LIVE UPDATES
Bota

Evropa duhet të zgjedhë: Të investojë në frikë apo në të ardhmen

Rritja e buxheteve ushtarake përballë rënies së shpenzimeve sociale është një kompromis i rrezikshëm.

31 Korrik 2025, 08:50 Nga r.ll
Evropa duhet të zgjedhë: Të investojë në frikë apo
foto ilustruese

BRUKSEL- Kur udhëheqësit e NATO-s propozuan rritjen e shpenzimeve të mbrojtjes në 5 përqind të PBB-së gjatë samitit të tyre të fundit - një rritje dramatike nga niveli i mëparshëm prej 2 përqind - vetëm Spanja vuri në dyshim mençurinë e një ndryshimi të tillë.

Por në hijen e luftës dhe pasigurisë, ka një pyetje tjetër që duhet të bëjmë: A është militarizimi e vetmja formë mbrojtjeje që i nevojitet Evropës?

Për shumicën e evropianëve, kërcënimet e përditshme nuk vijnë në formën e raketave, por në formën e qirave marramendëse, kujdesit të papërballueshëm për fëmijët dhe transportit publik në dështim. Në të gjithë Evropën, kostoja e jetesës po rritet dhe shërbimet publike janë të stërngarkuara. Megjithatë, është mbrojtja ajo që dominon axhendën.

Dhe ndërsa Evropa është me të drejtë e alarmuar nga pushtimi në shkallë të plotë i Ukrainës nga Rusia dhe kërcënimet më të gjera ndaj sovranitetit të saj territorial, rritja e buxheteve ushtarake përballë uljes së shpenzimeve sociale është një kompromis i rrezikshëm.

Një strategji që anashkalon qëndrueshmërinë sociale në favor të fuqisë së fortë rrezikon të dobësojë vetë kohezionin që synon të mbrojë. Autoritarizmi nuk lulëzon vetëm nga kërcënimet e huaja; ai rritet kur demokracitë dështojnë të përmbushin çështjet e jetesës. Dhe një shoqëri e rraskapitur nga mungesa e strehimit, infrastruktura në prishje dhe besimi publik në rënie nuk mund të mbahet i bashkuar vetëm nga arsenalet.

Le të shqyrtojmë, për shembull, mësimin më të fundit mbi "sigurimet shoqërore" që erdhi nëpërmjet Qytetit të Nju Jorkut, ku Zohran Mamdani - i cili është pjesë e një brezi të ri socialistësh demokratë - fitoi zgjedhjet e tij paraprake. Mamdani përqafoi hapur politika që do të tmerronin rrjedhën kryesore neoliberale të Evropës: transport falas, kujdes universal për fëmijët, kontrolle qiraje dhe taksa mbi pasurinë. Por shumë njujorkezë nuk e hodhën poshtë platformën e tij si radikale. Ata e përqafuan atë.

Edhe në një qytet kaq të lidhur ngushtë me kapitalizmin, premtimi i një të mire publike gjen jehonë. Dhe nëse një vizion i tillë mund të zërë rrënjë në Nju Jork, imagjinoni potencialin e tij në qytete evropiane si Napoli, Marseja apo Athina. Si djepi i shtetit të mirëqenies sociale, Evropa duhet të jetë lidere në inovacionin e mirëqenies sociale. Duhet të investojë në ato që i bëjnë shoqëritë të denja për t’u mbrojtur: strehim të përballueshëm, arsim cilësor, qeverisje lokale elastike dhe kujdes shëndetësor i mirë.

Demokracia lokale, në veçanti, është një vijë e harruar e frontit kundër autoritarizmit. Në Turqi, për shembull, qeveria e Presidentit Rexhep Tajip Erdogan ka synuar gjithnjë e më shumë kryetarët e bashkive të opozitës, duke e shndërruar mbrojtjen e autonomisë komunale në një thirrje për mbështetje të opozitës demokratike.

Duke filluar me burgosjen e kryebashkiakut të Stambollit, Ekrem İmamoğlu, në mars, Erdogan ka intensifikuar fushatën e tij të represionit, duke arrestuar më shumë se një duzinë kryetarësh bashkie të opozitës me akuza të motivuara politikisht ose të pabazuara. Megjithatë, në të gjithë bllokun, reagimi ndaj këtyre ndjekjeve penale të motivuara politikisht mbeti i heshtur.

