LIVE UPDATES
Bota

Analiza: Si shkaktoi një sërë incidentesh krijimi i një narrative antiturke në Mal të Zi

Çfarë pasoi pastaj ishin sulme ndaj shtetasve turq dhe pronës së tyre, si dhe protesta të organizuara ku pati mesazhe kërcënuese ndaj tyre. Si pasojë, Qeveria malazeze, përmes një procedure të përshpejtuar, vendosi regjim vizash për shtetasit turq. Aktivistja Dina Bajramspahiq tha për Shërbimin e Ballkanit të Radios Evropa e Lirë se krijimi i kësaj atmosfere u ndikua pikërisht nga partitë qeverisëse dhe mediat e djathta.

28 Tetor 2025, 22:17 Nga E. D
Analiza: Si shkaktoi një sërë incidentesh krijimi i një
foto ilustruese

MAL I ZI- Automjete të djegura, lokale të shkatërruara, sulme fizike dhe mesazhe “përzini turqit” janë pamje që e përshkruajnë Malin e Zi këto ditë. Shpërthimi i dhunës ndaj shtetasve turq filloi pas një sherri, në të cilin, sipas autoriteteve, shtetas turq dhe azerbajxhanas plagosën lehtë një banor të Podgoricës.

Çfarë pasoi pastaj ishin sulme ndaj shtetasve turq dhe pronës së tyre, si dhe protesta të organizuara ku pati mesazhe kërcënuese ndaj tyre. Si pasojë, Qeveria malazeze, përmes një procedure të përshpejtuar, vendosi regjim vizash për shtetasit turq. Aktivistja Dina Bajramspahiq tha për Shërbimin e Ballkanit të Radios Evropa e Lirë se krijimi i kësaj atmosfere u ndikua pikërisht nga partitë qeverisëse dhe mediat e djathta.

“Ata kanë kontribuar në paranojën dhe përhapjen e teorive të konspiracionit se turqit po punojnë për ‘pushtimin’ e Malit të Zi. Është shqetësuese sa kjo është arritur me sukses dhe sa narrativa krejtësisht të pabazuara janë pranuar nga një pjesë e shoqërisë”, tha Bajramspahiq.

Sektori civil, aktivistët qytetarë dhe disa parti e kanë dënuar sulmin ndaj banorit të Podgoricës dhe dhunën ndaj shtetasve të huaj, duke theksuar se fajësimi i të gjithë komunitetit për shkak të fajit individual është i papranueshëm. Komisioni Evropian për Radio Evropa e Lirë ka deklaruar se ndjek situatën në Mal të Zi, por nuk komenton rastet individuale.

Si u formuan narrativa antiturke?

Një nga këto narrativa është se në Mal të Zi, vend me 620.000 banorë, kanë migruar 100.000 shtetas turq. Të dhënat e policisë, të siguruara nga Radio Evropa e Lirë, tregojnë se kjo shifër është shtatë herë më vogël, pra rreth 13.400, ndërsa numri i përgjithshëm i të huajve është 100.000.

Lajmet për 100.000 shtetas turq u publikuan më 20 tetor nga portali proserb Borba, i cili përmbante qëndrime se veprimtaria e tyre politike mund të ndikojë në ruajtjen e “baraspeshës kombëtare” në Mal të Zi, njofton portali Raskrinkavanje.me. Teksti titullohet “Turqit e pushtojnë Malin e Zi?”, me një ilustrim të krijuar me ndihmën e inteligjencës artificiale që tregon gra me shami koke dhe mesazhe mirëseardhjeje në gjuhën malazeze dhe turke.

Deputeti i Frontit Demokratik (DF) proserb, Millan Knezheviq, pesë ditë më vonë, më 25 tetor, deklaroi se numri i tyre ishte edhe më i madh, rreth 110.000. Më pas, ai lidhi këtë shifër me vendimin për dërgimin e mijëra dronëve turq në Kosovë, shtet të cilin partia e tij nuk e njeh si të pavarur.

“Presidenti i Turqisë, Recep Tayyip Erdogan, tha se nëse Serbia provon ndonjë gjë në lidhje me Kosovën dhe Bosnje e Hercegovinën, do të ketë të bëjë me 100 milionë turq. Mendoni se këta 100.000 turq nga Mali i Zi, nëse marrin komandë, do ta shohin këtë pa reaguar?”

Disa ditë më vonë, kur dhuna ndaj shtetasve turq u përshkallëzua, Knezheviq bëri thirrje për paqe. Portali Raskrinkavanje.me theksoi rolin e rrjeteve sociale, profileve bot dhe meme-ve të lidhura me partitë e DF-së në formësimin e këtyre narrativeve.

“Pikërisht botët partiake bëjnë thirrje për grumbullime dhe ‘shëtitje’ nëpër vendet ‘ku migrantët i shikojnë fëmijët tanë’”, njofton portali.

Ata kujtojnë edhe një postim se shtetasit turq kanë rrëmbyer një fëmijë në një qendër tregtare të Podgoricës, i cili u shpërnda në profile Instagrami që ndiqen nga 100.000 njerëz dhe në grupet e prindërve në Viber. Në fund, doli se ky njoftim ishte i rrejshëm.

Të dhënat e policisë për pesë vjetët e fundit tregojnë se midis të huajve të proceduar për krime të ndryshme, shtetasit turq janë vetëm të gjashtit. Para tyre janë shtetasit e Serbisë, Kosovës, Shqipërisë, Bosnje e Hercegovinës dhe Rusisë. Bajramspahiq theksoi se fushata e dezinformatave ka zgjatur për muaj me radhë dhe rezultati është një dhunë që vazhdon.

“Dëshmojmë dhunë të organizuar, shkelje masive të të drejtave të njeriut, diskriminim dhe frikësim të një grupi kombëtar që është vetëm i gjashti sipas numrit të krimeve, ndërsa pesë të tjerët nuk janë temë dhe askush nuk ka menduar të vendosë viza për shtetasit e atyre vendeve”, theksoi ajo.

Si reaguan Policia dhe Prokuroria?

Policia më 26 tetor arrestoi një shtetas turk dhe një shtetas azerbajxhanas në Podgoricë, të dyshuar për plagosjen me thikë të një banori të Podgoricës, të cilit, sipas Prokurorisë, i janë shkaktuar lëndime të lehta.

Në të njëjtën mbrëmje, Policia ndaloi edhe 45 shtetas të këtyre dy vendeve për të verifikuar ligjshmërinë e qëndrimit të tyre. Anëtarët e Policisë parandaluan qytetarët e mbledhur që të “përballeshin” me të huajt, duke u kërkuar të mos i nënshtroheshin emocioneve dhe thirrjeve për linçim.

Megjithëkëtë, sulme fizike dhe shkatërrim i pronës së shtetasve turq ndodhën më pas. Për shkak të gjuhës së urrejtjes, sulmeve fizike dhe fyerjes së disa shtetasve turq dhe azerbajxhanas, Policia më 27 tetor arrestoi tetë persona nga Podgorica.

U sekuestruan edhe “disa shufra bejsbolli të përgatitura për sulm” ndaj të huajve. U kontrolluan edhe shtetas të huaj, rreth 20 prej të cilëve u kthyen në vendet e tyre, ose qëndrimi i tyre është në proces të anulimit. Për 30 të tjerë është lëshuar gjobë administrative.

Prokuroria reagoi ndaj brohoritjes “Vrit, vrit, vrit turkun” në Podgoricë gjatë aksionit të Policisë më 26 tetor. Prokuroria nisi rast për këtë çështje. Rreth njëqind burra të veshur me rroba të zeza dhe me kapele, më 27 tetor, brohoritën “largoni turqit” dhe “vrit turkun” në rrugët e kompleksit banesor Siti Kvart.

Policia i ndoqi ata gjatë lëvizjes dhe kthimit në lagjen Zabjelo, ku kishte mesazhet kundër shtetasve turq. Prokuroria nuk ka reaguar zyrtarisht për këtë rast. Qeveria reagoi ndaj incidenteve duke hequr me procedurë të përshpejtuar regjimin pa viza për shtetasit turq, vendim që hyn në fuqi më 30 tetor. Ky vendim është politikisht i papërgatitur dhe populist, vlerësoi Millosh Knezheviq nga Qendra për Edukim Qytetar.

“Veprimi selektiv dhe ad hoc mund të tregojë se vendimet merren nën presionin e opinionit dhe disa aktorëve të jashtëm, dhe jo mbi bazën e fakteve dhe interesave të shtetit. Dërgon edhe një mesazh të keq se i gjithë kombi mund të ndëshkohet kolektivisht për veprimet e individëve, gjë që është e papranueshme dhe e rrezikshme”, tha ai.

Nga Lidhja Evropiane opozitare vlerësuan se vendimi përfaqëson një akt ksenofobik, të papërgjegjshëm dhe të rrezikshëm të Qeverisë dhe nuk është marrë rastësisht tani.

“Të gjitha këto ndodhin nën udhëheqjen e një ‘zotërie’ në Beograd, menjëherë pas lajmit se Turqia ka dërguar dronë në Kosovë. Kjo ishte arsye e mjaftueshme që Qeveria e Spajiqit dhe partnerët e saj ekstremë të fillojnë një valë të re histerie ndaj gjithë kombit turk”, nënvizoi ai.

Bajramspahiq mendon se problemi qëndron në refuzimin e vazhdueshëm të Qeverisë për t’u marrë me shpërthimet nacionaliste.

“Qeveria refuzon të merret me problemin e gjuhës së urrejtjes dhe përhapjes së mosdurimit fetar dhe kombëtar, gjë që ka kontribuar në përshkallëzimin e dhunës. Shpërthimet nacionaliste janë pothuajse normalizuar”, shtoi ajo.

Ngjarjet e tanishme janë vazhdimi “natyral” i vlerave që promovojnë partitë qeverisëse, përfundon Bajramspahiq. Në pushtet në Mal të Zi është një koalicion i mbledhur rreth Lëvizjes Evropa Tani të kryeministrit Milojko Spajiq, Frontit Demokratik proserb dhe prorus të kryetarit të Parlamentit Andrija Mandiq dhe Demokratëve të zëvendëskryeministrit Alekse Beçiq. DF-ja është e afërt me Qeverinë në Beograd dhe presidentin e Serbisë, Aleksandër Vuçiq./REL

mal i zi

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje