LIVE UPDATES
Bota

Evropa duhet të zgjedhë: Të investojë në frikë apo në të ardhmen

Rritja e buxheteve ushtarake përballë rënies së shpenzimeve sociale është një kompromis i rrezikshëm.

31 Korrik 2025, 08:50 Nga r.ll
Evropa duhet të zgjedhë: Të investojë në frikë apo
foto ilustruese

BRUKSEL- Kur udhëheqësit e NATO-s propozuan rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes në 5 përqind të PBB-së gjatë samitit të tyre të fundit - një rritje dramatike nga niveli i mëparshëm prej 2 përqind - vetëm Spanja vuri në dyshim mençurinë e një ndryshimi të tillë.

Por në hijen e luftës dhe pasigurisë, ka një pyetje tjetër që duhet të bëjmë: A është militarizimi e vetmja formë mbrojtjeje që i nevojitet Evropës?

Për shumicën e evropianëve, kërcënimet e përditshme nuk vijnë në formën e raketave, por në formën e qirave marramendëse, kujdesit të papërballueshëm për fëmijët dhe transportit publik në dështim. Në të gjithë Evropën, kostoja e jetesës po rritet dhe shërbimet publike janë të stërngarkuara. Megjithatë, është mbrojtja ajo që dominon axhendën.

Dhe ndërsa Evropa është me të drejtë e alarmuar nga pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia dhe kërcënimet më të gjera ndaj sovranitetit të saj territorial, rritja e buxheteve ushtarake përballë uljes së shpenzimeve sociale është një kompromis i rrezikshëm.

Një strategji që anashkalon qëndrueshmërinë sociale në favor të fuqisë së fortë rrezikon të dobësojë vetë kohezionin që synon të mbrojë. Autoritarizmi nuk lulëzon vetëm nga kërcënimet e huaja; ai rritet kur demokracitë dështojnë të përmbushin çështjet e jetesës. Dhe një shoqëri e rraskapitur nga mungesa e strehimit, infrastruktura në prishje dhe besimi publik në rënie nuk mund të mbahet i bashkuar vetëm nga arsenalet.

Le të shqyrtojmë, për shembull, mësimin më të fundit mbi "sigurimet shoqërore" që erdhi nëpërmjet Qytetit të Nju Jorkut, ku Zohran Mamdani - i cili është pjesë e një brezi të ri socialistësh demokratë - fitoi zgjedhjet e tij paraprake. Mamdani përqafoi hapur politika që do të tmerronin rrjedhën kryesore neoliberale të Evropës: transport falas, kujdes universal për fëmijët, kontrolle qiraje dhe taksa mbi pasurinë. Por shumë njujorkezë nuk e hodhën poshtë platformën e tij si radikale. Ata e përqafuan atë.

Edhe në një qytet kaq të lidhur ngushtë me kapitalizmin, premtimi i një të mire publike gjen jehonë. Dhe nëse një vizion i tillë mund të zërë rrënjë në Nju Jork, imagjinoni potencialin e tij në qytete evropiane si Napoli, Marseja apo Athina. Si djepi i shtetit të mirëqenies sociale, Evropa duhet të jetë lidere në inovacionin e mirëqenies sociale. Duhet të investojë në ato që i bëjnë shoqëritë të denja për t’u mbrojtur: strehim të përballueshëm, arsim cilësor, qeverisje lokale elastike dhe kujdes shëndetësor i mirë.

Demokracia lokale, në veçanti, është një vijë e harruar e frontit kundër autoritarizmit. Në Turqi, për shembull, qeveria e Presidentit Rexhep Tajip Erdogan ka synuar gjithnjë e më shumë kryetarët e bashkive të opozitës, duke e shndërruar mbrojtjen e autonomisë komunale në një thirrje për mbështetje të opozitës demokratike.

Duke filluar me burgosjen e kryebashkiakut të Stambollit, Ekrem İmamoğlu, në mars, Erdogan ka intensifikuar fushatën e tij të represionit, duke arrestuar më shumë se një duzinë kryetarësh bashkie të opozitës me akuza të motivuara politikisht ose të pabazuara. Megjithatë, në të gjithë bllokun, reagimi ndaj këtyre ndjekjeve penale të motivuara politikisht mbeti i heshtur.

Ndërkohë që Brukseli dhe shumë qeveri kombëtare heshtën, kryetarët e bashkive të Evropës ngritën zërin, duke vërtetuar se qytetet janë zemra morale e kombeve tona. Të udhëhequr nga ish-kryetari i bashkisë së Firences dhe eurodeputeti aktual Dario Nardella, kryetarët e bashkive në Paris, Berlin dhe Budapest thyen heshtjen dhe u ngritën në mbrojtje të vlerave demokratike.

Më afër qytetarëve dhe më pak të prekura nga nevoja e perceptuar për të qetësuar udhëheqësit autoritarë si Erdogani, qeveritë lokale janë ato që mbrojnë demokracinë aty ku udhëheqësit e tjerë po lëkunden. Evropa duhet t'i fuqizojë ata jo vetëm si administratorë, por edhe si agjentë të ripërtëritjes demokratike.

“Evropa Sociale” është një strategji. Blloku ka pretenduar prej kohësh se përzien lirinë ekonomike me drejtësinë sociale. Por ky ekuilibër tani është nën kërcënim, me buxhetet ushtarake në rritje që rrezikojnë të gëlltisin kapitalin politik dhe financiar të nevojshëm për qëndrueshmërinë ndaj klimës, barazinë dixhitale, aksesin në strehim dhe kujdesin e hershëm për fëmijërinë.

Rikthimi i vizionit të një Evrope Sociale nuk është një ëndërr nostalgjike - është një domosdoshmëri ekzistenciale. Në shekullin e 21-të, beteja për zemrat dhe mendjet nuk do të fitohet me tanke, ajo do të fitohet me besim. Dhe ky besim ndërtohet çdo ditë duke adresuar shqetësimet themelore.

Nëse Brukseli kërkon të rifitojë besimin, duhet të japë rezultate të prekshme që zgjasin më shumë se titujt kryesorë të lajmeve ushtarake. Kjo nuk do të thotë braktisje e plotë e mbrojtjes ushtarake. Përkundrazi, bëhet fjalë për të pranuar se Evropa duhet të ruajë aftësitë e saj ushtarake për nevojat e menjëhershme të sigurisë, ndërsa investimi i saj afatgjatë duhet të qëndrojë në strukturën dhe qëndrueshmërinë e shoqërive të saj.

Mbrojtja afatgjatë e Evropës qëndron në forcimin e themeleve të saj sociale; në rivendosjen e pjesëmarrjes, dinjitetit dhe kohezionit. Dhe kjo do të thotë mbrojtja e qyteteve tona jo vetëm me kontrolle policore dhe kufitare, por me politika që i bëjnë ato të jetueshme.

Nga kjo perspektivë, debati për shpenzimet e NATO-s nuk ka të bëjë vetëm me numrat. Ka të bëjë me vlerat. Ka të bëjë me faktin nëse Evropa do të investojë në frikën e saj apo në një të ardhme që dëshiron ta mbrojë./POLITICO

evropa

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj