LIVE UPDATES
Bota

"Po kryen veprime të paligjshme!" Sanksionet e SHBA-ve i japin një goditje të re Gjykatës Penale Ndërkombëtare

Pse SHBA-të rivendosin sanksione mbi Gjykatën Ndërkombëtare Penale (GJNP)? Pas veprimit të fundit hakmarrës të Donald Trump, Uashingtoni po përballet me kritika në rritje në mbarë botën.

10 Qershor 2025, 08:17 Nga M.B
"Po kryen veprime të paligjshme!" Sanksionet e SHBA-ve i japin
Foto ilustruese

HAGË- Kombet e Bashkuara dhe BE-ja kanë kritikuar ashpër sanksionet e fundit kundër Gjykatës Ndërkombëtare Penale (GJNP) të vendosura nga administrata amerikane e Presidentit Donald Trump. BE-ja tha, se do të shqyrtojë përgjigjet e mundshme.

GJNP-ja i nxjerr para përgjegjësisë autorët e krimeve më të rënda në botë dhe u jep viktimave një zë, shkroi në mediat sociale Presidentja e Komisionit të BE-së Ursula von der Leyen. Gjykata duhet të jetë në gjendje të veprojë lirisht pa presion.

Volker Türk, Komisioneri i Lartë i Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut, gjithashtu kritikoi ashpër sanksionet e SHBA-së. Këto sulme ndaj gjyqtarëve, tha ai, bien ndesh drejtpërdrejt me sundimin e ligjit. Ato janë "thellësisht minuese për qeverisjen e përgjegjshme".

SHBA: Gjykata me "veprime të Paligjshme"

Të enjten, SHBA-të vendosën sanksione të reja kundër katër gjyqtarëve të GJND-së për "veprime të paligjshme kundër Shteteve të Bashkuara dhe Izraelit". Qeveria amerikane argumenton se gjykata nuk ka juridiksion legjitim mbi personelin amerikan ose aleatët e SHBA-së si Izraeli,  pasi as SHBA-të dhe as Izraeli nuk janë shtete palë në GJND.

"Gjykata Penale Ndërkombëtare është e politizuar dhe pretendon në mënyrë të rreme vlerësim vetjak të pakufizuar për të hetuar, paditur dhe ndjekur penalisht shtetasit amerikanë dhe aleatët tanë. Ky abuzim me pushtetin shkel sovranitetin dhe sigurinë kombëtare të Shteteve të Bashkuara dhe aleatëve tanë", tha Sekretari i Shtetit i SHBA-së, Marco Rubio, në një deklaratë.

Kompetenca të gjera të presidentit

Uashingtoni i referohet gjithashtu Aktit Ndërkombëtar të Fuqive Ekonomike të Emergjencës (IEEPA) të vitit 1977. Ky organ legjislacioni i jep presidentit të SHBA-së autoritetin për të vendosur sanksione ekonomike nëse sheh një kërcënim për sigurinë kombëtare ose politikën e jashtme të SHBA-së.

GjNP-ja u krijua në vitin 2002 si një instancë e fundit për të mbajtur përgjegjës krerët e shteteve dhe figura të tjera kyçe për mizoritë e kryera, kur gjyqësori në shtetet e prekura nuk është në gjendje ose nuk është i gatshëm të zhvillojë gjyqe. Më shumë se 120 shtete, përfshirë të gjitha shtetet anëtare të BE-së, janë anëtarësuar vullnetarisht në traktatin ndërkombëtar që themelon gjykatën.

Gjykata Ndërkombëtare Penale  (GJND) i përshkroi sanksionet e SHBA-së si "një përpjekje të qartë për të minuar pavarësinë e një institucioni gjyqësor ndërkombëtar". Puna e GJND-së ofron "drejtësi dhe shpresë për miliona viktima të mizorive të paimagjinueshme".

Sanksionet e fundit janë pjesë e një sërë masash ndëshkuese të ndërmarra nga qeveria amerikane kundër gjykatës. Këtë herë, ato synojnë katër gjyqtarë të GJNP-së: Solomy Balungi Bossa (Uganda), Luz del Carmen Ibáñez Carranza (Peru), Reine Alapini-Gansou (Benin) dhe Beti Hohler (Slloveni).

Dy prej tyre ishin të përfshirë në procedurat që çuan në një urdhër arresti të GJNP-së për kryeministrin izraelit Benjamin Netanyahu më 21 nëntor 2024. Akuzat përfshinin krime kundër njerëzimit në Rripin e Gazës. Izraeli i mohon akuzat. Dy gjyqtarët e tjerë në listën e zezë kishin autorizuar hetimin për krime lufte të dyshuara nga forcat amerikane në Afganistan.

Sanksionet e reja të së enjtes (05.06.) i shtohen atyre të njoftuara në shkurt kundër kryeprokurorit të gjykatës, Karim Khan. Ato vijnë gjithashtu në mes të kohërave të trazuara për gjykatën, pasi Khan dha dorëheqjen muajin e kaluar në pritje të një hetimi mbi akuzat për sjellje të pahijshme seksuale.

A mund t'i bllokojë BE-ja sanksionet?

BE-ja u zotua se do të vazhdojë të mbështesë Gjykatën Ndërkombëtare Penale. Disa vende shpresojnë për masa më të ashpra, siç është i ashtuquajturi "Statuti i Bllokimit". Këto ligje të BE-së, të miratuara në vitet 1990, kanë për qëllim të zbusin goditjen ekstraterritoriale të masave amerikane. Për shembull, ato u ndalojnë kompanive të BE-së të zbatojnë sanksionet amerikane që BE i konsideron të paligjshme.

Ligji kishte për qëllim të parandalonte që kufizimet e SHBA-së ndaj Kubës të dëmtonin tregtinë evropiane me këtë vend. Ligjet u përditësuan më vonë për të përfshirë sanksionet e SHBA-së kundër Iranit. Tani Sllovenia dhe Belgjika po i bëjnë thirrje ekzekutivit të BE-së të zbatojë të njëjtat ligje kundër sanksioneve të fundit të SHBA-së.

Megjithatë, shtetet anëtare të BE-së nuk bien gjithmonë dakord për qëndrimin ndaj GJNP-së.  Ndryshe nga gjykatat kombëtare, GJNP-ja nuk ka një forcë policore. Në vend të kësaj, ajo mbështetet te anëtarët e saj për të ekstraduar të dyshuarit që mbërrijnë në territorin e tyre. "GJNP-ja përshkruhet në mënyrë të njohur si një gjigant pa krahë dhe këmbë - ajo nuk mund t'i zbatojë vërtet këto urdhër-arreste. Varet nga vullneti politik i shteteve", tha profesori i së drejtës penale ndërkombëtare Mathjiy Holvoet për DW në fillim të këtij viti.

Për shembull, në fillim të vitit 2025, Italia dështoi të arrestonte një shef policie nga Libia, të kërkuar nga GJPN-ja për krime të dyshuara lufte. Edhe Hungaria u tërhoq nga gjykata pasi shtroi qilimin e kuq për kryeministrin Netanyahu në kundërshtim të hapur me urdhërarrestin e GJPN-së./ DW

gjnp

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje