LIVE UPDATES
Bota

"Prej kohësh objektiv i presidentit të zgjedhur amerikan për ta blerë", analiza e The Guardian: Pse po flet Donald Trump për aneksimin e Groenlandës?

Groenlanda ka qenë prej kohësh në radarin e Trump si një objektiv për blerje dhe në vitin 2019 ai konfirmoi raportet se ai kishte kërkuar nga ndihmësit të zbulonin se si SHBA mund të blinte ishullin e madh Arktik, duke e përshkruar në thelb si një marrëveshje të madhe të pasurive të paluajtshme

8 Janar 2025, 18:43 Nga N.F
"Prej kohësh objektiv i presidentit të zgjedhur amerikan për
Avioni i Trump në Nuuk, Groenlandë

SHBA- Disa orë pasi djali i tij u ul në kryeqytetin e Groenlandës presidenti i zgjedhur i SHBA-së, Donald Trump mbajti një konferencë shtypi në Mar-a-Lago ku nuk përjashtuai mundësinë e përdorimit të forcës ushtarake për ta bërë Grenlandën pjesë të SHBA-së. Trump gjithashtu kërcënoi se do të vendosë tarifa shumë të larta ndaj Danimarkës, territor autonom i së cilës Grenlanda është një territor autonom. 

Pse Donald Trump është kaq i fiksuar me Groenlandën?

Trump ka thënë se SHBA-ja ka nevojë për kontrollin e Groenlandës dhe kanalit të Panamasë për “siguri ekonomike” dhe e ka përshkruar pronësinë dhe kontrollin e territorit si një domosdoshmëri absolute. Groenlanda ka qenë prej kohësh në radarin e Trump si një objektiv për blerje dhe në vitin 2019 ai konfirmoi raportet se ai kishte kërkuar nga ndihmësit të zbulonin se si SHBA mund të blinte ishullin e madh Arktik, duke e përshkruar në thelb si një marrëveshje të madhe të pasurive të paluajtshme, shkruan The Guardian.

Nafta dhe gazi, furnizimi i Groenlandës me lëndë të para të shumëfishta të kërkuara për teknologjinë e gjelbër po tërheq interes nga e gjithë bota – duke përfshirë edhe Kinën, e cila dominon prodhimin global të tokës së rrallë dhe ka kërcënuar të kufizojë eksportin e mineraleve kritike. Duke përvetësuar Groenlandën, SHBA mund ta mbajë Kinën jashtë tregut.

E pozicionuar strategjikisht midis SHBA-së dhe Rusisë, Groenlanda shihet si gjithnjë e më e rëndësishme për mbrojtjen dhe po shfaqet si një fushë beteje gjeopolitike ndërsa krizat klimatike përkeqësohen. Shkrirja e shpejtë e shtresave të mëdha të akullit dhe akullnajave të ishullit mund të hapë shpimet e naftës (megjithëse Groenlanda në vitin 2021 ndaloi dhënien e licencave të eksplorimit) dhe minierat për mineralet thelbësore duke përfshirë bakrin, litiumin, kobaltin dhe nikelin.

Shkrirja e akullit të Arktikut po hap gjithashtu rrugë të reja transporti, duke ofruar alternativa për kanalin e Suezit përmes Arktikut që shkurtojnë pothuajse gjysmën e udhëtimit nga Evropa Perëndimore në Azinë Lindore. Kina dhe Rusia ranë dakord në nëntor për të bashkëpunuar në zhvillimin e rrugëve të reja të transportit në Arktik.

Groenlanda është tashmë një bazë e rëndësishme ushtarake për SHBA-në dhe sistemin e saj të paralajmërimit të hershëm të raketave balistike. Shtetet e Bashkuara kanë pasur një bazë ushtarake në Pituffik (më parë Thule) që nga Lufta e Ftohtë.

Çfarë mendojnë Groenlanda dhe Danimarka për deklaratat e Trump?

Kryeministrja daneze, Mette Frederiksen, ka thënë se territori autonom “nuk është në shitje”, duke thënë për TV2 se parë me sytë e qeverisë daneze, Groenlanda i përket grenlandezëve. Kryeministri i Groenlandës, Eggende ka thënë gjithashtu se Grenlanda nuk është në shitje.

Në përgjigje të vizitës së Trump Jr, ai tha: “Më lejoni ta përsëris – Groenlanda u përket grenlandezëve. E ardhmja jonë dhe lufta për pavarësi është puna jonë. Danezët, amerikanët dhe të gjithë të tjerët mund të kenë mendime, por ne nuk duhet të kapemi nga histeria dhe t'u drejtojmë gishtin të tjerëve. Sepse e ardhmja jonë është e jona dhe duhet të formohet nga ne.”

Ai e përshkroi kërcënimin e Trump si deklaratë serioze. Anulimi i një takimi të planifikuar të Eggende me mbretin danez Frederik të mërkurën (një takim që u riplanifikua më vonë) u pa nga disa si një mospërfillje e turpshme. Ndërkohë, zbulimi i stemë së re mbretërore daneze që paraqet më dukshëm territoret autonome të Grenlandës dhe Ishujve Faroe, u pa nga disa si një qortim për Trump.

Historia e Groenlandës

Njerëzit inuit mendohet se kanë jetuar në Groenlandë që nga viti 2500 pes dhe u arrit nga detarët norvezë në mijëvjeçarin e parë të erës sonë, të cilët krijuan vendbanime që zgjasin disa shekuj. Kolonizimi modern filloi pas ardhjes së Hans Egede në 1721, duke vepruar me mbështetjen e asaj që ishte në atë kohë Danimarkë-Norvegji. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, kur Danimarka u pushtua nga Gjermania, Groenlanda u pushtua nga SHBA dhe u kthye në Danimarkë në 1945.

Ajo u bë pjesë e mbretërisë së Danimarkës në vitin 1953, dhe në 1979 u prezantua sundimi i vendit. Por Danimarka ende kontrollon politikën e jashtme dhe të sigurisë të Groenlandës. Ajo ka parlamentin e saj, Inatsisartut, dhe dy deputetë në parlamentin danez, Folketing. Por thirrjet për pavarësi janë në rritje.

Tensionet janë përshkallëzuar ndjeshëm midis Groenlandës dhe Danimarkës muajt e fundit. Ka një zemërim të fortë në Groenlandë për hetimet mbi skandalin e kontraceptivëve të detyruar të viteve 1960 dhe 70, duke e shtyrë kryeministrin e Groenlandës të akuzojë Danimarkën për gjenocid. Po ashtu vazhdojnë protestat në Kopenhagë dhe Nuuk për ndarjen e fëmijëve grenlandë nga prindërit e tyre.

Javën e kaluar, kryeministri i Greonlandës, Múte Eggende, përshpejtoi argumentin e tij për pavarësinë nga Danimarka, duke thënë në fjalimin e tij të vitit të ri se ai donte që Groenlanda të çlirohej nga "prangët e kolonializmit" për të formuar të ardhmen e saj. Megjithatë, ai nuk e përmendi SHBA-në.

Vizita e Trump Jr vjen vetëm disa muaj përpara zgjedhjeve të ardhshme parlamentare të Groenlandës në prill, pas të cilave Eggende ka thënë se duhet të ketë hapa të mëdhenj për krijimin e kornizës për Groenlandën si një shtet i pavarur. Sipas një marrëveshjeje të vitit 2009 me Danimarkën, Groenlanda duhet të mbajë një referendum të suksesshëm përpara se të shpallë pavarësinë./The Guardian

trump groenlande

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj