LIVE UPDATES
Bota

I dërgoi në Moskë për t'i ruajtur gjatë luftës së Parë Botërore, Rusia nuk i kthen Rumanisë 91.5 tonë flori

Rreziku që i gjithë vendi të pushtohej nga ushtritë e fuqive qendrore bëri që qeveria e Rumanisë të dërgonte thesarin e Bankës Kombëtare të Rumanisë në Moskë.

13 Mars 2024, 21:23 Nga E. D

I dërgoi në Moskë për t'i ruajtur gjatë

RUMANI- Historia e trazuar e evakuimit të thesarit të Bankës Kombëtare të Rumanisë në Moskë filloi gjatë Luftës së Parë Botërore. Rumania hyri në luftë në gusht 1916, duke u bashkuar me Francën, Mbretërinë e Bashkuar dhe Rusinë. Pas fitoreve fillestare, situata e Rumanisë u bë gjithnjë e më sfiduese, pasi ajo zhvilloi një luftë me dy fronte kundër fuqive qendrore: me Gjermaninë dhe Austro-Hungarinë në veriperëndim dhe me Gjermaninë, Bullgarinë dhe Perandorinë Osmane në jug, përgjatë Danubit.

Kështu, në dhjetor 1916, ushtria rumune u detyrua të tërhiqej në Moldavi dhe të lëshonte dy të tretat e territorit të vendit, duke përfshirë Bukureshtin, kryeqytetin e saj. Të gjitha institucionet qendrore shtëpia mbretërore e Rumanisë, parlamenti, qeveria, Banka Kombëtare e Rumanisë u zhvendosën në Iasi Jassy, në lindje të Rumanisë. Rreziku që i gjithë vendi të pushtohej nga ushtritë e fuqive qendrore bëri që qeveria e Rumanisë të dërgonte thesarin e Bankës Kombëtare të Rumanisë në Moskë. Rusia ishte aleati i vetëm me të cilin Rumania ndante një kufi të përbashkët dhe se familja mbretërore e Rumanisë kishte lidhje të forta familjare me familjen perandorake të Rusisë, Mbretëresha Marie e Rumanisë ishte kushërira e parë e Carit Nikolla II Maria Alexandrovna, Nëna e Mbretëreshës dhe Aleksandri III, babai i Carit, ishin vëlla dhe motër.

Rezerva e arit e Bankës Kombëtare të Rumanisë, me peshë 91,5 ton flori në monedha dhe shufra, xhevahiret e Mbretëreshës Mari dhe vlerat e rëndësishme historike dhe kulturore u dërguan në Rusi në dy faza, në dhjetor 1916 dhe në gusht 1917. Përfaqësuesit i qeverisë rumune dhe ruse nënshkruan protokolle ku thuhej qartë se ari i përkiste Bankës Kombëtare të Rumanisë, se po dërgohej në Moskë për ruajtje dhe ishte nën garancinë e Qeverisë Perandorake Ruse përsa i përket sigurisë së transportit, ruajtjes dhe kthehen në Rumani.

Pasi dërgesa mbërriti në Moskë, përfaqësues të Bankës Kombëtare të Rumanisë dhe të Bankës Shtetërore të Rusisë bënë një inventar të plotë të arit, i cili u nënshkrua dhe u vulos nga të dyja palët. Kur bolshevikët morën pushtetin në tetor 1917, përfaqësuesi diplomatik i Rumanisë u arrestua dhe thesari i Bankës Kombëtare të Rumanisë dhe vlerat kulturore dhe historike të Rumanisë që ishin transferuar në Moskë u konfiskuan. Me atë rast, Lenini VI deklaroi se fondi i arit i Rumanisë i mbajtur në Moskë është i paprekshëm për oligarkinë rumune dhe se ai mori përgjegjësinë e plotë për ruajtjen e fondit dhe kthimin e tij tek populli rumun. Në vitet pas përfundimit të Luftës së Parë Botërore, u bënë disa përpjekje për negociata për të rimarrë sendet me vlerë rumune të përvetësuara nga qeveria bolshevike.

