LIVE UPDATES
Bota

Gjeofizikantët krijojnë një model të detajuar kompjuterik të mantelit të poshtëm të Tokës, zbulohen shkëmbinj të parregullt (FOTO)

Shkëmbinjtë që përbëjnë pllakat tektonike të Tokës janë më të ftohtë dhe më të dendur se manteli përreth, kështu që pllakat zhyten në brendësi të Tokës. Shkencëtarët i kanë gjetur gjithmonë ato në një zonë të njohur si zona subduksioni, ku dy pllaka takohen dhe njëra zhytet nën tjetrën.

13 Janar 2025, 11:42 Nga N.F
Gjeofizikantët krijojnë një model të detajuar kompjuterik
Modeli i ri kompjuterik me gropat e shkëmbinjve (ngjyra blu)

ZVICËR- Një model i detajuar i mantelit të poshtëm të Tokës i krijuar nga një ekip gjeofizikantësh duke përdorur valë sizmike ka zbuluar zona shkëmbi që nuk përputhen me atë që dimë për tektonikën e pllakave. Kur ndodh një tërmet valët sizmike përhapen në të gjitha drejtimet duke "udhëtuar" nëpër Tokë. Shpejtësia me të cilën lëvizin valët varet nga lloji i valës, por edhe nga dendësia dhe elasticiteti i materialit nëpër të cilin lëvizin valët. Stacionet sizmografike regjistrojnë këto valë të ndryshme dhe bazuar në këto regjistrime, gjeofizikanët mund të nxjerrin përfundime rreth strukturës dhe përbërjes së Tokës dhe të shqyrtojnë proceset që ndodhin brenda saj.

Shkëmbinjtë që përbëjnë pllakat tektonike të Tokës janë më të ftohtë dhe më të dendur se manteli përreth, kështu që pllakat zhyten në brendësi të Tokës. Shkencëtarët i kanë gjetur gjithmonë ato në një zonë të njohur si zona subduksioni, ku dy pllaka takohen dhe njëra zhytet nën tjetrën. Kjo i ka ndihmuar shkencëtarët të hetojnë ciklin tektonik të pllakave, domethënë shfaqjen dhe shkatërrimin e pllakave në sipërfaqen e Tokës, gjatë historisë së planetit tonë.


Shkëmbinj "të ftohtë" brenda mantelit të nxehtë

Siç raporton Forbes, një ekip gjeofizikanësh nga Instituti Federal i Teknologjisë (ETH) i Cyrihut dhe Instituti i Teknologjisë në Kaliforni kanë bërë një zbulim befasues: duke përdorur një model të ri me rezolucion të lartë, ata gjetën copa shkëmbi "të ftohtë" vetëm 1000 gradë Celsius, kur temperatura në pjesën më të madhe të mantelit të Tokës është midis 2000 dhe 4000 gradë Celsius.

Ndryshe nga kërkimet e mëparshme, të cilat përdorën vetëm valë sizmike të krijuara nga tërmete shumë të mëdha dhe të fuqishme, studimi i ri përdori një superkompjuter për të trajtuar një grup të madh të dhënash të krijuar nga tërmete të madhësive të ndryshme.

Një nga zonat e zbuluara rishtazi ndodhet nën Paqësorin perëndimor, një pllakë shumë e madhe tektonike. Megjithatë, sipas teorive aktuale dhe njohurive të tektonikës së pllakave, nuk duhet të ketë asnjë material nga pllakat subduktuese atje, sepse është e pamundur që zonat e subduksionit të kenë ekzistuar në afërsi gjatë historisë së fundit gjeologjike.

Studiuesit besojnë se është e mundur që nuk është vetëm material nga pllaka të ftohta të depozituara gjatë 200 milionë viteve të fundit, siç supozohej më parë, por material i formuar nga procese të ndryshme gjeologjike, ndoshta edhe jo më aktiv në Tokë.


Çfarë shpjegimesh të mundshme ka?

Gjatë miliarda viteve, rrymat e konvekcionit të lidhura me tektonikën e pllakave duhet të përziejnë dhe homogjenizojnë të gjithë mantelin. Megjithatë, këto gjetje sugjerojnë se konvekcioni është i kufizuar në pjesën e sipërme të mantelit të Tokës. Një shpjegim tjetër i sheh këto anomali si shkëmbinj të vjetër që mbeten të mbërthyer në zona midis rrymave.

toka mantel shkembinj


Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje