LIVE UPDATES
Bota

Pse nuk duhet të hiqet latinishtja nga shkollat?

Sot në Gjermani, latinishtja ende mësohet si gjuhë e huaj në shkollat e mesme, e ndonjëherë edhe në shkollat e përgjithshme. Këtu janë pesë arsye për këtë.

29 Korrik 2023, 08:14 Nga A.B

Pse nuk duhet të hiqet latinishtja nga shkollat?

Njohja e gjuhëve të huaja është gjithnjë e më e rëndësishme në epokën e globalizimit. Ndërkohë që shumë njerëz duan të mësojnë frëngjisht dhe spanjisht, duke pasur parasysh rëndësinë e tyre në shoqërinë e sotme, nxënësit e shkollave të mesme kanë ende mundësi të mësojnë latinishten, edhe pse shpesh konsiderohet si një gjuhë "e vdekur" për shkak të mungesës së folësve amtarë. Ne nuk e dimë as si tingëllonte ajo, sepse ajo vdiq shumë përpara se të regjistroheshin tingujt e saj.

Në Gjermani, interesi për latinishten ka rënë në të gjithë vendin. Ndërsa në vitin 2008 më shumë se 830.000 të rinj gjermanë ende e mësonin gjuhën indo-evropiane në shkollë, në vitet 2021/2022 kishte vetëm 539.000 të tillë. Në krahasim me latinishten, frëngjishtja është pothuajse tre herë më e popullarizuar.

Profesor Stefan Freund është president i Shoqatës Gjermane të Filologëve Klasikë (DAV), shoqatës profesionale për latinishten dhe greqishten në shkolla dhe universitete, dhe jep mësim latinishten në Universitetin e Wuppertalit.

Deutsche Welle foli me profesorin për latinishten dhe të ardhmen e saj në arsimin gjerman.

DW: A është latinishtja një gjuhë "e vdekur"?

SF: Latinishtja është një vështrim i gjallë në të kaluarën dhe mënyrën se si funksionon gjuha.

Cilat janë argumentet në favor të mësimit të latinishtes sot?

Mësimi i latinishtes jep meta-aftësi që mund të zbatohen gjatë gjithë jetës për t'iu afruar gjuhëve të tjera të huaja dhe për t'i mësuar, dhe të cilat, në thelb, nuk vjetërohen. Ndërsa mësimi i gjuhëve të huaja moderne përqendrohet në komunikim, mësimi i latinishtes përqendrohet në reflektimin gjuhësor, veçanërisht në ndryshimet me gjermanishten, në funksionimin e një fjalie, në evoluimin e fjalëve dhe në formulimin e pohimeve të caktuara në situata të caktuara.

Dhe, sigurisht, latinishtja është nëna e zakonshme e familjes së gjuhëve romane (frëngjisht, italisht, spanjisht, portugalisht dhe rumanisht) dhe origjina e shumë fjalëve angleze, për shembull gjuha, kompjuteri dhe inteligjenca artificiale.

A zgjedhin studentët latinishten në vend të frëngjishtes apo spanjishtes, për shembull, me insistimin e prindërve të tyre apo sepse ata tashmë kanë në mendje një fushë të caktuar studimi?

Mund të spekulohet vetëm për motivimet e studentëve. Ka të ngjarë të jenë të rëndësishme katër pika: Një interes i përgjithshëm për historinë dhe mitologjinë dhe një qasje ndaj gjuhës më shumë përmes reflektimit dhe analizës, sesa përmes komunikimit të drejtpërdrejtë. Përveç kësaj, një perspektivë studimi ose karriere për të cilën latinishtja duket e dobishme dhe mësuesit, të cilët mesatarisht janë mjaft të rinj, e dinë se sa në mënyrë kritike e shohin publiku, prindërit dhe studentët e konsiderojnë lëndën e tyre dhe për këtë arsye i kushtojnë shumë rëndësi që ajo të jetë tërheqëse, që nuk ka të bëjë fare me imazhet klishe.

Për cilat fusha studimi dhe cilat profesione është latinishtja e dobishme, madje thelbësore, në Gjermani?

Kërkesat për gjuhën latine janë të ndryshme. Kërkesa për latinishten si tendencë duket më e rrallë se më parë. Sido që të jetë, latinishtja është e dobishme për shumë lëndë: histori, filozofi, teologji, studime romake, studime juridike (e drejta romake), mjekësi (historia e mjekësisë, terminologji), farmaci (terminologji), gjuhësi, të gjitha disiplinat që merren me periudha para vitit 1750 dhe me zonën evropiane... Historia e muzikës, historia e artit, historia e shkencës, historia e kishës, historia lokale.

Latinishtja u shua rreth shekullit të 7-të ose të 8-të, por kur ra rëndësia e saj?

Deri në shekullin e 18-të, latinishtja ishte gjuha më e përdorur për shtypjen e librave të sapobotuar. Njohuritë e mia të latinishtes më mundësojnë të aksesoj sasi të mëdha njohurish për të gjitha llojet e temave, sepse vetëm një pjesë e vogël e këtij teksti neolatin është përkthyer./DW

shkolle latinishtja

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj