LIVE UPDATES
Bota

"Një armik jashtëzakonisht i rrezikshëm"/ Studimi: Kërpudha Aspergillus shkakton infeksione të rënda dhe miliona vdekje çdo vit! Ndryshimi i klimës favorizon rezistencën dhe përhapjen

Sipas një studimi të ri shkencor të botuar nga Universiteti i Mançesterit dhe që po merret në konsideratë për shqyrtim nga kolegët, ndryshimi i klimës mund të zgjerojë ndjeshëm përhapjen e kërpudhës së zakonshme Aspergillus, e cila është përgjegjëse për infeksione të rënda dhe miliona vdekje çdo vit.

25 Maj 2025, 11:29 Nga M.L

 

"Një armik jashtëzakonisht i rrezikshëm"/ Studimi:
Foto ilustruese

 

SHBA- Një armik i padukshëm, por jashtëzakonisht i rrezikshëm, po kërcënon gjithnjë e më shumë zona të planetit: kërpudhat. Sipas një studimi të ri shkencor të botuar nga Universiteti i Mançesterit dhe që po merret në konsideratë për shqyrtim nga kolegët, ndryshimi i klimës mund të zgjerojë ndjeshëm përhapjen e kërpudhës së zakonshme Aspergillus, e cila është përgjegjëse për infeksione të rënda dhe miliona vdekje çdo vit.

Siç raporton CNN, kjo specie i përket një grupi të gjerë dhe ende relativisht të paeksploruar organizmash, kërpudhave, të cilat, megjithëse luajnë një rol të rëndësishëm në ekosisteme, mund të shkaktojnë efekte shkatërruese në shëndetin e njeriut. Infeksionet kërpudhore vrasin mbi 2.5 milionë njerëz çdo vit në të gjithë botën, sipas vlerësimeve më të fundit.

Aspergillus është një kërpudhë e zakonshme që gjendet në tokë, mbeturinat e bimëve, ujë dhe ajër. Njerëzit e thithin atë çdo ditë, por për shumicën, sistemi imunitar është i mjaftueshëm për të parandaluar çdo ndërlikim. Por për pacientët me astmë, fibrozë cistike, sëmundje pulmonare obstruktive kronike (SPOK), kancer, transplante organesh ose një histori të rëndë të Covid-19 ose gripit, kërpudhat mund të jenë fatale.

Nëse sistemi imunitar nuk arrin të neutralizojë sporet e tij, “kërpudhat fillojnë të rriten dhe në thelb ‘ju hanë nga brenda jashtë’, për ta thënë troç”, shpjegon Norman van Rijn, një studiues në Universitetin e Mançesterit dhe autor i studimit. Shkalla e vdekshmërisë për pacientët me aspergillozë varion nga 20% në 40%, ndërsa diagnoza është veçanërisht e vështirë, pasi simptomat - ethet, kolla, lodhja - ngatërrohen lehtësisht me shumë gjendje të tjera.

Aspergillus flavus, i cili preferon klimat e ngrohta tropikale, mund të rrisë përhapjen e tij me 16% nëse vazhdon konsumi i lartë i karburanteve fosile. Pritet të zgjerohet në Kinën veriore, Rusi dhe SHBA. Është shumë rezistent ndaj trajtimeve farmaceutike dhe gjithashtu sulmon të korrat, duke kërcënuar sigurinë globale ushqimore. Në vitin 2022, OBSH-ja e klasifikoi atë në kategorinë "kritike" të patogjenëve kërpudhorë.

Aspergillus fumigatus, i cili preferon klima më të buta, pritet të rrisë përhapjen e tij me 77.5% deri në vitin 2100, duke ekspozuar potencialisht 9 milionë njerëz vetëm në Evropë. Në të kundërt, disa zona të planetit, siç janë pjesët e Afrikës Subsahariane, do të ngrohen aq shumë sa nuk do të jenë më të përshtatshme për rritjen e këtyre kërpudhave. Megjithatë, kjo mund të prishë seriozisht ekosistemet lokale, pasi kërpudhat janë thelbësore për pjellorinë e tokës.

Ndryshimi i klimës rrit rezistencën dhe përhapjen

Një faktor tjetër shqetësues është mundësia që kërpudhat të rrisin rezistencën e tyre ndaj temperaturave, gjë që do t'u lejonte atyre të mbijetonin më lehtë në trupin e njeriut. Në të njëjtën kohë, ngjarjet ekstreme të motit, të tilla si përmbytjet, thatësirat dhe valët e nxehtësisë, lehtësojnë shpërndarjen e sporeve të tyre në distanca të gjata. Shpërthimi i infeksioneve kërpudhore pas tornados në Joplin, Missouri në vitin 2011 është tipik.

Komuniteti global, sipas studiuesve, mbetet i papërgatitur në mënyrë të pamjaftueshme për t'u përballur me kërcënimin e kërpudhave. Ekzistojnë vetëm katër klasa të barnave antifungale dhe gjithnjë e më shumë lloje po bëhen rezistente.

Profesori Justin Remais nga Universiteti i Berkeley-t, i cili po drejton një studim me më shumë se 100 milionë pacientë në SHBA, i tha CNN-së se mbi 20,000 raste të aspergillozës u regjistruan midis viteve 2013-2023, me një rritje vjetore prej 5%. Megjithatë, mungesa e të dhënave mund të fshehë shifra shumë më të larta.

"Ka nevojë për veprime urgjente"

Profesoresha Elaine Bignell, bashkëdrejtoreshë e Qendrës MRC për Mikrobiologjinë Kërpudhor në Universitetin e Exeter, tha se studimi i ri "me të drejtë thekson një kërcënim të nënvlerësuar për shëndetin publik". Në të njëjtën kohë, ajo bën thirrje për më shumë fonde për kërkime dhe monitorim më të mirë epidemiologjik.

Komuniteti i kërkimit shpreson që suksesi i serialeve televizive si "The Last of Us" do të rrisë ndërgjegjësimin e publikut - madje edhe përmes fanta-shkencës, rreth kërcënimeve reale të kërpudhave që, siç thotë Bignell, "nuk janë vetëm histori horror, por rreziqe të vërteta".

aspergillus

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje