LIVE UPDATES
Bota

Ndotja e ajrit shkurton jetëgjatësinë në botë me dy vite

Në të gjithë Azinë Jugore, një person mesatar do të jetonte pesë vjet më gjatë nëse nivelet e grimcave të imta plotësonin standardet e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, sipas një raporti nga Instituti i Politikave të Energjisë të Universitetit të Çikagos.

14 Qershor 2022, 13:58 Nga d.a
Ndotja e ajrit shkurton jetëgjatësinë në botë me dy
Foto Ilustruese

BOTË- Ndotja mikroskopike e ajrit e shkaktuar kryesisht nga djegia e lëndëve djegëse fosile shkurton jetën në mbarë botën për më shumë se dy vjet, raportuan studiuesit të martën.

Në të gjithë Azinë Jugore, një person mesatar do të jetonte pesë vjet më gjatë nëse nivelet e grimcave të imta plotësonin standardet e Organizatës Botërore të Shëndetësisë, sipas një raporti nga Instituti i Politikave të Energjisë të Universitetit të Çikagos.

Në shtetet indiane të Uttar Pradesh dhe Bihar, shtëpia e 300 milionë banorëve, sëmundjet gjymtuese të mushkërive dhe zemrës të shkaktuara nga e ashtuquajtura ndotje PM2.5 reduktojnë jetëgjatësinë me tetë vjet dhe në kryeqytetin e Nju Delhit me një dekadë.

Ndotja PM2.5, 2,5 mikron e gjerë ose më pak, afërsisht diametri i një floku të njeriut, depërton thellë në mushkëri dhe hyn në qarkullimin e gjakut.

Në vitin 2013, Kombet e Bashkuara e klasifikuan atë si një agjent që shkakton kancer. OBSH thotë se dendësia PM2.5 në ajër nuk duhet të kalojë 15 mikrogramë për metër kub në çdo periudhë 24-orëshe, ose 5 mcg/m3 mesatarisht gjatë një viti të tërë.

Përballë provave në rritje të ndikimeve të dëmshme shëndetësore, OBSH-ja shtrëngoi këto standarde vitin e kaluar, ndryshimi i parë që nga vendosja e udhëzimeve për cilësinë e ajrit në 2005.

"Ajri i pastër shpaguhet në vite të tjera të jetës për njerëzit në mbarë botën. Reduktimi i përhershëm i ndotjes globale të ajrit për të përmbushur udhëzimet e OBSH-së do të shtonte 2.2 vjet mbi jetëgjatësinë mesatare," tha udhëheqësi i hulumtimit Crista Hasenkopf dhe kolegët në raportin e Indeksit të Jetës së Cilësisë së Ajrit.

Pothuajse të gjitha rajonet e populluara në botë i tejkalojnë udhëzimet e OBSH-së, por askund më shumë se në Azi: 15 herë në Bangladesh, 10 herë në Indi dhe nëntëfish në Nepal dhe Pakistan. Afrika Qendrore dhe Perëndimore, së bashku me pjesën më të madhe të Azisë Juglindore dhe pjesë të Amerikës qendrore, përballen gjithashtu me nivele ndotjeje dhe jetë të shkurtuara  shumë mbi mesataren globale.

Çuditërisht, ndotja PM2.5 në vitin 2020, të dhënat më të fundit të disponueshme, ishte praktikisht e pandryshuar nga viti më parë, pavarësisht një ngadalësimi të mprehtë në ekonominë globale dhe një rënie korresponduese në emetimet e CO2 për shkak të bllokimeve të Covid.

Një vend që ka parë përmirësime të mëdha është Kina. Ndotja PM2.5 ra në vendin me 1.4 miliardë banorë me pothuajse 40 për qind midis 2013 dhe 2020, duke shtuar dy vjet jetëgjatësisë. Por edhe me këtë përparim, jetët në Kinë janë shkurtuar mesatarisht sot me 2.6 vjet.

 

ndotja e ajrit obsh

Sondazh

Poll
MË SHUMË

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj

Shiko video te tjera