LIVE UPDATES
Bota

Pse s’mund të ketë një diktaturë në SHBA, edhe nëse fiton sërish Donald Trump

Trump ishte një president i dobët, sepse shumica e votuesve nuk e donin atë. Çdo demokrat, madje edhe disa republikanë, kishin mundësi t’i kundërviheshin atij. Në pamundësi për të arritur mbështetjen e shumicës popullore, ai mundi vetëm të pretendonte sikur e kishte.

8 Dhjetor 2023, 09:25 Nga a.d
Pse s’mund të ketë një diktaturë në SHBA, edhe
Donald Trump

Nga Eric PosnerProject Syndicate

Amerikanët kanë qenë shqetësuar se presidentët e tyre mund të bëhen diktatorë (apo Tiranë si në kohët e vjetra) që nga themelimi i Shteteve të Bashkuara. Hartuesit e Kushtetutës Amerikane e kuptuan se në demokracitë dhe republikat klasike, udhëheqësit përpiqeshin shpesh të merrnin pushtetin nga legjislaturat dhe asambletë e tjera.

Për këtë arsye ata krijuan një sistem kontrollesh dhe balancash mbi pushtetin e qeverisë.

Dhe në fakt asnjë president amerikan nuk ka qenë ndonjëherë diktator. Megjithatë, akuzimi i kandidatit të palës tjetër se po kërkon një pushtet diktatorial, është kthyer në një ritual që përsëritet çdo 4 vite, dhe që këtë herë ka nisur me shpejt.

Në një analizë botuar në The Washington Post  javën e kaluar, dhe që u bë virale në rrjet, Robert Kagan, duke përsëritur parashikimin e tij të mëparshëm se ish-presidenti Donald Trump do të bëhej një udhëheqës fashist, paralajmëroi se ai do të bëhet diktator nëse zgjidhet sërish në vitin 2024.

Kagan e krahason fitoren e Trump me një asteroid që përplaset në Tokë, duke i bërë jehonë komentit që u tall gjerësisht nga Michael Anton, i cili e krahasoi dikur fitoren e mundshme të Hillary Clinton në vitin 2016 me një sulm ajror vetëvrasës. Trump kishte dhe ka shumë gjëra, shumica prej tyre të këqija.

Por ai nuk ishte fashist kur ishte president për 4 vite, dhe nuk do të jetë diktator nëse zgjidhet për herë të dytë. Larg të qenit një lider autoritar, Trump ishte i dobët gjatë gjithë mandatit të tij të mëparshëm. Arritjet e tij kryesore - ulja e taksave, një paketë stimuluese gjatë pandemisë, dhe emërimet e gjyqtarëve konservatorë (por kryesisht të establishmentit) - kaluan që të gjitha nëpër procedura normale kushtetuese, ku Kongresi ishte plotësisht i përfshirë.

Ndërkohë, Kongresi e pengoi Trump të mbante premtimin e tij elektoral për të shfuqizuar Aktin e Kujdesit të Përballueshëm (“Obamacare”), dhe për të ndërtuar një mur në kufirin me Meksikën.

Po kështu, përpjekjet më të dukshme të Trump për të vepruar në mënyrë të njëanshme - për t’i dhënë fund programit të emigrimit dhe për të pakësuar rregulloret mjedisore - u bllokuan që të gjitha nga gjykatat ose u zbehën si nisma në përgjigje të sfidave gjyqësore.

Vetë vartësit e Trump nuk iu bindën urdhrave të tij për të bllokuar hetimet e aktiviteteve të tij apo për të ngritur padi joserioze kundër kundërshtarëve të tij politikë. Po ashtu, vendimet më të rëndësishme të politikës së tij të jashtme - tërheqja nga Marrëveshja e Parisit për Klimën dhe marrëveshja bërthamore e Iranit - ishin tërësisht brenda traditës së autoritetit presidencial në atë fushë.

Trump ishte një president i dobët, sepse shumica e votuesve nuk e donin atë. Çdo demokrat, madje edhe disa republikanë, kishin mundësi t’i kundërviheshin atij. Në pamundësi për të arritur mbështetjen e shumicës popullore, ai mundi vetëm të pretendonte sikur e kishte.

Megjithëse u përpoq të vendoste nën presion gjyqësorin, ato përpjekje dështuan. “Gjyqtarët e mi”, siç i quajti ai, vendosën vazhdimisht kundër tij kur ai sfidoi rezultatet e zgjedhjeve presidenciale të vitit 2020. Ai nuk mund ta detyronte burokracinë e madhe federale që t’i bindej vullnetit të tij, sepse i mungonte mençuria dhe durimi për ta menaxhuar atë.

Trump u përpoq të përmbyste rezultatin e zgjedhjeve të vitit 2020 duke përhapur gënjeshtra dhe duke nxitur sulmin e një turme ndaj institucioneve. Por ai dështoi plotësisht, sërish i penguar nga vartësit e tij të lartë dhe gjykatat, si dhe nga zyrtarët zgjedhorë nga të dyja partitë. Sot, Trump dhe pasardhësit e tij janë paditur, avokatët e tij po përballen me procedime disiplinore dhe qindra mbështetës të tij janë dënuar me burg.

Kagan thotë se këtë herë është ndryshe. Fondacioni Heritage, një institut kryesor i krahut të djathtë, po përpilon një listë me mijëra radikalë të së djathtës që do të mbushin vendet në burokracinë federale, veçanërisht në Departamentin e Drejtësisë. Ndaj Kagan pretendon se Trump do të urdhërojë hetime dhe gjyqe ndaj kundërshtarëve të tij politikë, një lëvizje tipike e diktatorëve.

Në fakt Trump ka kërcënuar se do të ndjekë penalisht ish-Prokurorin e tij të Përgjithshëm, William Barr, dhe ish-shefin e tij të shtabit elektoral John Kelly. Por nëse kemi mësuar diçka për Trumpin, është se premtimet e tij duhet t’i marrim me njëfarë rezerve. Tek e fundit, ai nuk e ndoqi penalisht Hillary Clinton, siç kishte premtuar.

Problemi për Trump dhe rrethin e tij të brendshëm, është se ai nuk ka shumë avokatë dhe politikë-bërës kompetentë të krahut të djathtë, që mund të hyjnë në një agjenci të panjohur dhe ta ridrejtojnë atë në mënyrë efektive. Duke marrë urdhra kontradiktore për të zbatuar politikat e ashpra Trumpiane, dhe për të zëvendësuar mijëra njerëz me përvojë me militantë, krerët e rinj të agjencive ka të ngjarë që të mos arrijnë asnjërin nga objektivat.

Përkundrazi, do ta gjejnë veten të përfshirë në padi nga punonjësit e pushuar nga puna. Për më tepër, Trump ka njoftuar tashmë se ai nuk dëshiron në qeverinë e tij avokatë të Shoqërisë Federale, pasi shumë prej tyre - përfshirë dy prokurorët e tij të përgjithshëm, Jeff Sessions dhe Barr - rezultuan të ishin më besnikë ndaj vendit sesa ndaj tij.

Po atëherë ku do ta gjejë ai ekspertizën ligjore? Me Shoqërinë Federale, që është burimi kryesor i avokatëve ambicioz konservatorë, Trump mban shpresë tek një grupim jashtëzakonisht të vogël talentesh. Trump as e di dhe as nuk i intereson se një president nuk mund ta urdhërojë burokracinë federale.

Një president duhet të përulet, të bëjë kompromis dhe të lutet. Por edhe nëse Trump e bën këtë, hetuesit dhe prokurorët e qeverisë, nuk do të ngrenë çështje kundër njerëzve si Barr dhe Kelly, të cilët nuk kanë kryer asnjë krim. Nëse ata do të imponohen disi, priten dorëheqje masive, rrjedhje informacioni, refuzime publike dhe denoncime në media.

Gjyqtarët do të hedhin poshtë çështjet, dhe juritë popullore nuk do të dënojnë askënd. Kagan mendon se nëse Trump fiton gjyqet e tij aktuale, gjyqtarët do të kenë frikë të vendosin kundër tij nëse ai bëhet president. Kjo e mbivlerëson rrezikun aktual ligjor të Trump dhe nënvlerëson shumë integritetin e gjyqësorit. Një mandat i dytë i Trump nuk do të jetë i bukur. Prandaj prisni sërish trazira, por jo diktaturë.

Shënim: Eric Posner, profesor në Shkollën Juridike të Universitetit të Çikagos.

donald trump

Sondazh

Poll

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Pas më shumë se katër orësh, qytetarët vijojnë protestën rrugëve të Kryeqytetit

Gjesti i veçantë i protestuesit, u dhuron lule efektivëve në shenjë solidariteti për policin e vrarë

Pas tre orësh protestë, turma vijon qëndresën: Dorëheqje!

Prej më shumë se tre orësh para Kryeministrisë, protestuesit ndezin flakadanë

"Kush s'kërcen nuk është shqiptar o hej"/ PAMJE me dron nga protesta madhështore për Zvërnecin

Thirrja e qytetarit të Rrjollit: Hajde rini, merre situatën në dorë dhe drejto vendin

Me flamuj dhe pankarta në duar, qytetarët e Durrësit sërish protestë për projektin në Zvërnec

Tentoi të futej në Kryeministri, protestuesja bën simbolin e shqiponjës

"Ne i duam parqet, lodrat, natyrën"/ Vogëlushi në protestë thirrje: Mbrojini për ne!