Kjo çështje u ngrit gjithashtu për diskutim në Konferencën e Gjenovës (1922), e cila u përpoq të vendoste, ndër të tjera, qasjen e përbashkët të kombeve evropiane ndaj regjimit të ri bolshevik në Rusi. Konferenca vendosi që qeveria ruse t'i kthente qeverisë rumune të gjitha sendet me vlerë të depozituara në Moskë, megjithëse kjo nuk çoi në ndonjë rezultat të dukshëm. Në mes të rivendosjes së lidhjeve diplomatike midis BRSS dhe Mbretërisë së Rumanisë, në vitin 1935, autoritetet sovjetike kthyen një përzgjedhje thesaresh kulturore dhe materialesh arkivore të evakuuara në Rusi në 1917, por asnjë nga rezervat e arit të Bankës Kombëtare të Rumanisë. 

Pas sundimit të regjimit komunist në Rumani, sovjetikët rivendosën në vitin 1956 pjesën më të madhe të thesareve kulturore, por edhe një herë, asnjë gram i rezervës së arit të Bankës Kombëtare të Rumanisë nuk u kthye. Prandaj, ndërkohë që qeveria sovjetike riatdhesoi një pjesë të vlerave historike dhe kulturore të Rumanisë, thesari i arit i Bankës Kombëtare të Rumanisë nuk u gjet kurrë dhe mbeti një temë e përhershme në axhendën e diskutimeve dypalëshe rumuno-sovjetike dhe rumuno-ruse.

Të gjitha protokollet origjinale të përfunduara kur Banka Kombëtare e Rumanisë dërgoi rezervën e saj të arit në Moskë, ruhen në mënyrë të sigurt edhe sot e kësaj dite në selinë e Bankës Kombëtare të Rumanisë. Dosja që përmban dokumentet është dorëzuar nga një guvernator te tjetri për më shumë se 100 vjet, si dëshmi e pretendimit që Banka Kombëtare e Rumanisë ka ndaj Bankës Shtetërore të Rusisë. Vërtetësinë e këtyre dokumenteve e pranuan edhe ekspertët rusë të Komisionit Rumuno-Rus për studimin e çështjeve që rrjedhin nga historia e marrëdhënieve dypalëshe, duke përfshirë çështjen e thesarit të Bankës Kombëtare të Rumanisë të depozituar në Moskë gjatë Luftës së Parë Botërore themeluar në bazë të Deklaratës së Përbashkët të Ministrave të Jashtëm rumun dhe rus (2003).

I vetëdijshëm për faktin se çështja e rezervave të saj të arit të sekuestruara nga rusët nuk është e njohur në botë, Bordi i Bankës Kombëtare të Rumanisë vendosi ta nxjerrë atë në plan të parë në Parlamentin Evropian. Për këtë qëllim u përkthyen në anglisht veprat e autorëve Christian Paunescu, “Thesaret e Bankës Kombëtare të Rumanisë të çuar në Moskë dhe nuk u kthyen më”, dhe Ilia Shipor, “Thesari i Rumanisë dhe fati i saj  Argumente nga arkivat ruse” dhe u shpërndanë tek të gjithë anëtarët e Parlamentit Evropian.

rumani moskë

Sondazh

Poll

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Filmi The Princess Diaries 3 nuk është anuluar, çfarë tha aktorja Anne Hathaway?

Fotoja e djalit të porsalindur të Zëvendëspresidentit J.D. Vance publikohet nga Donald Trump

Do mbështesim njëri-tjetrin si miq, deklarata e Jessie J për ndarjen nga Chanan Coleman

Të shtëna me armë zjarri në Elbasan, plagosen tre persona

Mbyllen fjalimet, nis marshimi në rrugët e kryeqyetit: Rama jepe dorëheqjen!

Aktivisti: Nuk jemi nazistë, por jemi shqiptarë të cilët po largohemi çdo ditë

Protestuesi: Kërkojmë largimin e një qeverie dhe një kryeministri të korruptuar

Aktivisti: Më datë 23 të gjithë para Parlamentit, t’u themi se nuk na përfaqësoni

Dita e 51-të e revoltës/ Protestuesit marshojnë nga sheshi “Skënderbej” drejt Kryeministrisë

“Kryeministri bridh, Taulanti vendos”/ Qytetari: Dalim në protestë për skandalet e qeverisë

Labinot Tahiri mban premtimin, do të ndajë 150 euro me djalin e të ndjerit Shpat Kasapi

Zjarr përgjatë autostradës Fier–Vlorë, vështirësohet qarkullimi i automjeteve

Pse Bebe Rexha u komentua gjerësisht për performancën e saj në Los Angeles për Kupën e Botës?

Yjet që dhuruan spektakël në finalen e kupës së botës

Përplasje mes Bardhit dhe Peleshit: Ky precedent nuk i vlen askujt, si mund ta bllokosh Kuvendin

"Më shiko në sy Sali"/ Çaushi- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Bie zjarr në zonën e Ujit të Ftohtë, flakët favorizohen nga era dhe temperaturat e larta

Tensione në Kuvend, deputetët e PD bllokojnë foltoren, ndërpritet seanca plenare

Rama: Protestat për mjedisin janë arritje e madhe për shoqërinë

"Dyfishohet mbështetja për fëmijët me aftësi të kufizuara"/ Rama: Shteti do të paguajë sigurimet

‘O shoku kryetar! Alooo!’ Peleshi përplaset me Korreshit: S’është festivali folklorik!

"Më shiko në sy Sali"/ Zegjineja- Berishës: Dezinformove për reformën dhe për shtëpinë time

Balla- Muçit: Vazhdoj të të quaj sorrë... flamingot e vërteta e braktisën llumin e kënetës

"Edi Rama spak you"/ Erald Kapri shpërthen në Kuvend: Nuk e shmangni dot thirrjen e protestuesve

Çështja Partizani/ Ish-presidenti Bamir Topi thirret si dëshmitar në SPAK

Berisha- Peleshit: Vasal i Ramës dhe armik i integrimit! Peleshi i heq fjalën: Mu drejto me etikë

Policia largon me forcë ish-luftëtarët e UÇK-së, Dritan Goxhaj dhe Meçan Zotaj

Gjyqi për ‘Partizanin’/ Berisha: Procesi është ngritur mbi një piramidë të shembur mashtrimi!

Protesta para Kuvendit/ Qytetarët zhvendosen në hyrjen kryesore, presin të mbërrijnë deputetët

Berisha denoncon: Presidenti do të dekorojë Irena Gjokën me titullin ‘heroinë e Partisë Socialiste’

Berisha jashtë SPAK: Kushtetuesja është zotuar për të mos shqyrtuar çështjen time

Berisha tregon mesazhin: Dumani është avokati i narkoshtetit, drejtësia vonon, por nuk harron

Në zbatim të masës “detyrim paraqitje”, Berisha paraqitet në SPAK

Tensione në Komisionin e Jashtëm! Debatet e forta mbi deklaratën e ministres serbe për Kosovën

Nesër protestë para Kuvendit! Paralajmëron protestuesi: Më 23 tubimi i madh

Protestuesi: Nuk ndalojmë deri në largimin e atij që është strukur në Kryeministri

Nis marshimi drejt Kryeministrisë, protestuesit bëjnë thirrje për dorëheqjen e kryeministrit

Dita e 50-të e protestës/ Nis grumbullimi në sheshin "Skëndërbej"

Kryeministri Rama kryen nderimet në homazhet për gazetarin Enrik Mehmeti

Emigrantët bllokohen në pikën kufitare mes Kroacisë dhe Serbisë, kërkojnë informacion

Pesë turistë gjermanë mbetën të bllokuar në Karaburun, ekipet e shpëtimit bënë të mundur gjetjen

Cili ishte shkaku i vdekjes së aktores së njohur turke Ece Irtem?

Fëmijët e birësuar të Brad Pitt nisin procedurat për të mos mbajtur mbiemrin e të atit

Ish-drejtoresha e filialit të Postës së Durrësit u la në burg/ Avokati: Vendim absurd

Kuvendi Kombëtar i Protestës/ Folëses i merret mikrofoni nga dora: Edi Rama të japë dorëheqjen

Tentoi te merrte pjesë në Kuvendin Kombëtar të protestës/Selami Jenisherin nxirret jashtë

Berisha: Do bëjmë gjithçka për të paraqitur realitetin shqiptar pranë Komisionit Evropian

Falja e pronave publike në Dhërmi e Palasë/ Berisha: PD nuk do i njohë kurrë këto vendime të Ramës

Berisha: Rama nuk e dënon ministren monstër të Beogradit sepse është vasal i Vuçiçit

Berisha: Ftoj çdo demokrat që të marrë pjesë në protestë dhe të bëjë gjithçka për suksesin e saj