe midis Shteteve të Bashkuara dhe rajonit./REL
Papa Leo XIV VATIKAN- Papa Leo XIV vlerësoi marrëveshjen paraprake midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit për t'i dh&e...
foto ilustruese ZVICËR- Zvicra njoftoi se ceremonia e nënshkrimin e marrëveshjes mes Shteteve të Bashkuara dhe Iranit, që synon dh...
Samiti g7 FRANCË- Presidenti amerikan, Donald Trump tha se Memorandumi i Mirëkuptimit thotë se Irani nuk mund të ketë arm&eum...
Zelensky dhe Trump FRANCË- Udhëheqësit evropianë i kanë kërkuar Donald Trump-it të përpiqet të thye...
KINË- Gazeta franceze Le Monde ka publikuar një artikull ku shpjegohet se, pse Evropa e ka të vështirë të regaojë...
Millorad Dodik. Gjykata Evropiane për të Drejtat e Njeriut në Strasburg e ka hedhur poshtë si të papranueshme ankesën e Millo...
Nënpresidenti amerikan, JD Vance. SHBA- Nënpresidenti amerikan, JD Vance, ka thënë se presidenti Donald Trump mund të vendosë...
John Bolton SHBA- John Bolton ka deklaruar se marrëveshja kornizë e arritur të dielën midis Shteteve të Bashkuara dhe Iranit &eum...
Gavin Newsom SHBA- Guvernatori i Kalifornisë, Gavin Newsom, ka pohuar se Departamenti Amerikan i Drejtësisë po heton njerëz në...
Foto ilustruse Kush përdor rrjetet sociale e di se të dhënat e tij mblidhen, analizohen dhe shpërndahen – sidomos për reklam...
