LIVE UPDATES
Bota

Gjeofizikantët krijojnë një model të detajuar kompjuterik të mantelit të poshtëm të Tokës, zbulohen shkëmbinj të parregullt (FOTO)

Shkëmbinjtë që përbëjnë pllakat tektonike të Tokës janë më të ftohtë dhe më të dendur se manteli përreth, kështu që pllakat zhyten në brendësi të Tokës. Shkencëtarët i kanë gjetur gjithmonë ato në një zonë të njohur si zona subduksioni, ku dy pllaka takohen dhe njëra zhytet nën tjetrën.

13 Janar 2025, 11:42 Nga N.F
Gjeofizikantët krijojnë një model të detajuar kompjuterik
Modeli i ri kompjuterik me gropat e shkëmbinjve (ngjyra blu)

ZVICËR- Një model i detajuar i mantelit të poshtëm të Tokës i krijuar nga një ekip gjeofizikantësh duke përdorur valë sizmike ka zbuluar zona shkëmbi që nuk përputhen me atë që dimë për tektonikën e pllakave. Kur ndodh një tërmet valët sizmike përhapen në të gjitha drejtimet duke "udhëtuar" nëpër Tokë. Shpejtësia me të cilën lëvizin valët varet nga lloji i valës, por edhe nga dendësia dhe elasticiteti i materialit nëpër të cilin lëvizin valët. Stacionet sizmografike regjistrojnë këto valë të ndryshme dhe bazuar në këto regjistrime, gjeofizikanët mund të nxjerrin përfundime rreth strukturës dhe përbërjes së Tokës dhe të shqyrtojnë proceset që ndodhin brenda saj.

Shkëmbinjtë që përbëjnë pllakat tektonike të Tokës janë më të ftohtë dhe më të dendur se manteli përreth, kështu që pllakat zhyten në brendësi të Tokës. Shkencëtarët i kanë gjetur gjithmonë ato në një zonë të njohur si zona subduksioni, ku dy pllaka takohen dhe njëra zhytet nën tjetrën. Kjo i ka ndihmuar shkencëtarët të hetojnë ciklin tektonik të pllakave, domethënë shfaqjen dhe shkatërrimin e pllakave në sipërfaqen e Tokës, gjatë historisë së planetit tonë.


Shkëmbinj "të ftohtë" brenda mantelit të nxehtë

Siç raporton Forbes, një ekip gjeofizikanësh nga Instituti Federal i Teknologjisë (ETH) i Cyrihut dhe Instituti i Teknologjisë në Kaliforni kanë bërë një zbulim befasues: duke përdorur një model të ri me rezolucion të lartë, ata gjetën copa shkëmbi "të ftohtë" vetëm 1000 gradë Celsius, kur temperatura në pjesën më të madhe të mantelit të Tokës është midis 2000 dhe 4000 gradë Celsius.

Ndryshe nga kërkimet e mëparshme, të cilat përdorën vetëm valë sizmike të krijuara nga tërmete shumë të mëdha dhe të fuqishme, studimi i ri përdori një superkompjuter për të trajtuar një grup të madh të dhënash të krijuar nga tërmete të madhësive të ndryshme.

Një nga zonat e zbuluara rishtazi ndodhet nën Paqësorin perëndimor, një pllakë shumë e madhe tektonike. Megjithatë, sipas teorive aktuale dhe njohurive të tektonikës së pllakave, nuk duhet të ketë asnjë material nga pllakat subduktuese atje, sepse është e pamundur që zonat e subduksionit të kenë ekzistuar në afërsi gjatë historisë së fundit gjeologjike.

Studiuesit besojnë se është e mundur që nuk është vetëm material nga pllaka të ftohta të depozituara gjatë 200 milionë viteve të fundit, siç supozohej më parë, por material i formuar nga procese të ndryshme gjeologjike, ndoshta edhe jo më aktiv në Tokë.


Çfarë shpjegimesh të mundshme ka?

Gjatë miliarda viteve, rrymat e konvekcionit të lidhura me tektonikën e pllakave duhet të përziejnë dhe homogjenizojnë të gjithë mantelin. Megjithatë, këto gjetje sugjerojnë se konvekcioni është i kufizuar në pjesën e sipërme të mantelit të Tokës. Një shpjegim tjetër i sheh këto anomali si shkëmbinj të vjetër që mbeten të mbërthyer në zona midis rrymave.

toka mantel shkembinj

Galeria fotografike (
)

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Shiko video te tjera