Protesta kundër projektit në Zvërnec/ Brohoret turma: Edi Rama o tradhtar, duhet lidhur me litar

Protesta për Zvërnecin, qytetarë mbajnë 1 minutë heshtje për efektivin e vrarë në krye të detyrës

"Ruani qetësinë, Ramën ta zhdukim me të mirë"/ Tensione në protestën kundër projektit në Zvërnec

PAMJE nga protesta madhështore kundër projektit në Zvërnec/ Oshëtin bulevardi: O pallosh o zagar

Mijëra protestues në shesh thirrje ndaj kryeministrit Rama: Duam dorëheqje

Protesta për Zvërnecin, babai i Martin Canit i bashkohet protestuesve në shesh

Mijëra qytetarë në Bulevard/ Thirrje kundër Ramës dhe Berishës: U ka ardhur fundi, në burg

Balla nga Kuvendi: Greqia u ka borxh shqiptarëve marrëveshjen për pensionet

Dita e 5-të e protestës për Zvërnecin/ Nis marshimi drejt bulevardit: Revolucion

Balla ‘thumbon’ Berishën: U trembe nga protestuesit që erdhën te selia e PD-së dhe ndryshove qëndrim

"Na keni ça k***"/ Noizy shpërthen keq ndaj protestuesve: Nuk po e shet njeri Shqipërinë!

'Zvërneci'/ Berisha: Ju jeni mafie si në Beograd. Të gjitha dokumentet ju i shumëzoni me zero

Berisha: Pse e fshihni kreun e Meduzës. Tokat në Zvërnec i ka rrëmbyer Pjerini nga Lezha dhe Agaçi

Reperi Gashi mbështet protestat për Zvërnecin: Fëmijët tanë nuk janë mysafir në tokën e tyre

Këngëtarja Bebe Rexha vlerësohet me cmimin “Female Icon Award 2026”

Banorët dhe pushuesit përballen me fenomenin e pazakontë në Ksamil

"Ktheni ligjin për investimet strategjike" Bozdo në Kuvend: Betonizuat bregdetin e jugut...

Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit: Të rinjtë po protestojnë kundër jush, mbani përgjegjësi

"Marksist-leninist i vogël'! Përplasje e ashpër mes Strazimirit e Muçit:

Ngjarja e rëndë në Maliq/ Autori transportohet drejt Tiranës, familjarët: Çfarë i bëre?!

Berisha: Xhelati Rama u vë protestuesve paqësorë, topat e ujit që gjuajtën edhe foshnjën në karrocë

Berisha-Piro Vengut: Dezertove nga ushtria dhe mashtrove se je pasardhës i Marko Boçarit

Fshihej në një zonë të pyllëzuar, ja vendi ku u gjet autori i ngjarjes në Maliq

"Rama do organizojnë antimiting në Vlorë", Balla i përgjigjet Berishës: Kemi festën e PS!

Bido i kthehet opozitës: Ku ishit ju më 30 maj që nuk folët për Zvërvecin?

“Keni paralajmëruar anti-miting në Vlorë”, Berisha thirrje Ramës: Anuloje, është praktikë fashiste

Deputeti i “Lëvizjes Bashkë”: Rendi i ditës së sotme është kërkesa për dorëheqjen e qeverisë

U plagos në operacionin për kapjen e një personi në kërkim, mbërrin te Trauma polici

Vrasja e efektivit të Policisë në Korçë, Kuvendi nis me një minutë heshtje

Vrau një efektiv dhe plagosi një tjetër, mbërrin në spital autori

Reshjet përmbytin rrugët e Shëngjinit, vështirësi në qarkullimin e automjeteve dhe këmbësorëve

Qytetarët nisen sërish drejt kryeministrisë, me flamurin kuq e zi dhe brohorima vazhdojnë protestën

Protestuesit marshojnë drejt zonës së Bllokut, qytetarët e tjerë nuk iu bashkohen #dosja #protesta

Protesta nuk ka të ndalur, qyetarët bllokojnë rrugën te Ura e Tajvanit, thirrje në kor policëve

Nga Sheshi tek Banka, qytetarët bllokojnë rrugën: Edi Rama ka mbaru

Qytetarët nuk ndalen në protestë/ Bllokojnë rrugën te selia e PS-së, ulen në gjunjë

Vazhdon protesta për Zvërnëcin/ Protestuesit ngren nga kafet qytetarët te Opera

E mbuluar me flamurin kuq e zi, e reja shfaqet me foshnjën në krah gjatë protestës

"Edi Rama jep dorëheqjen/E reja nga protesta:Ka ardhur koha të shkosh me Berishën te Veliaj dhe Meta

Qytetarët protestë në Vlorë për Zvërnecin, me pankarta në duar marshojnë drejt Sheshit të Flamurit

Dy orë protestë, bulevardi plot qytetarë ndriçohet nga blicat e telefonave: Jep dorëheqje