Ndërkohë që Brukseli dhe shumë qeveri kombëtare heshtën, kryetarët e bashkive të Evropës ngritën zërin, duke vërtetuar se qytetet janë zemra morale e kombeve tona. Të udhëhequr nga ish-kryetari i bashkisë së Firences dhe eurodeputeti aktual Dario Nardella, kryetarët e bashkive në Paris, Berlin dhe Budapest thyen heshtjen dhe u ngritën në mbrojtje të vlerave demokratike.

Më afër qytetarëve dhe më pak të prekura nga nevoja e perceptuar për të qetësuar udhëheqësit autoritarë si Erdogani, qeveritë lokale janë ato që mbrojnë demokracinë aty ku udhëheqësit e tjerë po lëkunden. Evropa duhet t'i fuqizojë ata jo vetëm si administratorë, por edhe si agjentë të ripërtëritjes demokratike.

“Evropa Sociale” është një strategji. Blloku ka pretenduar prej kohësh se përzien lirinë ekonomike me drejtësinë sociale. Por ky ekuilibër tani është nën kërcënim, me buxhetet ushtarake në rritje që rrezikojnë të gëlltisin kapitalin politik dhe financiar të nevojshëm për qëndrueshmërinë ndaj klimës, barazinë dixhitale, aksesin në strehim dhe kujdesin e hershëm për fëmijërinë.

Rikthimi i vizionit të një Evrope Sociale nuk është një ëndërr nostalgjike - është një domosdoshmëri ekzistenciale. Në shekullin e 21-të, beteja për zemrat dhe mendjet nuk do të fitohet me tanke, ajo do të fitohet me besim. Dhe ky besim ndërtohet çdo ditë duke adresuar shqetësimet themelore.

Nëse Brukseli kërkon të rifitojë besimin, duhet të japë rezultate të prekshme që zgjasin më shumë se titujt kryesorë të lajmeve ushtarake. Kjo nuk do të thotë braktisje e plotë e mbrojtjes ushtarake. Përkundrazi, bëhet fjalë për të pranuar se Evropa duhet të ruajë aftësitë e saj ushtarake për nevojat e menjëhershme të sigurisë, ndërsa investimi i saj afatgjatë duhet të qëndrojë në strukturën dhe qëndrueshmërinë e shoqërive të saj.

Mbrojtja afatgjatë e Evropës qëndron në forcimin e themeleve të saj sociale; në rivendosjen e pjesëmarrjes, dinjitetit dhe kohezionit. Dhe kjo do të thotë mbrojtja e qyteteve tona jo vetëm me kontrolle policore dhe kufitare, por me politika që i bëjnë ato të jetueshme.

Nga kjo perspektivë, debati për shpenzimet e NATO-s nuk ka të bëjë vetëm me numrat. Ka të bëjë me vlerat. Ka të bëjë me faktin nëse Evropa do të investojë në frikën e saj apo në një të ardhme që dëshiron ta mbrojë./POLITICO

evropa

Sondazh

Poll

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje

"Studentët të ndërrojnë qeverinë"/ I riu thirrje të forta nga protesta: Mos u largoni nga Shqipëria

Protestuesit nuk i tremb as shiu, thirrje të forta nga Kryeministria: Revolucion!

“I preve në besë banorët e Rrjollit dhe Thethit”/ Protestuesi thirrje Ramës: Malet i nxore në shitje

PAMJE PREKËSE/ Vogëlushja mes lotësh mesazh Ramës: Pelikanin kaçurrel do ta sjellim në Surrel

Qytetarët njëzëri para Kryeministrisë: Rama në burg, Berisha në Burg

Banorja e Rrjollit: Mos bini pre e provokimeve! Këtu do rrimë deri sa Rama të japë dorëheqjen

Protesta kundër projektit të Zvërnecit/ Protestesit mesazh Ivanka Trump: Mbaj duart larg Nartës

Tensionohet situata në protestë, policia nuk kursen qytetarët hedh ujë me piper me presion