LIVE UPDATES
Bota

"Dezinformimi keqdashës sfidë për shoqërinë"/ Analiza: Ligjet për krimet kibernetike rrezikojnë “kriminalizimin gradual” të gazetarëve!

Gazetarët dhe shoqëria civile protestuan kundër këtyre amendamenteve, duke thënë se akuzat do t’u mundësojnë autoriteteve të përndjekin penalisht ata të cilët nuk mendojnë njejtë si qeveria.

27 Shkurt 2025, 20:40 Nga B.Z
"Dezinformimi keqdashës sfidë për shoqërinë"/
Foto ilustruese

UASHINGTON – Ndërkohë që shtohet numri i shteteve që miratojnë ligje për krimet kibernetike, analistët paralajmërojnë se përpjekjet për t’u përballur me shqetësimet e vërteta ka gjasa t’u mundësojnë autoriteteve të vendosin në shënjestër kritikët e tyre.

Analistët paralajmërojnë se amendamentet e miratuara së fundmi në Pakistan dhe Mianmar mund të përkeqësojnë shtypjen e lirisë së shprehjes në këto vende.

Disa veçojnë rastin e Nigerisë si provë. Që kur u miratua ligji për krimet kibernetike në vitin 2015, organizatat për të drejtat e njeriut kanë dokumentuar 29 raste padish ndaj gazetarëve.

“Po shohim kriminalizim gradual të gazetarëve nëpër botë dhe kjo prirje paraqet një kërcënim të madh për lirinë e shtypit”, thotë Jonathan Rozen, hulumtues pranë Komitetit për Mbrojtjen e Gazetarëve (CPJ).

Në Pakistan, qeveria në muajin janar ndryshoi Ligjin për Parandalimin e Krimeve Elektronike, të miratuar në vitin 2016. Autoritetet thanë se ndryshimet sznojny të godasin krimet kibernetike, ngacmimet përmes internetit dhe shpërndarjen e përmbajtjeve me gjuhë urrejtjeje që mund të nxisë dhunë.

Ministri për Informim i Pakistanit, Attaullah Tarar, tha se ligji duhej “për të rregulluar (me ligj) rrjetet sociale”.

“Shtetet në mbarë botën kanë disa kode apo standarde në bazë të të cilave funksionojnë rrjetet sociale, por vendi ynë nuk ka asnjërën”, u tha ai gazetarëve muajin e kaluar.

Gazetarët dhe shoqëria civile protestuan kundër këtyre amendamenteve, duke thënë se akuzat do t’u mundësojnë autoriteteve të përndjekin penalisht ata të cilët nuk mendojnë njejtë si qeveria.

Analistët sjellin si shembull terma të tillë, të përgjithshëm në ligj, si përmbajtje “e jashtëligjshme”, apo “persona”, kjo e fundit që nënkupton tani institucione shtetërore dhe korporata.

Një amendament tjetër i propozuar është krijimi i Autoritetit për Mbrojtjen e të Drejtave Digjitale, që mund të heqë përmbajtjen nga platformat e rrjeteve sociale.

Kritikët dhe grupet për të drejtat e mediave shprehin shqetësimin se kjo masë i hap rrugën kufizimeve të shtuara ndaj gazetarëve dhe përdoruesve të rrjeteve sociale dhe veprimeve ligjore ndaj tyre, duke kufizuar zërat kritikë dhe duke i mundësuar udhëheqjes së fuqishme ushtarake të vendit që të vërë në shënjestër njerëz të zakonshëm.

Organizatat për të drejtat e mediave kanë dokumentuar mbi 200 raste të gazetarëve nën hetim që nga miratimi i ligjit për Parandalimin e Krimeve Elektronike, i njohur si PECA.

Joshua Kurlantzick, analist i Këshillit për Marrëdhënie me Jashtë, tha se ndryshimet në ligjin e Pakistanit për krimet kibernetike do ta “përkeqësonin edhe më shumë atmosferën e shtypjes që tashmë ekziston në internet”.

Sipas tij, ushtria e Pakistanit ka “ashpërsuar goditjen” ndaj kritikëve gjatë vitit të fundit.

“Kanë bërë çmos që të vendosin në shënjestër individë, aktivistë të të drejtave të njeriut, gazetarë, si dhe t’i përdorin ligjet për të përndjekur persona dhe shpesh për t’i çuar ata në burg”, tha ai.

Ministria pakistaneze e Informimit nuk iu përgjigj kërkesës së Zërit të Amerikës për koment.

Shqetësime të ngjashme janë shprehur edhe në Mianmar, ku junta në muajin korrik miratoi një ligj gjithpërfshirës mbi krimet kibernetike. Ligji vë në shënjestër rrjetet private virtuale, të njohura si VPN, që u mundësojnë përdoruesve të internetit të hapin faqet e bllokuara të internetit, apo ato që janë të cenzuruara.

Junta tha se ligji i ri nevojitej për t’u mbrojtur nga sulmet dhe krimet kibernetike që mund të kërcënojnë stabilitetin e shtetit.

Që kur mori pushtetin përmes grusht shtetit në shkurt të vitit 2021, ushtria e Mianmarit ka pezulluar lejet e transmetimit, ka bllokuar qasjen në faqe të caktuara interneti dhe ka burgosur gazetarët. Ky shtet, ku 35 gazetarë po mbahen në burg, mban vendin e tretë në listën e shteteve me numrin më të madh të gazetarëve të burgosur, sipas të dhënave më të reja të Komitetit për Mbrojtjen e Gazetarëve.

Një ekspert nga grupi Projekti për Internet në Mianmar, që mbron të drejtat digjitale, i tha Zërit të Amerikës se ligji është më i përqëndruar tek shtypja e të drejtave se tek mbrojtja e publikut.

“Të gjitha nenet e ligjit synojnë të shtypin dhe jo të mbrojnë publikun”, deklaroi eksperti, i cili u identifikua vetëm si U Han. “Ne besojmë që junta do ta shfrytëzojë këtë ligj si një armë të përgatitur për këtë qëllim”.

Megjithatë, analisti Kurlantzick beson se ushtria do ta ketë vështirë të kufizojnë hapësirën në internet.

“Ushtria e Mianmarit nuk ka më fuqi që të kufizojë kritikën në internet, meqë 70 për qind e vendit tani kontrollohet nga grupet opozitare”, tha ai. “Qeveria, e cila nuk mund të sigurojë furnizim me energji elektrike, ujë apo të ofrojë shërbime tjera as për qytetet e mëdha, nuk e ka aftësinë që të bllokojë internetin tani”.

Në Nigeri, Ligji për Krime Kibernetike, i miratuar në vitin 2015, është përdorur për padi kundër gazetarëve të cilët hetojnë korrupsionin. Por qeveria ka bërë disa reforma bazuar me rekomandim të shoqërisë civile dhe organizatave që mbrojnë lirinë e shtypit.

Dy pjesë të ligjit për krime kibernetike kanë nxitur shqetësime në veçanti, për shkak të “gjuhës shumë të paqartë” që ka mundësuar arrestimin e gazetarëve për ato që u cilësuan si mesazhe “shpifëse”, sipas zotit Rozen nga Komiteti për Mbrojtjen e Gazetarëve.

Në vitin 2024 u bën disa ndryshime në këtë ligj, për ta bërë gjuhën më të qartë.

“Me ndryshimet e fundit, autoritetet mund t’i arrestojnë gazetarët vetëm nëse ata dërgojnë me vetdije mesazhet të rreme, apo nëse mesazhet bëhen shkas për trazira, apo përbëjnë kërcënim për jetën”, tha zoti Rozen, duke shtuar se disa pjesë të ligjit vazhdojnë të mbesin “shumë të gjëra dhe mund të keqpërdoren”.

Këto pjesë të ligjit, u mundësojnë forcave të rendit të kenë qasje në informacion përmes ofruesit të shërbimit të telefonit ose internetit pa një urdhër të gjykatës.

Policia e Nigerisë e ka shfrytëzuar këtë nen të ligjit për të siguruar qasje në të dhënat e gazetarëve, thotë zoti Rozen, duke theksuar se katër gazetarë aktualisht po përballen me ndjekje penale sipas ligjit për krime kibernetike.

Zoti Rozen pajtohet se “dezinformimi dhe informimi keqdashës përbëjnë sfidë për shoqërinë, por ajo që po shohim”, thotë ai, “është një kriminalizim i gazetarëve me akuza se po shpërndajnë informacion të pavërtetë dhe në shumë raste, ky përdoret si shkas për t’i heshtur apo për t’i shtypur” zërat kritikë.

Me faktin që raportimet dhe shkrimet gjithnjë e më shumë po bëhen në internet, mjetet që disa qeveri po përdorin për të shtypur gazetarët po i përshtaten modernizimit të industrisë, thotë zoti Rozen./VOA

gazetari dezinformim

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj